Limburgse Milieukoepel roept op om grondwater beter te beschermen: "Meer aanvragen voor oppompen van water uit diepe waterlagen"

De Limburgse Milieukoepel volgt het aantal vergunningen voor grondwaterputten al jaren van nabij op, en merkt dat er meer aanvragen komen voor het aanboren van de diepe grondwaterlagen. "Vroeger waren het alleen grote bedrijven die zo'n boringen aanvroegen, maar de voorbije jaren zijn er ook landbouwers die een diepe boring willen", zegt Dylan Elen van de Limburgse Milieukoepel.

"Boeren geven aan dat een ondiepe boring niet genoeg garanties biedt om in droge periodes voldoende grondwater te kunnen oppompen, als drinkwater voor hun dieren en om hun gewassen te beregenen", gaat Elen verder. 

De Limburgse Milieukoepel vindt het een verontrustende trend. "In Limburg worden die diepe grondwaterlagen gebruikt voor drinkwater, maar door de klimaatverandering zal het grondwaterpeil de komende decennia onder druk komen te staan. Ik vraag me af of we het ons nog kunnen veroorloven om daar nog meer druk op te gaan zetten. Je moet weten: de regen die vandaag in Haspengouw valt, komt pas over 10 of 15 jaar in die diepe grondwaterlaag in Midden- en Noord-Limburg terecht."

De Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) nuanceert. "Om grondwater op te pompen is een vergunning nodig. Meestal wordt slechts een deel van het vergunde debiet ook effectief opgepompt. Bedrijven nemen immers vaak een marge in het debiet dat ze aanvragen om de bedrijfszekerheid veilig te stellen", zegt woordvoerder Katrien Smet.

"Sinds 2000 is het totaal vergunde debiet met bijna een kwart gedaald. In absolute termen is de daling het grootst bij de industrie en bij de drinkwaterproductie. In de landbouw is er inderdaad een lichte toename sinds 2019. Wellicht is dit een reactie op de weersomstandigheden met lange warme en droge periodes sinds 2017." 

De VMM geeft enkel advies over een vergunningsaanvraag. "We bekijken enkel de draagkracht en de toestand van de grondwaterlaag", vult Smet nog aan. "De vergunning wordt uiteindelijk toegekend door de gemeenten, de provincie of de minister." 

"We moeten voorzichtig zijn met het aanboren van diepe grondwaterlagen", zegt professor hydrologie Patrick Willems van de KU Leuven. "Die waterlagen kunnen maar heel traag aangevuld worden met insijpelend regenwater. Dus als je daar te veel uit gaat onttrekken, dan kan die situatie pas 10 jaar later weer herstellen. En nu we vaker geconfronteerd worden met langere periodes van droogte, moeten we daarvoor opletten."

"Momenteel zit er nog voldoende water in die diepe grondwaterlagen", verzekert Willems. "Dat is omdat het om een heel traag proces gaat. Maar over tientallen jaren zal je de effecten van de klimaatverandering ook daar beginnen voelen." 

De Milieukoepel roept op om bij extreme droogte ook een verbod op het pompen van grondwater mogelijk te maken, zoals dat er ook al is voor water uit beken en rivieren. Willems is daar geen voorstander van. "Dat heeft weinig zin. Bij een oppompverbod uit waterlopen zie je daar meteen het effect van. Bij grondwater zie je het effect pas op langere termijn. En door zo'n maatregel kunnen boeren ook in de problemen komen."

De professor vindt het beter om werk te maken van nog meer maatregelen om regenwater ter plekke in de grond te laten insijpelen. "Met de Blue Deal zijn we op de goede weg, maar die maatregelen moeten nog opgeschaald worden. Iedereen moet daaraan meewerken: de regering, steden en gemeenten, maar ook de landbouw, de bedrijven én wij allen. Ook in onze tuin moeten we kiezen voor minder verharding en het opvangen van regenwater. We moeten voorkomen dat er nog veel water naar de zee blijft vloeien. Dat is echt nodig."