Artificiële intelligentie zal onze jobs veranderen, maar massale werkloosheid wordt niet meteen verwacht. Dat zegt arbeidseconoom Stijn Baert (UGent) naar aanleiding van een viraal AI-filmpje van het Belgische AI-reclamebureau AI Candy. Duidelijke satire, maar het speelt wel in op een vraag die leeft: neemt AI ons werk over?
Neemt AI ons werk over? Arbeidseconoom Stijn Baert: "Werknemers bereiden zich te weinig voor"
Een satirisch promofilmpje van het Belgische AI-reclamebedrijf AI Candy gaat momenteel viraal op sociale media. In de video vertellen techkopstukken Elon Musk, Jeff Bezos en Sam Altman - zogezegd in een documentaire uit de toekomst - hoe kunstmatige intelligentie alle jobs van mensen heeft overgenomen. Hun oplossing: mensen laten sporten in fitnesscentra om energie op te wekken voor de machines.
De vraag in hoeverre AI jobs zal overnemen, leeft ook bij werknemers. Professor arbeidseconomie aan de UGent, Stijn Baert, deed vorig jaar een bevraging bij Vlaamse werknemers over wat zij denken van artificiële intelligentie op de werkvloer. Opvallend is dat slechts 4 procent bang is dat hun taken door AI zullen verdwijnen.
"Veel mensen denken dat hun job te menselijk of te belangrijk is om te verdwijnen. Maar dat betekent niet dat sommige jobs of taken niet zullen veranderen", zegt professor Stijn Baert in 'De wereld van Sofie' op Radio 1.
3 kenmerken
Onderzoek toont dat het automatiseringsrisico van een job vooral afhangt van 3 factoren:
creatieve intelligentie
sociale intelligentie
menselijke motoriek in wisselende omstandigheden
"Dat laatste klinkt een beetje vaag, maar neem nu bijvoorbeeld de job vuilnisophaler. Dat is de job met het laagste automatiseringsrisico. De omgeving verandert voortdurend: vuilniszakken staan elke dag anders. Dat kan je niet zomaar automatiseren."
Die 3 factoren zullen bepalen of jouw job al dan niet geautomatiseerd wordt. "Als je het precies wil weten, kan je terecht bij het ILO, the International Labour Office. Die hebben een kaartje met zowat alle jobs en het bijhorende automatiseringsrisico."
Niet alleen laaggeschoolde jobs
Vaak wordt gedacht dat vooral laaggeschoolde jobs risico lopen, maar dat beeld klopt niet volledig. Volgens Baert bevinden ook verschillende kader- en kennisberoepen zich in een hogere risicocategorie.
"Jobs waarin veel informatie wordt verzameld, geanalyseerd en samengebracht, kunnen relatief makkelijk door AI ondersteund of deels overgenomen worden", zegt hij. Ook bepaalde economische beroepen of journalistieke taken kunnen daardoor veranderen.
Mogelijk moeilijker voor starters
Een bijkomende bezorgdheid is dat juniorfuncties onder druk kunnen komen te staan. AI kan namelijk eenvoudige of repetitieve taken overnemen, terwijl ervaren werknemers nodig blijven om beslissingen te controleren.
"We moeten tonen met welke bril we naar de arbeidsmarkt kijken. Ook in jobs waar je echt met je handen werkt, zijn er heel veel startersfuncties. Er zijn veel vacatures die schreeuwen om mensen. Daar is het automatiseringsrisico voor jongeren of starters eigenlijk helemaal niet zo groot", zegt Baert nog.
Het zal moeilijker worden voor jongeren om via eenvoudige taken ervaring op te doen
Stijn Baert, professor arbeidseconomie
"In een aantal andere functies is dat echter wel het geval. Dat zullen vooral deeltaken zijn die geautomatiseerd worden. Daardoor kan het moeilijker worden voor jongeren om via eenvoudige taken ervaring op te doen. We zullen dus moeten nadenken over hoe starters toch relevante ervaring kunnen opbouwen", benadrukt hij.
Levenslang leren wordt cruciaal
Volgens Baert zal AI wereldwijd waarschijnlijk niet leiden tot minder jobs, maar wel tot verschuivingen tussen sectoren en taken. Het succes van landen zal afhangen van hoe snel werknemers nieuwe vaardigheden leren.
Daar wringt volgens hem momenteel het schoentje. "Uit een studie van UGent@Work blijkt dat Vlaamse werknemers weinig angst hebben voor artificiële intelligentie, maar zich er ook nog onvoldoende op voorbereiden. Ze geven zichzelf gemiddeld slechts een score van 4,9 op 10 voor hun AI-vaardigheden. Slechts 13 procent heeft al een opleiding gevolgd om met AI te leren werken."
Als we ermee leren werken, kan AI onze economie versterken. Maar dan moeten we ons er wel op voorbereiden
"De grootste uitdaging is dus voorbereiding. We zullen een sterkere cultuur van levenslang leren nodig hebben", benadrukt hij.
Daarbij spelen onderwijs, werkgevers én overheid een rol. "Werkgevers vrezen soms dat opgeleide werknemers vertrekken naar concurrenten. Maar als iedereen investeert in opleiding, wordt de hele arbeidsmarkt sterker."
De conclusie volgens Baert: artificiële intelligentie is vooral een nieuw gereedschap dat onze productiviteit kan verhogen. "Als we er goed mee leren werken, kan AI onze economie versterken. Maar dan moeten we ons er wel actief op voorbereiden."
Beluister: Arbeidseconoom Stijn Baert in 'De wereld van Sofie'
