Kanaal Gent-Terneuzen nog nooit zo zout, haven en bedrijven investeren om schade te voorkomen 

"Het kanaal wordt gevoed met zoet water uit het binnenland. Sinds 2017 hebben we veel opeenvolgende droge jaren gehad. Er is minder zoet water in het kanaal terechtgekomen", zegt Johan Bresseleers van de haven. De Vlaamse-Nederlandse Scheldecommissie (VNSC) monitort het waterpeil . 

"Er komt tegelijk natuurlijk wel zout zeewater binnen via de zeesluizen. Daardoor treedt er verzilting op. We denken nu omzichtiger na over het gebruik van de sluizen. Zo proberen we meer schepen tegelijk door te laten. Zo moet de sluis minder open en is er minder toevoer van zout water. Bij lage standen worden de sluizen soms helemaal stilgelegd om die reden." Dat is in 2025 ook enkele keren gebeurd.

"We beschouwen 2025 als een atypisch jaar. De nieuwe zeesluizen zijn in gebruik genomen. Dat ging gepaard met inwerkings- en afstelprocessen", duidt Nick Arys van het Vlaams departement Mobiliteit en Openbare Werken, dat mee in de VNSC zetelt. De nieuwe sluizen zijn een pak groter, waardoor er ook veel meer zeewater tegelijk binnenkomt. "2025 had ook een uitzonderlijk droge zomer, een droog najaar én een droge winter", stelt Arys verder. Eén meetpunt is verplaatst en dat leverde enkele foute meetresultaten op. 

25 bedrijven in de haven gebruiken water uit het kanaal. Het gaat om enkele grote spelers, zoals Cargill Gent, Engie en Algist Bruggeman. "Als er meer zout in het water zit, kan dit effect hebben op de installaties. Er kan sneller slijtage of corrosie optreden. Het kan dat de bedrijven daarom stap voor stap hun installaties moeten aanpassen", stelt Bresseleers. 

"We hebben inderdaad al verschillende decennia met het probleem te kampen", zegt Jan Cornelis van ArcelorMittal. "Omdat er steeds meer droge periodes optreden, wordt dit steeds belangrijker. Daarom breiden we stelselmatig de zuiveringscapaciteit van het kanaalwater uit", beaamt hij. 

"We gebruiken kanaalwater voor koeling. Het hoge zoutgehalte kan voor corrosie zorgen in de leidingen en de koeltorens. We voeren al gerichte metingen uit om dat in kaart te brengen. Nu hebben we het onder controle, maar het blijft een bijzonder aandachtspunt, want extra waterbehandeling zou extra kosten met zich meebrengen", zegt Nele Van Roey van Molymet Belgium. 

"We zullen ook als haven de eigen infrastructuur beter monitoren", stelt Bresseleers van North Sea Port. "Het gaat om kades en damwanden onder water. We gebruiken al duikinspecties om die slijtage op te sporen. Door de verzilting zal het onderhoud en de frequentie van de controles toenemen."

De waterlopen die rechtstreeks verbonden zijn met het kanaal, de Moervaart en Zuidlede, verzilten ook als de droge periodes lang aanhouden. Daar zijn er directe effecten op de landbouw. Het water wordt immers gebruikt om akkers te irrigeren. Om die reden waren er de voorbije zomers al oppompverboden in het Meetjes- en Waasland. Ook voor de dieren die in de rivieren leven, vormt een hoger zoutgehalte een risico.

De Vlaams-Nederlandse Scheldecommissie stelt dat er geen pasklare oplossing is voor de verzilting. "Het is belangrijk om het waterpeil op peil te houden, het verkeer goed te plannen en het debiet te vergroten van de rivieren die het kanaal voeden", stelt Bresseleers van North Sea Port van zijn kant.  

"We publiceren binnenkort met de commissie een rapport dat inzicht geeft in de effecten van toenemende droogte, een afweging maakt van mogelijke maatregelen en perspectieven én een voorstel doet voor de vervolgstappen. Daarin is er aandacht voor zowel de natuur in en rond het kanaal en de zijwaterlopen, als het economische belang van het kanaal en de scheepvaart", besluit Arys.