Rapport 11.11.11: "80.000 illegale pushbacks aan Europese grenzen vorig jaar, vaak met geweld"

“Ze gooiden ons om drie ​ uur ‘s nachts in de rivier.” Zo luidt een getuigenis uit het rapport . Een jonge Egyptenaar probeerde via de Balkanroute Europa te bereiken. Samen met 40 medereizigers werd hij in Kroatië opgepakt door gemaskerde mannen in uniform. Ze werden geslagen en midden in de nacht in de vrieskou naar een rivier op de grens met Bosnië en Herzegovina gebracht. Daar moesten ze zich uitkleden en werden ze één voor één het water in geduwd. ​

​“Er waren kinderen van 10 jaar,” vertelt hij . “Ik zag hoe ze onderkoeld en gewond in de rivier werden gegooid.” De groep bereikte uiteindelijk de overkant, zonder medische hulp, zonder opvang, zonder procedure. ​

Dat is, zelfs onafgezien van het geweld, illegaal volgens de Europese regelgeving en het VN-vluchtelingenverdrag: niemand mag worden teruggestuurd zonder dat er een individueel onderzoek is gevoerd naar zijn of haar nood aan bescherming.

Toch worden per dag ongeveer 221 mensen teruggeduwd in illegale pushbacks, zo blijkt uit het rapport van solidariteitskoepel 11.11.11 (België), We Are Monitoring (Polen), Hungarian Helsinki Committee (Hongarije), Centre for Peace Studies (Kroatië), Sienos Grupė (Litouwen), Lebanese Center for Human Rights (Libanon) en I Want to Help Refugees (Letland)

Een jaar eerder waren er nog zo'n 120.000 pushbacks, volgens het jaarlijkse rapport. Dat lijkt dus een sterke daling, maar volgens Flor Didden van 11.11.11 is dat niet het hele plaatje. Minder geregistreerde pushbacks betekent ook niet noodzakelijk minder geweld.

"Het is allicht een onderschatting, want het wordt steeds moeilijker om die zaken te documenteren", zegt Didden. "Het geweld wordt uitbesteed aan landen die net buiten de Europese Unie liggen, denk aan Bosnië, Servië, Libië en Tunesië, die men dan gaat financieren zodat zij de grenswacht van Europa worden. Daardoor gebeurt het geweld meer uit het zicht." Er zijn minder ngo's en er is minder controle daar.

"Het gaat niet alleen over terugduwen, daar komt ook heel vaak fysiek geweld bovenop. Dat gaat dan over mensen die geslagen worden met knuppels, die elektroshocks krijgen, aangevallen worden door honden, of over bootjes die stukgemaakt worden op de Middellandse Zee vooral tussen Griekenland en Turkije, waarna de mensen worden achtergelaten op reddingsvloten."

"Helaas zien we ook dat als mensen humanitaire organisaties om hulp vragen, hun toegang ook soms wordt geblokkeerd zodat mensen geen hulp krijgen."

De voorbije maanden was de controverse over de Amerikaanse immigratiedienst ICE groot. De dienst ging bijzonder hardhandig te werk, dat ontlokte protest in de VS, en bij die protesten werden 2 mensen neergeschoten.

"We hebben gelukkig verontwaardiging gezien over de beelden uit de VS, ook bij Europese beleidsmakers. Maar als je ziet wat er in Europa gebeurt, is het moeilijk om die parallel niet te zien. Het gaat ook over heel grof geweld aan de grenzen", vergelijkt Didden.

"Het is wat makkelijker om verontwaardigd te zijn over zaken die zich aan de overkant van de oceaan afspelen, en moeilijker om collega-lidstaten erop aan te spreken. Daar wordt zachter tegen opgetreden. Onze boodschap aan de Europese beleidsmakers, de Europese Commisse en aan Frontex (het Europese grensagentschap) is dat grensbeleid moet gebeuren met respect voor de mensenrechten en dat is vandaag vaak niet het geval."