Zwartgereden, moeilijk te reserveren en enige reizigers: wij namen de flexbus in de Vlaamse Ardennen

Nederbrakel, om 8.40 uur. "Ik heb een flexbus voor ons gereserveerd om 9 uur", zegt Peter Holderbeke. De rit gaat richting Ronse, zo'n 13 kilometer hiervandaan. "Ik gebruik flexvervoer zowat elke dag", legt Peter uit. "Om medische redenen mag ik niet meer met de auto rijden en omdat stappen alsmaar moeilijker wordt, ben ik voor 100 procent aangewezen op openbaar vervoer."

Om 8.54 uur komt een minibusje van De Lijn de Kerkstraat ingereden, iets vroeger dus dan gepland. "In de app wordt aangeraden om iets vroeger aan de flexhalte te staan, want de bus kan natuurlijk niet stipt op de minuut rijden", duidt Peter. Hij lijkt een ware professional op het vlak van flexvervoer.

Zelf hoeft hij niet te betalen aan de buschauffeur, want hij heeft een abonnement. Ik betaal wel, ten minste dat is toch mijn bedoeling, maar de techniek werkt niet mee. "De terminal maakt geen verbinding", verontschuldigt de chauffeur zich. Cash betalen lukt niet en een ontwaarder voor meerrittenkaarten is niet aanwezig. Dit wordt dus zwartrijden buiten mijn wil om.

"Ik heb geen weet van betalingsproblemen op de flexbussen", zegt woordvoerder Jens Van Herp van De Lijn. Ontwaarders voor meerrittenkaarten hebben volgens hem trouwens geen zin op het flexvervoer.

De busrit zelf verloopt prima. Zo'n 10 minuten later staan we aan het winkelcentrum in Ronse. Maar erg druk is het niet: Peter en ik zijn de enige reizigers. "Ik vind dat niet verantwoord", zegt Peter. "En in tegenstelling tot wat je zou denken, moet je ruim op tijd reserveren. Blijkbaar zijn er zo weinig flexbusjes dat je er gewoon geen te pakken krijgt als je te laat reserveert."

"Een tijdje geleden deden ze hier een experiment waarbij werd gestreefd naar een veel hogere bezetting van de flexbussen. Je kon toen ook veel gemakkelijker een rit reserveren." Over waarom dat nu anders is, heeft Peter zo zijn idee. "De Lijn wil niet efficiënt werken om gewoon te kunnen aantonen dat het systeem niet werkt."

Het flexvervoer wordt aangeprezen als alternatief. "Dan moet je eventjes bellen voor een flexbus", zei minister De Ridder woensdag in Terzake. In realiteit blijkt "eventjes" toch wel behoorlijk ingewikkeld. Over een week heeft Peter een afspraak in het ziekenhuis in Aalst, daarom reserveert hij nu al zijn busrit. Eigenlijk moet ik 'busritten' schrijven, want hij moet overstappen in Burst, want hij reist dan in 2 vervoerregio's.

Wat volgt, is een complexe operatie in de app voor flexvervoer. "Je moet op het aankomstuur reserveren om zeker te zijn dat je op tijd op de bestemming raakt", legt Peter uit. Hij reserveert eerst zijn 2e busrit tussen Burst en Aalst.

"En nu moet ik nog mijn eerste rit vanuit Nederbrakel reserveren. Ik reserveer ook nu weer op aankomsttijd en bouw genoeg marge in, zodat ik mijn aansluiting niet mis." Klinkt logisch, maar de app werkt niet mee: Peter kan geen rit met de flexbus reserveren, maar moet van de app een gewone bus nemen vanuit het dorpscentrum van Brakel. "Daarvoor moet ik 20 minuten stappen, en dat kan ik niet meer", legt hij uit. "De komende dagen ga ik blijven proberen om een flexrit te reserveren, in de hoop dat ergens iemand anders afhaakt."

Wat is hier verkeerd gelopen? "Het heeft met capaciteit te maken", zegt Jens Van Herp van De Lijn. "Op dat tijdstip is blijkbaar geen flexbus beschikbaar. Dat kan de komende dagen nog veranderen."

In de Vlaamse Ardennen is er een niveau van 5 procent weigeringen, zo blijkt. De Lijn bestempelt dat als "aanvaardbaar". "De Vlaamse Ardennen scoort hiermee het best qua landelijke flexregio’s in Vlaanderen", klinkt het. 

Flexvervoer als ultiem voorbeeld van vraaggestuurd openbaar vervoer? In de praktijk blijkt het antwoord soms toch wel erg ingewikkeld, of in elk geval toch wel klantonvriendelijk. Tijdens de week kun je er maar op rekenen tussen 5.30 uur en 22.30 uur, op zaterdag tussen  6.30 uur en 22 uur en op zondag tussen 8.30 uur en 20 uur.

"Wat als ik tijdens het weekend naar een feestje of naar de bioscoop wil?", vraagt Peter zich af. "Ofwel moet ik kunnen rekenen op familie of vrienden om mij ergens heen te brengen. Zo creëert men niet alleen vervoersarmoede in de landelijke gebieden, maar ook sociale contacten worden moeilijk gemaakt."

Het lijkt er ook niet op dat de toestand in de nabije toekomst verbetert, want De Lijn moet dit jaar nog 35,5 miljoen euro besparen. Dat betekent in principe dat een aantal vaste lijnen zal sneuvelen en dat meer mensen hun toevlucht zullen zoeken in het flexvervoer. Navraag bij het kabinet-De Ridder leert ons dat het budget voor flexvervoer dit jaar nog niet wordt opgetrokken.

"Ik begrijp dat het te duur is om grote bussen leeg te laten rondrijden", zegt Peter Holderbeke. "Waarom kunnen die grote bussen niet door kleinere exemplaren worden vervangen? Bovendien kun je die kleinere bussen tijdens de daluren als flexbus inzetten."