"Ik weet niet zeker hoe vaak ik misbruikt ben": nieuwe getuigenissen over misbruik in de kerk blijven opduiken

'Brief aan de paus' is de opvolger van 'Godvergeten', de reeks over misbruik in de kerk die 3 jaar geleden insloeg als een bom. Veel slachtoffers hebben nu pas de moed gevonden om te spreken over wat hen overkomen is. 

"Het blijft een taboe. Het gaat over seks met kinderen", getuigt Carla Gilis. Zij stapte in 2024 - na 'Godvergeten' dus - naar het meldpunt voor seksueel misbruik in de kerk. Om eindelijk te vertellen dat ze als tienermeisje misbruikt werd.

"Ik leef al heel mijn leven met een soort schaamte, die moet eraf", benadrukt ze. "Het misbruik heeft 3 jaar geduurd, tot mijn 14e. Je krijgt een heel verkeerd beeld, voor de rest van uw leven, over wat seksualiteit is."

Het is een constante die in alle verhalen terugkeert: de slachtoffers kampen hun hele leven lang met de verwoestende gevolgen van het misbruik.

"Echt een leven, dat heb je niet", vertelt Nicolas Verzele. "Je kan je niet binden, het is heel moeilijk. Ik ben 33 jaar en ik ga terug naar school, omdat ik een dochter heb. Ik moet kunnen tonen dat het wel mogelijk is."

Dat dat verre van evident is, is al heel snel duidelijk: "Ik kan geen knuffelmoment hebben. Ik durf mijn dochter niet te wassen. Ze is 7 jaar en ik kan dat niet. Ik vind dat vies, dat mag niet." 

Hij werd het slachtoffer van (intussen ex-)pater Luk Delft, die in maart vorig jaar voor de tweede keer veroordeeld werd voor misbruik. Een zeer moeilijke thuissituatie leidde hem in 2005 naar het Don Bosco-internaat in Woluwe. Daar 'ontfermde' pater Luk Delft zich over hem. 

"Ik ben 2 jaar lang misbruikt. De dader heeft mij uitgekozen. Hij wist hoe hij moest manipuleren, wat hij moest gebruiken, wat hij moest geven. Eerst was dat simpel: een beetje zakgeld of kledij. Die mens gaf mij alles wat ik wou. Als je slachtoffer bent, wordt je geheugen, wordt alles aangetast. Ik heb er 2 jaar verbleven en ik kan niet met zekerheid zeggen hoeveel keer ik misbruikt ben geweest."

En wat misschien nog wel het ergste is: enkele jaren voordien had zich eenzelfde scenario afgespeeld bij het Don Bosco in Gent, waar Delft verschillende jongeren aangerand heeft. De Salesianen beloofden toen dat hij nooit meer met kinderen in contact zou komen. 

"Het ergste is dat ze niks gedaan hebben, hoewel ze wisten dat het een pedofiel was. Voor mij is niet enkel Luk Delft een dader. Iedereen die ermee gemoeid was, iedereen die het wist ook."

In 2012 werd hij veroordeeld voor het misbruik in het Don Bosco in Gent, en vertrok Delft richting de Centraal Afrikaanse Republiek, waar hij nog jaren onder de radar met kinderen zou werken. Pas in 2019 werd hij er door een ploeg van CNN ontmaskerd. 

En ook dat is helaas een rode draad die vaker terugkomt: potjes worden toegedekt, noodkreten niet gehoord. Ook bij Bram Verbrugghe. Hij werd tussen 1995 en 1997 misbruikt. "Door de dader werd er constant ingegeven om tegen niemand iets te zeggen. Ik heb dat zo lang mogelijk voor mezelf proberen te houden. Maar ook toen al dacht ik: ik wil er niet meer zijn, ik wil ervan af, ik wil niet dat dat nog gebeurt."

Hij stapt samen met zijn moeder naar de toen nog onbesproken bisschop Roger Vangheluwe. "Ik heb mijn verhaal verteld aan de duivel", blikt hij nu terug. "Hij zei dat hij het ernstig nam en dat hij het ging oplossen, maar dat we het binnenskamers moesten houden. Hij heeft die put toegedekt. Waarom? Omdat zijn put zou opengaan." 

En dat heeft een grote impact gehad. Op het leven van Bram, maar ook dat van zijn familie. "Eigenlijk zijn de daders moordenaars."

"Hoe kunnen we hen doen begrijpen hoe ons leven vernield is?", vraagt ook Jean-Marc Turine zich af. Hij werd 5 jaar lang misbruikt door 4 jezuïeten. "Ik raakte verstrikt in hun perverse web."

En ook bij hem blijft het misbruik zijn hele verdere leven nazinderen. "Ik heb het gelukkige gezinsleven grotendeels gemist. Onze kinderen hebben moeten leven met een vader met een alcoholprobleem en zelfmoordneigingen." Ook hij wachtte bijna 60 jaar om zijn verhaal te doen. "Ik was bang. Ik heb er bijna elke dag aan gedacht, aan wat er toen gebeurd is. Daar zijn geen woorden voor."

Ook het feit dat daders weinig tot helemaal geen schuldinzicht tonen, vreet. "Mijn dader kreeg een eervol ontslag", blikt Bram terug. "Iemand die verkracht en mishandelt een eervol ontslag geven, dat vind ik verschrikkelijk." "Mijn dader heeft 0 schuldinzicht", vult Carla aan. "Wij waren geestelijk ziek, wij vonden alles uit. Ik heb zin om tegen het hele dorp te zeggen: dat is een kinderverkrachter."

Sinds 'Godvergeten' is er ook heel wat gebeurd: er kwam een parlementaire commissie, Roger Vangheluwe speelde eindelijk zijn bisschopstitel kwijt, paus Franciscus bracht een bezoek aan ons land, het onderzoek naar Operatie Kelk werd stopgezet, er kwam een rapport over dat onderzoek van de Hoge Raad voor Justitie, de paus stierf en er kwam een nieuwe paus. 

En toch. Ondanks de stappen en acties die al ondernomen zijn, wachten de slachtoffers nog altijd op een 'echte' ommekeer. 

Zoals Jean-Marc het verwoordt: "Er zijn zoals altijd wel intenties, maar er verandert niks. De kerk is onwrikbaar. De kerk bidt telkens, maar dat is niet wat we nodig hebben. Een krachtige veroordeling van de misdaden, dat hebben we nodig."

"Ze moeten beseffen dat het niet één leven is dat ze verwoest hebben, maar dat er ook vrouwen en kinderen zijn. Het is veel groter dan het slachtoffer alleen", benadrukt ook Mark Vangheluwe. 

"Ik heb levenslang gekregen, en voor die levenslang is nog steeds geen oplossing", vat Geert Vanneste het treffend samen. 

Wat er concreet moet gebeuren, daarover verschillen de meningen wel. Er zijn ook veel vraagstukken: wat moet er bijvoorbeeld gebeuren met daders van wie de feiten verjaard zijn? 

Voor Gert Verstraete, wiens broer misbruikt werd en zelfmoord pleegde, is het vooral belangrijk dat er transparantie komt. "En dat betekent: alles op tafel leggen." Patrick Nieuwkerk wil vooral dat zijn dader "niet meer als koning kan leven": "Hij moet voelen, werkelijk voelen wat hij heeft aangericht."

Verschillende slachtoffers halen ook aan dat ze na al die jaren nog steeds wachten op erkenning, op de waarheid. "Het heeft nog nooit oprecht aangevoeld", vertelt Rudi Heyvaert. "Ze moeten verantwoordelijkheid nemen, maar dat doen ze niet", klinkt het ook bij Ann-Sophie Cardinal. "Waar blijft het mea culpa?", vraagt ook Emmanuel Henckens zich af. 

Ook de kwestie van de schadevergoedingen wordt op tafel gelegd. "Daar moet de Kerk voor zorgen", benadrukt psychiater Peter Adriaenssens. De erkende slachtoffers kregen intussen een tussentijdse vergoeding van 3.000 euro, maar dat schiet volgens sommigen schromelijk tekort. "De wetenschappelijke basis voor een invaliditeitsuitkering voor slachtoffers van ernstig seksueel misbruik spreekt van vergoedingen tussen 200.000 en 600.000 euro", benadrukt Adriaenssens.

"Ik denk dat ze ons als geldwolven zien", klinkt het bij Gabriel Frippiat. "Maar dat zijn we niet. We zoeken de waarheid, we zoeken herstel." Sommige slachtoffers zijn ook al (tientallen) jaren in therapie. "We moeten hen raken waar het pijn doet, in de portefeuille. Het zal niemand genezen, maar het zal helpen om verder te leven", vindt Jean-Marc Turine. 

Maar andere slachtoffers willen dat geld niet. Zo vindt Linda het vooral "vies geld". "Maar sommige mede-slachtoffers zitten zo aan de grond, die weten niet meer van welk hout pijlen te maken."

Wat ze wel allemaal hopen, is dat de politiek en de maatschappij de druk op de Kerk hoog houden. Want er is een groot wantrouwen dat de Kerk alles bij het oude zal houden, zeker als de aandacht wegebt. "Het begint steeds opnieuw", besluit Ann Sophie Cardinal. "10, 12, 13 jaar al. En telkens zijn de vragen: wat heb je nodig? Waar kunnen we mee helpen? Ik weet niet meer wat ik daarvan moet denken."