In de Nationale Centrale Bibliotheek van Firenze, in Italië, zijn nieuwe aantekeningen gevonden van de Italiaanse astronoom Galileo Galilei. Dat schrijft het wetenschappelijke vakblad Science. Het gaat om notities die vermoedelijk rond 1590 zijn geschreven in een drukwerk van de astronomische tekst de Almagest. De ontdekking schetst een totaal nieuw beeld van Galileo.
Nieuwe handgeschreven notities van Galileo ontdekt in astronomische tekst uit 16e eeuw
Joppe De Hert
Gepubliceerd:
De nieuwe teksten van Galileo werden ontdekt in januari, door historicus Ivan Malara. Hij was in de Nationale Centrale Bibliotheek van Firenze enkele drukwerken uit de 16e eeuw van de Almagest aan het bestuderen. De Almagest is een van de invloedrijkste astronomische teksten uit de 2e eeuw, waarin Claudius Ptolemaeus zijn visie op een kosmos met de aarde in het midden beschreef.
Tijdens het bestuderen merkte Malara op dat Psalm 145 werd overgeschreven op een lege pagina. De historicus moest onmiddellijk denken aan het handschrift van astronoom Galileo Galilei. Uiteindelijk ontdekte hij dat het volledige boek vol aantekeningen stond van Galileo.
Na uren bladeren door de teksten stuurde Malara om 3 uur 's nachts een mail naar 2 Italiaanse Galileo-kenners. Wetenschapper Michele Camerota van de Universiteit van Cagliari was snel overtuigd en is er "volkomen zeker" van dat het handschrift van Galileo is. Dat laat hij weten aan Science.
Ook handschriftexperts die verbonden zijn aan het Galileo Museum en de Nationale Centrale Bibliotheek bevestigen dat het handschrift overeenkomt met dat van de astronoom. De notities zijn vermoedelijk gemaakt rond 1590, 2 decennia voor zijn revolutionaire waarnemingen van de maan en Jupiter.
Nieuwe inzichten over wetenschap en Galileo
Volgens Malara zorgen de aantekeningen van Galileo voor een heel ander beeld van de astronoom. Hij zegt dat de notities onthullen dat Galileo Ptolemaeus' werk bewonderde én kritisch analyseerde.
De historicus vermoedt dat Galileo uiteindelijk brak met de kosmos van Ptolemaeus, omdat zijn beheersing van de redenering van het traditionele paradigma hem ervan overtuigde dat een heliocentrisch systeem beter aansloot bij Ptolemaeus' eigen wiskundige logica.
Een interpretatie die haaks staat op het beeld dat veel historici hebben van Galileo. Volgens de geschiedenis werd hij gedreven door filosofie of zelfs politiek inzicht, niet door nauwkeurige wiskunde. Dat beeld wilde Malara veranderen.
Wie was Galileo Galilei?
Galileo Galilei (1564-1642) was een Italiaanse natuurkundige, wiskundige en astronoom die een sleutelrol speelde in de wetenschappelijke revolutie. Met een verbeterde telescoop ontdekte hij onder meer de manen van Jupiter en leverde hij sterk bewijs dat de aarde om de zon draait. Daarmee schaarde hij zich achter het heliocentrische wereldbeeld van Nicolaus Copernicus, wat hem in conflict bracht met de katholieke kerk.
In 1633 werd hij door de Inquisitie veroordeeld en moest hij publiekelijk afstand doen van zijn overtuiging dat de aarde beweegt rond de zon. Ondanks die druk bleef hij vasthouden aan zijn wetenschappelijke inzichten. Galileo stond bekend als eigenzinnig en overtuigd van het belang van waarneming en experiment boven autoriteit.
De historicus geloofde niet dat Galileo tot zijn visies over het heliocentrisme is gekomen zonder een sterke basis in de traditionele wiskundige astronomie. Jarenlang verzamelde Malara voorbeelden waarin Galileo technische details van Ptolemaeus citeerde om zijn eigen argumenten te onderbouwen.
Om nog meer bewijzen te vinden voor de link tussen de bevindingen van Galileo en Ptolemaeus besloot hij Latijnse drukken van de Almagest te onderzoeken. Eerst in de bibliotheek van Wenen en nadien in die van Firenze.
Tegenstander van de kerk
De psalm waarin Malara voor het eerst het handschrift van Galileo ontdekte, bestaat uit een gebed dat Gods grootheid verheerlijkt. Het schept een ander beeld van de astronoom, die zich in zijn latere jaren tegen de kerk keerde.
"Hoe een van de beroemdste iconoclasten uit de geschiedenis tot die revolutionaire houding is gekomen, is echter nog steeds onduidelijk", zegt Malara tegen Science. "De grote vraag is: hoe en waarom?"
