Niet elke beslissing die invloed heeft op je pensioen is een vrijwillige keuze. Dat bewijzen de verhalen van Carine (63) en Yahaira (39), boegbeelden van een campagne van 10 vrouwenorganisaties tegen de geplande pensioenhervormingen. Carine koos noodgedwongen voor deeltijds werk. Yahaira is een alleenstaande moeder die haar zelfstandigenstatuut moest opgeven voor een job in de dienstenchequesector.
"Noodgedwongen keuzes moeten maken": vooral vrouwen als Carine (63) en Yahaira (39) bezorgd om pensioen
Nils Schillewaert
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Waar gaat het over?
Een collectief van 10 (vrouwen)organisaties (Vrouwenraad, , Rebelle, , ZIJkant, Ella vzw, Collectief 8 maart, , Furia, ) verzet zich tegen de geplande pensioenhervorming van de federale regering.
Ze vinden dat de plannen vooral vrouwen benadelen, omdat zij vaker dan mannen deeltijds werken. Een bezorgdheid die ook al geuit werd door de Raad van State die ervoor waarschuwt dat de hervorming "de pensioenkloof tussen mannen en vrouwen dreigt te vergroten".
Vrouwenorganisaties klagen pensioenhervorming aan: welke aanpassingen willen zij?
Het kabinet van minister van Pensioenen Jan Jambon (N-VA) weerlegt de kritiek: "We hebben met onze pensioenhervorming net wél rekening gehouden met de specifieke situatie waarin vrouwen zich vaak bevinden, waarbij ze meer zorgtaken opnemen."
"Daarom werd moederschapsrust gelijkgesteld, zorgverloven werden gelijkgesteld, tijdelijke werkverwijdering en ook ziekte werd gelijkgesteld. Die gelijkgestelde periodes tellen allemaal mee voor de opbouw van het pensioen."
Het kabinet benadrukt dat elk loopbaanjaar waarin iemand minstens halftijds tewerkgesteld is, meetelt voor het pensioen. "Heeft men - los van bovenstaande vermelde periodes - nóg minder bijgedragen, dan zal zich dat vertalen in het pensioen. Dat geldt voor iedereen."
Carine De Fauw (63): "Noodgedwongen keuzes moeten maken"
Carine is iemand die niet graag in de spotlight staat, maar toen ze onlangs een kijkje nam op de website mypension.be was de maat vol. "Officieel mag ik in 2029 (op 66-jarige leeftijd, red.) met pensioen gaan, maar hoeveel pensioen ik zal krijgen, weet ik nog niet. Op de website staat 1.740 euro, maar er staat ook bij dat bij die berekening nog geen rekening werd gehouden met de geplande hervormingen."
Ze gaat ervan uit dat het bedrag lager zal liggen. Wie vervroegd met pensioen gaat, wordt - volgens de plannen die op tafel liggen - financieel gestraft (de veelbesproken pensioenmalus) wanneer de loopbaan niet bestaat uit 35 jaren met minstens 156 effectief gewerkte dagen. Op dit moment ligt die grens nog op 104 dagen.
"Er zijn jaren waarin ik meer dan 104 dagen heb gewerkt, maar minder dan 156 dagen", erkent Carine. Maar ze benadrukt dat dat niet altijd haar eigen keuze was. "Ik ben in 1984 afgestudeerd als vroedvrouw en ging meteen voltijds aan de slag in de zorgsector, maar na de geboorte van mijn 2e dochter ben ik halftijds gaan werken."
Mijn lichaam was op. Ik heb maandenlang niks kunnen doen
Carine moest noodgedwongen even stoppen met werken
In 1988 kreeg Carine te horen dat ze de had, maar ze bleef doorwerken. Toen ze er bovenop de zorg van haar 3 jonge kinderen ook nog de zorg van haar ouders bij moest nemen, en na een stevige opstoot van haar eigen ziekte, brak de veer.
"Mijn lichaam was op. Ik heb maandenlang niks kunnen doen", vertelt Carine. Daarna ging ze enkele jaren aan de slag als onthaalouder, maar voor 2003 was dat een job waarbij geen pensioenrechten werden opgebouwd. Daardoor ligt haar pensioen nu zo laag. "Dat was een voltijdse job, maar blijkbaar tellen die jaren niet mee."
Voltijds werken lukt fysiek niet meer, maar ik wil blijven bijdragen
Nadien werkte Carine nog bij Familiehulp en in een kinderdagverblijf. Sinds 2015 is ze erkend als invalide, maar ze werkt progressief verder. Vandaag geeft ze les aan mensen die een opleiding voor zorgkundigen volgen, georganiseerd door en Familiehulp. "Deze job is mijn redding", vertelt ze fier. "Ik heb opnieuw sociale contacten, maar vooral: ik heb opnieuw een doel in het leven."
Carine geeft 1 à 2 dagen les per week."Voltijds werken lukt fysiek niet meer, maar ik wil blijven bijdragen", verklaart ze. Dat is een filosofie die Carine haar hele leven heeft gehanteerd. Net daarom kant ze zich tegen de geplande pensioenhervormingen. "Ik ben geen profiteur. Ik heb noodgedwongen keuzes moeten maken en die hebben nu grote gevolgen."
Het kabinet van minister van Pensioenen Jan Jambon (N-VA) stelt Carine in een reactie op dit artikel gerust. "Carine meldt dat ze op basis van de huidige regels officieel op 66 jaar (in 2029) op haar wettelijke leeftijd op pensioen mag. Daaraan verandert de nieuwe regeling niets. Ze zal dus sowieso in 2029 op pensioen kunnen gaan zonder malus."
Yahaira Tamerus (39): "Het gevoel dat vrouwen soms vergeten worden"
Alleenstaande moeder Yahaira heeft een dochtertje van 8. Ze werd geboren in de Dominicaanse Republiek en groeide op in Nederland. Vandaag woont en werkt ze in Antwerpen. Zo'n 8 jaar geleden maakte ze een moeilijke, maar noodzakelijke keuze. "Ik was zelfstandig schoonheidsspecialiste, maar dat valt niet te combineren met het ouderschap." Nu werkt Yahaira als poetshulp.
"Ik heb soms het gevoel dat wij vrouwen vergeten worden", reageert Yahaira op de geplande pensioenhervormingen die volgens haar vooral vrouwen zullen treffen. "Als je zorgkrediet of zwangerschapsverlof opneemt, wordt dat bestraft. Maar wij doen die dingen niet omdat we dat willen, maar omdat we geen andere keuze hebben."
Ze wil vandaag ook een lans breken voor de mensen in de dienstenchequesector, een sector waarin vooral vrouwen te werk zijn. "De lonen - en dus ook de pensioenen - in die sector liggen superlaag. Toen ik een tijdje geleden keek hoeveel pensioen ik later zou krijgen, zag ik zo'n laag bedrag dat ik meteen wist: ik heb geen toekomst in deze sector."
Yahaira weet waar ze heen wil en heeft inmiddels een iets beter betaalde job als poetshulp - "officieel noemen ze me logistiek medewerker" - bij een overheidsinstelling, maar ze benadrukt dat niet iedereen zomaar kan schakelen.
"Ik ken veel vrouwen die deze job doen. Het zijn vaak mensen met een migratieachtergrond die het Nederlands niet goed beheersen. Er wordt met hen gespeeld. Met wordt geen rekening gehouden, want het gaat van het ene tijdelijke contract naar het andere. Ze moeten beter begeleid worden, want vaak weten zij zelfs niet welk pensioen hen te wachten staat."
Yahaira vindt het idee dat mensen na een leven vol inzet moeten rondkomen met zo weinig bijzonder onrechtvaardig: "Het is essentieel dat er meer gedaan wordt om de lonen in de schoonmaakbranche te verhogen, zodat we als medewerkers de waardigheid en respect kunnen ontvangen die we verdienen."
De reactie van het kabinet-Jambon: "Yahaira vreest dat ze gestraft zal worden in haar pensioen als ze zorgkrediet of zwangerschapsverlof neemt. Die vrees is onterecht, want deze periodes zijn en blijven volledig meegerekend voor de vroegst mogelijke pensioendatum én voor het pensioenbedrag."
"Ze vraagt ook meer waardering en betere loonvoorwaarden voor de sector waarin ze werkt, omdat ze ook volgens de huidige regels over 20 à 25 jaar een relatief laag pensioen zal opbouwen. Die vraag en vaststelling is zeker legitiem, maar staat los van de geplande pensioenhervorming."
