Stoel van artistiek directeur van filmfestival Berlijn wankelt na polemiek over conflict Israël-Hamas

Eerst even terugspoelen naar de slotceremonie. De Syrisch-Palestijnse regisseur Abdallah al-Khatib ('Chronicles from the Siege') beschuldigt tijdens een toespraak Duitsland van medeplichtigheid aan genocide in de Gazastrook wegens de steun van de regering aan Israël.

"Je moet dat ook zien in het kader van een controverse die al de hele Berlinale lang had gewoed. Er was veel te doen over de stilte van het festival - al enkele jaren - over het conflict in Gaza. Terwijl over andere oorlogen, zoals die in Oekraïne, wél stelling wordt ingenomen", vertelt filmjournalist Lieven Trio in 'De Wereld Vandaag'. 

"In het blad Bild verscheen deze week een column waarin Tuttle beschuldigd werd van 'poseren voor Gaza' omdat ze op de foto was gegaan met de crew van Abdallah al-Khattibs film. Op de foto gaan is heel normaal, ze doet dat met elke crew van een film, maar op die foto werden Palestijnse vlaggen getoond. Dat werd door Bild begrepen als antisemitisch", legt Trio uit. 

De zaak ligt gevoelig. De Duitse minister van Milieu Karsten Schneider (een sociaaldemocraat van de SPD) verliet de zaal tijdens de bewuste toespraak. "De minister van Cultuur Wolfram Weimer, een zeer conservatieve politicus van de christendemocraten van het CDU, heeft Tuttle op het matje geroepen," legt Trio uit.  

Weimer riep een speciale crisisvergadering samen met het bestuur van het festival om de positie van Tuttle te bespreken. Die meeting vond vanmorgen plaats, maar er is voorlopig nog niks beslist. Er wordt de komende dagen wel opnieuw vergaderd. 

"De algemene teneur van het debat rond Israël en Gaza is in Duitsland toch wel opvallend anders dan in veel andere Europese landen," weet Trio.

"Dat heeft natuurlijk te maken met een historisch schuldgevoel van Duitsland over de holocaust (de systematische jodenvervolging door de nazi's, red.). De Duitse regering staat redelijk onvoorwaardelijk achter Israël, zelfs wanneer een meerderheid van experts, mensenrechtenorganisaties en VN-commissies het erover eens zijn dat Israël in Gaza een genocide aan het plegen is." 

In 2024 is een resolutie aangenomen die kritiek op Israël gelijkstelt aan antisemitisme. "Die kan gebruikt worden om subsidies te weigeren voor zogeheten antisemitische organisaties en projecten. Die resolutie heeft veel kritiek opgewekt omdat ze volgens velen de vrijheid van meningsuiting beknot en censuur in de hand werkt." 

Intussen krijgt Tuttle ook veel steun. Er zijn open brieven en steunbetuigingen. "Zo is er een open brief van meer dan 700 mensen uit de filmwereld, met daarbij grote internationale namen zoals regisseur Sean Baker, Oscarwinnaar met 'Anora', die de brief mee ondertekende."

En er is nog iets opvallend, zegt Trio: "Er is ook een open brief van een groep zwaargewichten uit de Israëlische filmindustrie. Je kan je daarbij de vraag stellen of de Duitse minister van Cultuur wel zo juist bezig is in zijn strijd tegen antisemitisme."