50 jaar geleden werd de Sahrawi Arabische Democratische Republiek (SADR) uitgeroepen door de Sahrawi-nomaden in de Westelijke Sahara. Dat is een gebied in het noordwesten van Afrika en het heeft 3 keer de omvang van de Benelux. Marokko betwist het bestaan van de SADR al jaren en claimt een groot deel van het gebied.
Sahrawi-republiek, die door weinig landen erkend wordt, viert 50e verjaardag: "Veel families hebben nog valies klaarstaan om terug te keren"
De Sahrawi zijn een nomadisch volk en de oorspronkelijke bewoners van het reusachtige gebied in de Westelijke Sahara. In 1976 richtten zij hun eigen republiek, de SADR, op. "Dat uit noodzaak", klinkt het bij Thibault Coigniez in De Wereld Vandaag op Radio 1. Hij is freelancejournalist voor MO*Magazine.
"Eind 1975 zijn de Spanjaarden vertrokken uit de Westelijke Sahara, dat was tot dan hun koloniale gebied. Iets later is het Marokkaanse leger binnengetrokken en is een oorlog uitgebroken tussen Marokko en het Polisario-front." Die organisatie verdedigt de politieke en militaire belangen van het Sahrawivolk.
"Door die oorlog zijn heel wat Sahrawi's uit het gebied gevlucht naar vluchtelingenkampen in het zuidwesten van Algerije. Daar hebben ze hun eigen republiek uitgeroepen: een symbolisch gebaar richting de zelfbeschikking waar ze naar streven."
Erkenning SADR
De SADR werd in eerste instantie door tal van landen erkend, al trokken enkelen daarvan die erkenning later opnieuw in. "Het gebied wordt vooral erkend door landen in Zuid-Amerika en Afrika. Maar bijna niet door Europese landen of door de grootmachten die ertoe doen. Lees de Verenigde Staten, Frankrijk of Spanje."
Zo heeft de VS altijd Marokko gesteund. "Die steun is vooral ingegeven door de vrees om een stabiele bondgenoot te verliezen in een woelige regio. Met Algerije staat de VS op gespannen voet en Libië is een gefaalde staat. Marokko is voor de VS dus de rots in de branding", vertelt Coigniez.
"En dan zijn er ook nog economische motieven. De Westelijke Sahara heeft redelijk veel fosfaatmijnen en er worden momenteel veel windmolenparken opgetrokken. Er is een visrijke kust en er komen heel wat tomaatjes naar onze winkelrekken. Ook dat speelt allemaal mee."
Vijftig jaar Sahrawi-republiek: "Symbolische valies staat klaar om terug te keren"
Vluchtelingenkamp in Algerije
Coigniez is momenteel in een vluchtelingenkamp voor Sahrawi in Algerije. "Tot 10 jaar geleden waren hier vooral tenten, maar na een tijdje werd het duidelijk dat ze hier nog lang zullen zitten. Toen zijn ze beginnen bouwen met stenen."
Veel Sahrawi-families hebben nog een valies klaarstaan om terug naar hun thuisland te trekken
De Sahrawi's hopen vandaag nog steeds om ooit terug naar hun thuisland te kunnen keren: "Veel Sahrawi-families hebben nog een valies klaarstaan of houden een terugkeerboekje of 'cahier d'un retour' bij waarin ze schrijven wat ze zullen doen als ze teruggaan."
Er wonen ook nog enkele Sahrawi in het gebied dat door Marokko als Marokkaans wordt beschouwd. "Maar de omstandigheden in dat gebied zijn heel repressief, met spyware en politiecontroles vanuit Marokko. Voor de Sahrawi daar is het moeilijk om hun eigen cultuur nog te beleven."
Zandstorm
Normaal wordt het bestaan van de SADR elke 27e februari gevierd in de vluchtelingenkampen, maar vandaag is er minder van de feestvreugde te merken: "Het is ramadan, dus internationale delegaties komen pas in april. En er waren wel wat ceremonies gepland, maar er raast een zandstorm door het gebied, dus iedereen zit binnen", aldus Coigniez.
Coigniez schetst bovendien een erg somber beeld van de levensomstandigheden van de Sahrawi: "De meteorologische omstandigheden hier zijn zwaar: in de woestijn groeit niets en in de zomer gaan de temperaturen richting de 50 graden. De nachten zijn heel koud en er is amper neerslag. "
"In de winter valt dan weer een overvloedige hoeveelheid neerslag: de stortregens vegen de huisjes van modderklei helemaal weg."
Vredesgesprekken
Is er nog hoop op beterschap voor de Sahrawi? "Recent is de man die alle vredesgesprekken op gang lijkt te trekken, Donald Trump, zich ook hiermee beginnen moeien. Op 8 en 9 februari waren er vredesgesprekken in Madrid onder leiding van de VS", vertelt Coigniez.
Al lijken die diplomatieke onderhandelingen meer en meer in het voordeel van Marokko te gaan wegen: "Marokko wil van de Westelijke Sahara een provincie maken, met . Maar daar begint het: wat houdt die autonomie in?"
Het voorstel leek lang weinig kans te maken, maar meer en meer landen scharen zich achter het idee. "Ook Frankrijk en België lijken het voorstel te steunen. Marokko heeft de wind in de zeilen op diplomatiek vlak", besluit hij.
