Astronomen hebben de grootste en meest gedetailleerde afbeelding kunnen maken van het hart van ons Melkwegstelsel. De 'foto' toont een gebied dat meer dan 650 lichtjaar groot is en stelt astronomen in staat om het leven van sterren in het extreemste deel van onze Melkweg te onderzoeken.
Astronomen maken grootste 'foto' ooit van het onzichtbare hart van onze Melkweg
Wim De Maeseneer
Gepubliceerd:
"De waarnemingen geven een uniek beeld van het koude gas, de grondstof waaruit sterren ontstaan, in de zogeheten Centrale Moleculaire Zone (CMZ) van ons Melkwegstelsel. Het is voor het eerst dat het koude gas in deze hele regio zo gedetailleerd is onderzocht", schrijft de Europese Zuidelijke Sterrenwacht (ESO) in een persbericht.
De 'foto' kon worden gemaakt aan de hand van een hele reeks afzonderlijke waarnemingen met de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA), een netwerk van 66 radiotelescopen in de Atacamawoestijn in Chili. Het observatorium wordt beheerd door onder meer de ESO, waar ook België bij aangesloten is.
Door de vele waarnemingen als puzzelstukjes aan elkaar te plakken, konden de astronomen uiteindelijk 1 grote foto maken van een gebied dat zich uitstrekt over meer dan 650 lichtjaar (1 lichtjaar is meer dan 9.000 miljard kilometer). Het is de grootste afbeelding die de ALMA-telescoop tot nog toe heeft kunnen maken.
"Het is een plek van extremen, onzichtbaar voor onze ogen, die buitengewoon gedetailleerd is onthuld", zegt Ashley Barnes, een van de betrokken astronomen. De foto toont dichte wolken van gas en stof, die het superzware zwarte gat in het centrum van ons Melkwegstelsel omringen.
"Het is de enige galactische kern die dicht genoeg bij de aarde staat om zo gedetailleerd te onderzoeken", zegt Barnes. "De dataset toont het centrale deel van de Melkweg als nooit tevoren, van gasstructuren met diameters van tientallen lichtjaren tot kleine gaswolken rond afzonderlijke sterren."
Onzichtbare kraamkliniek voor sterren
De ALMA-telescoop kan de straling opvangen van enkele van de koudste objecten in het heelal. Astronomen kunnen zo de chemische en fysische omstandigheden onderzoeken in zogenoemde moleculaire wolken, de dichte gebieden van gas en stof waar nieuwe sterren worden geboren.
"We weten hoe dit proces verloopt in de buitenste delen van de Melkweg, maar in het centrumgebied zijn de gebeurtenissen veel extremer", schrijft de ESO. "Het gebied bevat enkele van de zwaarste sterren die in ons Melkwegstelsel bekend zijn. Vele daarvan leiden een kort bestaan en beëindigen hun leven met krachtige supernova-explosies of zelfs hypernova’s", zegt astrofysicus Steve Longmore van de Britse Liverpool John Moores University.
"Door te onderzoeken hoe sterren ontstaan in het centrale deel van de Melkweg kunnen we ook een helderder beeld krijgen van hoe sterrenstelsels zijn gegroeid en geëvolueerd. We denken dat deze regio veel kenmerken gemeen heeft met sterrenstelsels in het vroege heelal, waar sterren ontstonden in chaotische, extreme omgevingen."
De astronomen hopen om het gebied nog meer in detail op beeld te kunnen vastleggen. "Dankzij nog betere antennes en de Extremely Large Telescope (een telescoop die nog in opbouw is en met een spiegel van 39 meter de grootste optische telescoop op aarde wordt, red.) zullen we binnenkort nog dieper in dit gebied kunnen doordringen, fijnere structuren kunnen onderscheiden, complexere chemische processen kunnen volgen en de wisselwerking tussen sterren, gas en zwarte gaten nog beter kunnen onderzoeken", zegt Barnes. "In veel opzichten is dit dus nog maar het begin."
