Conflict tegen Iran tikt aan: stroom 's avonds ruim dubbel zo duur als vorige week (terwijl die overdag bijna gratis is)

405 euro per megawattuur. Zoveel werd er gisteren om 17.45 uur betaald voor de stroom op de kortetermijnmarkt.

Een week eerder betaalden we op exact hetzelfde moment 132 euro, ruim 3 keer minder. En zo noteert de stroomprijs 's avonds al de hele week ruim dubbel zo hoog als vorige week.

Naar de oorzaak van deze sterk gestegen stroomprijs moet je niet ver zoeken: de gestegen gasprijs door het conflict in Iran. Die vertaalt zich direct naar onze stroomprijs.

Om stroom te maken, zijn namelijk gasgestookte elektriciteitscentrales nodig. Die komen deze dagen vooral 's avonds in actie, wanneer de zon niet thuis geeft. 

Wanneer de grondstof van de gasgestookte centrales duurder wordt, wordt natuurlijk ook hun eindproduct duurder. Omdat je 2 eenheden gas nodig hebt om 1 eenheid stroom te maken, gaat de prijs van de stroom bijgevolg dubbel zo snel naar omhoog.

Dat is precies wat we deze week zien op de zogenoemde spotmarkt , de kortetermijnmarkt waar kwartier per kwartier stroom kan worden ingekocht.  

Om 17.45 uur begint de stroomprijs op de spotmarkt te pieken, wanneer de vraag naar stroom sterk toeneemt: we komen thuis, beginnen te koken, zetten het licht aan of de tv en tegelijk valt buiten het zonlicht weg.

Op dat moment produceren onze zonnepanelen geen stroom meer en worden de gascentrales aangezwengeld om te voldoen aan de stijgende vraag naar stroom. En dan speelt de economische wet van vraag en aanbod onverbiddellijk: gascentrales bepalen op dat moment de marktprijs.

Bijgevolg noteerde de stroom deze week om 17.45 uur gemiddeld aan 262 euro per megawattuur. Vorige week was dat op hetzelfde tijdstip nog 117 euro, ondanks het grauwere weer en de kortere dagen. Dit is duidelijk het effect van het Iran-conflict

Maar op de elektriciteitsmarkt speelt ook nog een ander effect. Een effect dat zeker deze week heel erg voelbaar is: de impact van hernieuwbare energie uit wind en zon.

Die 2 bronnen trekken zich niets aan van het conflict in Iran: ze leveren volop stroom wanneer er veel zon is en er een stevige wind staat.

En laat nu precies de zon deze week uitbundig schijnen. Die uitbundigheid valt meteen ook af te lezen op de kortetermijngroothandelsmarkt.

Vanmiddag bijvoorbeeld stond de stroom om 13 uur op amper 0,08 euro per megawattuur. Nagenoeg gratis dus. Om 17.45 uur stond hij op 236 euro, dat is bijna 3.000 keer hoger.

Omdat er deze week veel meer zon is dan de vorige, zie je op de middag met onze stroomprijzen het omgekeerde gebeuren als 's avonds. Vorige week was de gemiddelde prijs om 13.30 uur bijna 32 euro. Deze week is dat 28 euro, 14 procent lager dus.

Of we op onze facturen meer of minder zullen betalen, hangt dus af van het spel tussen gas en zon en wind. Tenminste toch voor de variabele energiecontracten, want daarin rekenen de prijsgemiddelden door.

Heb je vandaag een vast contract, dan speelt die strijd niet. Je krijgt voor minstens een jaar dezelfde prijs. Als je dat contract voor deze crisis hebt afgesloten zit je dus even goed.

Wie nu nog een vast contract wil afsluiten, komt mogelijk te laat. Want de prijs staat de helft hoger dan vorige week en niemand weet of hij nog zal stijgen (dan zit je nog altijd goed met je vaste contract) of gaat dalen (dan zit je slecht).

Maar er is nog een derde soort contract waarmee je zelfs in deze turbulente tijden handig door alle prijspieken en -dalen kan doorvaren, de zogenaamde dynamische contracten.

Bij zo'n contract wordt je stroomverbruik niet met gemiddelden afgerekend, maar uur na uur.

Iemand met zo'n dynamisch contract, gekoppeld aan een slim energiemanagementsysteem (EMS), kan dan interessante zaken doen. Meer nog als je zonnepanelen, batterijen, slimme toestellen, een warmtepomp of een elektrisch voertuig hebt.

Stel: iemand met een slimme sturing, zonnepanelen en batterijen heeft vandaag op de middag zijn batterijen laten volladen met de stroom van zijn zonnepanelen, of zelfs vanop het net aan amper 0,08 euro per megawattuur.

Als je vanavond thuiskomt, kan je dan spotgoedkoop gekochte stroom gaan verbruiken. Je elektrische kookplaat, wasmachine, tv of oven zullen dan kunnen draaien op stroom die 3.000 keer goedkoper is dan die op het elektriciteitsnet.

Zo'n slim besturingssysteem, de batterijen en zonnepanelen kosten wel nog behoorlijk wat geld. Dat kan gemakkelijk oplopen tot 10.000 euro.

Die investering terugverdienen kan misschien, maar je zal dan wel intensief met je energieverbruik moeten bezig zijn en genoeg centen hebben om de begininvestering te doen. En dat is een horde waar veel huishoudens niet over geraken. Een serieuze uitdaging voor ons energiebeleid.