"Ze observeren zichzelf": gratis app moet jongeren met zelfmoordgedachten helpen

"Hoe voel je je nu?" Jongeren die Spark openen worden meteen aangesproken. Met een emoji kunnen ze aangeven hoe het gaat. Concrete tips helpen hen daarna verder: praat erover, zoek afleiding, probeer een activiteit te doen...

De app is een initiatief van het Vlaams Expertisecentrum Suïcidepreventie en speciaal gemaakt voor jongeren met zelfmoordgedachten. De jongeren kunnen in de app een heleboel informatie invullen en die tips ook personaliseren. Onder het luikje 'Safety Plan' bijvoorbeeld schrijven ze bij wie ze terechtkunnen als het moeilijk gaat.

Maar Spark biedt ook heel wat instrumenten om negatieve gedachten de baas te kunnen, rust te vinden of net weer hoop te krijgen. Zo kunnen de jongeren bijvoorbeeld leuke herinneringen noteren, activiteiten waar ze naar uitkijken of situaties waarvan ze weten dat ze helpen. Op die manier wordt Spark hun persoonlijke toolbox.

"Het is de bedoeling dat ze die dingen vooraf invullen", vertelt klinisch psycholoog Gijs Mommerency van het UZ Gent. Hij testte de app al uit met jongeren. "Alle informatie en hulp is dan meteen beschikbaar op hun telefoon, zonder dat ze er telkens over moeten nadenken, want dat lukt niet meer op moeilijke momenten."

Er is ook afleiding en ontspanning, in de vorm van ademhalingsoefeningen en relaxatietechnieken. Of een spelletje Pop-It: oplichtende cirkels indrukken helpt om de gedachtestroom te stoppen en tot rust te komen.

Spark kadert binnen het Vlaams Actieplan Suïcidepreventie, dat het aantal zelfdodingen moet doen dalen. “De lancering is een belangrijk moment, want de cijfers bij jongeren zijn verontrustend”, zegt Gwendolyn Portzky, de directeur van het Expertisecentrum Suïcidepreventie en professor aan de UGent.

"1 op de 5 jongeren in Vlaanderen geeft aan al meermaals aan zelfmoord te hebben gedacht, meisjes zijn de grootste risicogroep wat betreft zelfmoordpogingen. En recent bleek ook dat meisjes de enige bevolkingsgroep zijn bij wie de zelfmoordcijfers niet dalen maar net stijgen."

Het Expertisecentrum heeft twee jaar aan de app gewerkt, vertelt Portzky: "We hebben ons gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en samengewerkt met hulpverleners én jongeren. Zij zijn onze voornaamste inspiratiebron geweest."

"Spark is intussen ook al uitgetest door jongeren, en met positieve resultaten", gaat Portzky verder. "Jongeren die de app gebruikten, hadden duidelijk minder zelfmoordgedachten. Meer dan 70 procent geeft ook aan dat Spark hen helpt om te weten wat te doen wanneer ze aan zelfdoding denken."

Volgens Gijs Mommerency werkt de app goed omdat de jongeren de regie zelf in handen houden: "Vaak gaan ze piekeren om zichzelf in de hand te houden, maar dat helpt helemaal niet. In de app kunnen ze zelf, met heel concrete stappen, hun gedachten en gevoelens onder controle houden. Dat werkt beter dan wanneer een hulpverlener hen zegt wat ze moeten doen."

De app biedt ook correcte informatie en contactgegevens zoals de Zelfmoordlijn. Spark vervangt geen professionele hulp, maar kan wel een eerste stap zijn. De app kan ook perfect gebruikt worden in combinatie met therapie, vertelt Mommerency nog.

"In Spark zitten veel ingrediënten die we in therapie ook gebruiken. Jongeren schrijven ook veel ervaringen en gedachten neer in de app. Op die manier observeren ze zichzelf en dat biedt weer materiaal om in volgende gesprekken mee aan de slag te gaan."