"Vrede en veiligheid prioriteit" na dood van 'El Mencho', zegt president Claudia Sheinbaum van Mexico

"Het belangrijkste wat we nu moeten doen, is vrede en veiligheid garanderen voor het Mexicaanse volk." Dat zegt de Mexicaanse president Claudia Sheinbaum, nu leden van het beruchte Jalisco-drugskartel chaos veroorzaken in verschillende deelstaten. Ze steken onder meer auto's en gebouwen in branden en schieten op de straten met vuurwapens. 

Sheinbaum benadrukt dat er vandaag al meer rust is teruggekeerd, na de operatie tegen drugsbaron 'El Mencho'. "Er is al meer rust en de regering is meer aanwezig, er zijn strijdkrachten, er is een veiligheidskabinet en er is veel coördinatie", zegt ze. Volgens Sheimbaum kunnen burgers er zeker van zijn dat de normale gang van zaken snel zal terugkeren. Gisteren zijn zeker 2.500 extra agenten ingezet om de rust te laten weerkeren. 

De Mexicaanse autoriteiten laten weten dat ze de operatie hebben uitgevoerd in samenwerking met de VS. Het leger heeft informatie van de Amerikaanse inlichtingendiensten gekregen. Volgens Sheinbaum kon het leger 'El Mencho' vinden door zijn partner te volgen.

Sheinbaum benadrukt echter dat Amerikaanse troepen niet hebben deelgenomen aan de militaire operatie. Alleen de troepen van het Mexicaanse leger hebben de operatie uitgevoerd, de Amerikaanse regering verstrekte alleen informatie.

Na de aanval op hun leider reageerden gewapende bendes van het Jalisco-kartel in Mexico met wraakacties in zeker 13 deelstaten. Op verschillende plekken worden nog altijd winkels en auto's in brand gestoken. Er waren tientallen wegblokkades. Belgen in Mexico hebben van de ambassade de raad gekregen om zich vandaag en morgen niet te verplaatsen. 

Ondertussen zou de rust, zoals Sheinbaum beweert, inderdaad deels zijn teruggekeerd. Dat zegt ook Jan Albert-Hootsen, die correspondent is in Mexico. "Tot op zekere hoogte is de situatie onder controle. Er is geen grote chaos meer, de schietpartijen en de brandstichtingen zijn gestopt."

Hootsen wijst wel op de gespannen sfeer in de regio. "Er is vooral veel twijfel over hoe het nu verder moet. De scholen en verschillende winkels blijven in de tussentijd wel gesloten."

Hoe alles nu verder zal evolueren, blijft afwachten. Volgens Hootsen gaat de regering uit van de 'Kingpin-strategie': de leider van het kartel uitschakelen, waardoor het kartel uiteenspat. "Dat kan echter ook verregaande gevolgen hebben. Dan krijg je kleinere organisaties die elkaar gaan bestrijden en dat kan leiden tot een grote, bloederige strijd."

Waarschijnlijk is toch besloten om de aanval uit te voeren vanwege de Amerikaanse druk om de drugskartels aan te pakken, vertelt Hootsen. "De regering ging er waarschijnlijk van uit dat de gevolgen binnen de perken konden blijven en ze toch goede resultaten konden voorleggen aan de regering-Trump. Nu zal Sheinbaum de situatie waarschijnlijk zo snel mogelijk willen herstellen."

Aan de wraakacties van het kartel viel wel iets op. "Er zijn relatief weinig slachtoffers gevallen. Als er slachtoffers zijn, zijn het allemaal criminelen of Mexicaanse soldaten of agenten", aldus Hootsen.

"De mensen die de chaos creëren, willen geen burgerslachtoffers, maar vooral aandacht. Dit is duidelijk met opzet." Hootsen maakt de vergelijking met een situatie in 2019, waarbij een drugskartel in opstand kwam om een hooggeplaatste leider vrij te krijgen.

De criminele bendes gebruiken ook sociale media waar ze allerlei accounts beheren. "Zondag is er veel desinformatie verspreid via sociale media", weet Hootsen.

Hoe staat de Mexicaanse bevolking tegenover het geweld? "Ze zijn er helaas aan gewend. Het is routine geworden", verklaart Hootsen.

"De Mexicanen weten dat als er een leider van een kartel wordt gepakt, dit vrijwel altijd tot geweld zal leiden. Niet op de dag zelf, maar in de maanden erna. Dan bestaat de kans dat er gevochten wordt over de leiding van het kartel."

Toch maakt deze situatie de Mexicanen boos. Zij vragen zich af wanneer de Mexicaanse regering in staat zal zijn om het geweld te stoppen. "Het antwoord is 'niet'", besluit Hootsen.