De zeespiegel staat waarschijnlijk 30 centimeter hoger dan we dachten. Dat concluderen onderzoekers nadat ze honderden wetenschappelijke studies en risicobeoordelingen hebben bekeken. 90 procent van die studies onderschat de hoogte van de zeespiegel doordat ze bijvoorbeeld geen rekening houden met stromingen of golven.
Anders dan het woord doet vermoeden, is de zeespiegel geen statische, vlakke schijf. Wie daar wél van uitgaat en een wandelingetje langs pakweg de Oostendse waterlijn plant, zal snel natte schoenen oplopen. Door golven, stromingen en wind reikt de zee al snel een pak verder dan je zou verwachten.
Dat klinkt logisch. Maar toch gaan heel wat wetenschappelijke studies die de impact van de zeespiegelstijging op het land moeten onderzoeken, precies daar de mist in. Daarvoor waarschuwen 2 geografen van Wageningen University in het wetenschappelijk tijdschrift Nature .
De meeste studies die (bijvoorbeeld) onderzoeken hoeveel land er zal onderlopen op een bepaalde plek, of hoeveel grond er zal afbrokkelen, vertrekken niet van daadwerkelijke metingen van de hoogte van de zeespiegel. Ze leggen de zeespiegel theoretisch op 0 meter hoogte ten opzichte van het land. Als een doodstille, platte schijf die je geen natte voeten bezorgt, dus.
De onderzoekers bekeken 385 studies en ontdekten dat 90 procent daarvan de werkelijke impact van de stijgende zee op het land onderschatte. Eigenlijk zou de zee in die studies 24 tot 27 centimeter hoger moeten liggen.
Vooral kustbewoners van Stille Oceaan bedreigd
Dat wil zeggen dat de zee ook een eind verder landinwaarts zal komen dan tot nu toe werd aangenomen, naarmate de zeespiegel verder stijgt door de klimaatverstoring.
En dat heeft dan weer gevolgen voor wie vlakbij de zee woont, vooral dan in Zuidoost-Azië en op de kleine-eilandstaten in de Stille Oceaan. De reikwijdte van de zee wordt op die plekken immers nog veel meer onderschat dan elders. In de Indische en Stille Oceaan kan de zeespiegel wel 1 meter hoger liggen dan gedacht.
Waardoor stijgt de zeespiegel? Hoe warmer het wordt op onze planeet, hoe meer smeltwater er van de ijskappen in zee belandt en hoe meer het zeewater zelf ook gaat uitzetten. Het VN-klimaatpanel IPCC, het meest toonaangevende instituut ter wereld voor klimaatwetenschap, verwacht dat de zeespiegel tegen 2100 zal stijgen met minstens 28 centimeter en maximaal 1 meter. Hoeveel het wordt, hangt af van hoe snel de wereld stopt met CO2 uitstoten, maar ook van ingewikkelde natuurlijke processen die we nog niet goed begrijpen.
De Nederlandse wetenschappers die het onderzoek uitvoerden, waarschuwen dat er daardoor een derde meer land zal overstromen. Dat bedreigt tot 68 procent méér mensen dan tot nu toe aangenomen, goed voor in het totaal 77 miljoen tot 132 miljoen mensen die daar nu nog wonen. Het gaat dus vooral om mensen in Zuidoost-Azië en aan de Indische en de Stille Oceaan. In Europa en de kusten van de Atlantische Oceaan is het probleem minder groot.
"Studies zoals deze zijn niet zomaar woorden op papier", zegt de 17-jarige klimaatactivist Vepaiamele Trief aan het persbureau AP. Zij woont op de eilandengroep Vanuatu in de Stille Oceaan. "Het zijn niet zomaar getallen. Het gaat om het leven van echte mensen."
"Plaats jezelf eens in onze schoenen. De levens van kustgemeenschappen zoals de onze zullen volledig ondersteboven gehaald worden door de stijging van de zeespiegel en de klimaatverandering."
