In landen als de VS en Frankrijk wordt liefdadigheid soms ingezet als instrument om een ideologische of politieke agenda door te drukken. Op die manier wordt filantropie op een agressieve manier gebruikt om invloed uit te oefenen. Dat zegt CEO Brieuc Van Damme van de Koning Boudewijnstichting naar aanleiding van de 50e verjaardag van de organisatie.
"Liefdadigheid kan ook een wapen worden", waarschuwt Brieuc Van Damme van jarige Koning Boudewijnstichting
"Normaal denken we bij liefdadigheid of filantropie aan iets goeds: geld, tijd of kennis gebruiken om anderen te helpen. Soms wordt liefdadigheid misbruikt om macht of een bepaalde mening door te drukken", zegt Brieuc Van Damme, CEO van de Koning Boudewijnstichting, in Touché op Radio 1. Die organisatie bestaat precies 50 jaar.
Hij geeft een voorbeeld uit de VS: "The Heritage Foundation gebruikte filantropie om politieke keuzes en campagnes te beïnvloeden. Geld voor goede doelen kan dus gebruikt worden om een bepaald idee of politieke agenda te promoten, soms zelfs ten koste van de mensen die echt geholpen zouden moeten worden."
Dat is ook een uitdaging voor Belgische organisaties als de Koning Boudewijnstichting. "Zelfs grote internationale fondsen zoals de Ford Foundation of Rockefeller Brothers Fund voelen druk van overheden of politici. We mogen niet naïef zijn, liefdadigheid kan ook een wapen worden."
Wanneer liefdadigheid verkeerd kan lopen
Het kan fout gaan als mensen hun giften niet gebruiken om anderen te helpen, maar om zichzelf te bevoordelen en invloed uit te oefenen. Iemand kan een groot bedrijf of dure aandelen schenken aan een politieke liefdadigheidsorganisatie. Deze organisatie gebruikt het geld voor campagnes.
Dit soort praktijken kunnen de democratie ondermijnen, omdat geld dat eigenlijk naar publieke zaken zoals gezondheid, onderwijs of klimaat had kunnen gaan, wordt gebruikt om politieke invloed te kopen.
"De Koning Boudewijnstichting heeft daarom een ethisch kader dat aangeeft waar we achter staan. Zo geloven wij sterk in samenwerking tussen Europese landen en dat dit de toekomst, welvaart en het welzijn van mensen in Europa bevordert. Als iemand zou zeggen: 'ik wil een antidemocratische of anti-Europese agenda steunen', dan past dat niet binnen ons ethisch kader.”
De visie van de Koning Boudewijnstichting
De Koning Boudewijnstichting werd in 1976 opgericht voor het 25-jarig koningsjubileum van koning Boudewijn en groeide uit tot de grootste liefdadigheidsorganisatie van België. Ze helpt projecten rond armoede, onderwijs, gezondheid, cultuur, milieu en meer, zowel in België als in het buitenland.
Zo co-financiert de Koning Boudewijnstichting ook documentaires die maatschappelijke waarden onder de aandacht brengen. Een recent voorbeeld is 'Mariinka' een documentaire van Pieter-Jan De Pue over een grensstadje in Oekraïne dat door Rusland werd ingenomen.
Om moeilijke keuzes juist te maken, heeft de stichting 2 jaar geleden een ethisch comité opgericht. "Daarin zitten mensen met verschillende ideeën en specialisten in ethiek, bijvoorbeeld over kunstmatige intelligentie en datagebruik", legt Van Damme uit. "Zij geven onafhankelijk advies over politieke dossiers. Zo maken wij keuzes die bij onze missie passen, zonder dat iemand ons gebruikt voor een agenda die wij niet steunen."
