'English garden', het allereerste Engelse landschapsschilderij dat de wereldberoemde Britse popart-kunstenaar David Hockney ooit maakte, wordt voor het eerst in bijna 30 jaar weer tentoongesteld. Dat gebeurt in de galerie van het veilinghuis Sotheby's in Londen. Daar wordt het volgende week geveild. "Het is een baanbrekend schilderij, het legt de basis voor alles wat erna gekomen is", zegt Sotheby's.
Eerste Engelse landschapsschilderij van David Hockney voor het eerst in 30 jaar te zien: "Dit veranderde alles"
Kathleen Heylen
Gepubliceerd:
Hockney was nog maar enkele jaren afgestudeerd aan de Bradford School of Art in het Verenigd Koninkrijk toen hij in 1964 naar de Verenigde Staten verhuisde. In de zomer van 1965 werd hij gevraagd om enkele weken les te geven aan de universiteit in Boulder, in Colorado.
Hij genoot van zijn tijd in Boulder, maar kreeg een atelier zonder raam. "Hier ben ik, omringd door deze prachtige Rocky Mountains", vertelde hij later aan zijn biograaf. "Ik ga het atelier binnen – geen raam! En ik heb alleen maar een paar kleine raampjes nodig."
Toen Hockney door het Amerikaanse magazine Vogue bladerde, stuitte hij op een foto van Horst P. Horst, een invloedrijke Duits-Amerikaanse modefotograaf. Op de foto: een Britse landschapstuin met strak gesnoeide bomen en heesters in allerlei geometrische en kunstzinnige vormen. De tuin hoorde bij Haseley Court in Oxfordshire in het Verenigd Koninkrijk, waar ontwerpster en trendsetter Nancy Lancaster woonde.
De foto deed Hockney denken aan en mijmeren over wat hij zich herinnerde van de landschappen in zijn geboorteland. In plaats van vast te leggen wat hij vanuit zijn atelier kon zien - wegens gebrek aan ramen - schilderde hij wat hij zich kon herinneren en wat hij verlangde. Dat werd 'English garden', zijn eerste volledig uitgewerkte Engelse landschapsschilderij, zoals hij er later nog vele zou maken.
Volgens Sotheby's was 'English garden' cruciaal voor Hockney en neemt het een belangrijke plek in in de kunstgeschiedenis. "Het is een baanbrekend schilderij", zegt Tom Edisson, mededirecteur van de afdeling hedendaagse kunst van Sotheby's. "Het legt echt de basis voor alles wat erna gekomen is".
"Je voelt nostalgie en heimwee"
Het veilinghuis omschrijft hoe het landschap in de kunst een nieuwe invulling kreeg met dit schilderij. Verder weg van een reële ervaring, maar meer in de richting van conceptuele kunst. Daarin staat het idee of de boodschap centraal, en niet zozeer de vormelijke uitwerking.
Op dat moment was abstracte kunst de dominante stroming in de kunstwereld. Dat richt zich op vorm en kleur zonder een herkenbare werkelijkheid, het draait puur om de visuele ervaring. Ideeën, boodschappen, betekenis, het is niet (of amper) van belang.
In tegenstelling tot wat Hockney met 'English garden' wilde overbrengen. "Je voelt een steek van nostalgie, misschien een beetje heimwee, als je kijkt naar de groene en aangename landschappen van Engeland", zegt Edisson. "Ik denk dat dat hem ertoe aanzette om zijn thuisland te schilderen."
"Het bevestigt zoveel van wat we weten over Hockneys werk, wat we allemaal zo waarderen aan hem als kunstenaar. Het was een echt keerpunt."
'English garden' werd voor het eerst tentoongesteld in de Kashmin Gallery in Londen, in het jaar dat het geschilderd werd. Het was in 1970 voor het laatst op een publieke expo te zien de Whitechapel Gallery, ook in Londen. Sindsdien was het in privébezit. In 1997 dook het nog eens op bij een veiling door Sotheby's, ook toen belandde het in een privécollectie.
Volgende week woensdag maakt 'English garden' dus opnieuw deel uit van een veiling van hedendaagse kunst bij Sotheby's . De geschatte waarde is 2,5 tot 3,5 miljoen Britse pond (ruwweg 2,9 tot 3,9 miljoen euro).
Wie is David Hockney?
David Hockney is een van de meest toonaangevende hedendaagse kunstenaars en een van de bekendste vertegenwoordigers van de popart. Hij is geboren in het Verenigd Koninkrijk, maar woonde en werkte een groot deel van zijn leven in Californië.
Hockney is veelzijdig: hij schildert, tekent, maakt prenten en fotocollages, en experimenteert met smartphones en tablets. In felle kleuren legt hij het dagelijkse leven vast, vaak met zijn persoonlijke omgeving als inspiratie. Landschappen en zwembaden keren vaak terug in zijn werk.
Een van zijn bekendste schilderijen is 'A bigger splash' (1967), maar ook 'Portrait of an artist (pool with two figures)' geldt als een iconisch werk. De man die toekijkt vanaf de rand van het zwembad zou geïnspireerd zijn op Peter Schlesinger, een student en model van Hockney. Ze hadden 5 jaar lang een relatie.
'Portrait of an artist' werd in 2018 geveild voor 90,3 miljoen dollar, het hoogste bedrag dat tot dan toe op een veiling betaald werd voor een werk van een nog levende kunstenaar.
Hockney is 88 jaar en nog altijd actief. In het voorjaar van 2020, in volle coronapandemie en lockdown, maakte hij 'Do remember they cannot cancel spring'. Hockney zat tijdens de lockdown in Normandië, waar hij een huis heeft, en tekende en schilderde met zijn iPad de ontluikende lente. Een boodschap van hoop.
Tentoonstellingen met werk van Hockney trekken steevast massa's bezoekers, ook in ons land. Van oktober 2021 tot januari 2022 liep een grote overzichtstentoonstelling in Bozar in Brussel. Die trok 166.000 bezoekers, een van de populairste expo's ooit in Bozar. VRT NWS sprak voor de start van die expo met Hockney.
Vorig jaar bracht de Foundation Louis Vuitton in Parijs, Frankrijk, meer dan 400 werken van Hockney samen, de grootste overzichtstentoonstelling van Hockney ooit. En van oktober 2025 tot eind januari was er in Bergen een expo met landschapsschilderijen en stillevens, gemaakt met iPad en met olieverf.
Wie Hockney binnenkort wil zien, kan naar Serpentine Galleries in Londen, voor een expo met alweer nieuw werk. Daar kan je ook 'A year in Normandy' bekijken, een 90 meter lang fries (een doorlopende horizontale band met schilderingen of ornamenten) waarin Hockney zijn Normandische tekeningen uit de coronapandemie samenbracht.
