"Er vormt zich een nieuw tijdperk van grootmachten: dat maakt de wereld harder en gevaarlijker." Dat heeft de Duitse bondskanselier Friedrich Merz gezegd tijdens het partijcongres van zijn partij CDU in Stuttgart. Ook oud-bondskanselier Angela Merkel is daar van de partij. Bij aankomst in de zaal kreeg zij een daverend applaus.
Bondskanselier Merz ziet sleutelrol voor Duitsland in nieuwe wereldorde: "Toekomst in eigen handen nemen"
Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:
"We bevinden ons in een tijd van diepgaande veranderingen", Europa staat onder druk, maar Duitsland kan een leidende rol spelen in de nieuwe wereldorde. Dat is de boodschap van de Duitse bondskanselier Friedrich Merz, die een speech geeft op het nationaal congres van de conservatieve partij CDU in Stuttgart.
Het motto van het partijcongres: "Verantwoordelijkheid verplicht". En Duitsland is niet bang om die verantwoordelijkheid op te nemen, klinkt het.
"Grootmachtenpolitiek veroorzaakt oorlogen"
"De internationale orde gebaseerd op regels bestaat niet meer zoals vroeger". Dat zei Merz een week geleden al op de Veiligheidsconferentie in München en die boodschap geeft hij nu ook mee aan zijn partijgenoten.
"Die veranderingen beïnvloeden de wereldeconomie, de wereldhandel, de veiligheid van Europa en de rol van Duitsland in de wereld," waarschuwt Merz.
De nieuwe wereld is harder en gevaarlijker en "de nieuwe grootmachtenpolitiek veroorzaakt oorlogen," zegt hij met het oog op Oekraïne. Merz heeft het ook over importtaksen en de beperking van de toegang tot de vrije markt.
In de toekomst moeten we ons lot meer in eigen handen nemen
De Duitse bondskanselier verwijst daarmee naar de Verenigde Staten, waar de regering-Trump geregeld kritiek geeft op de Europese koers en binnenlandse beslissingen in Europese landen steeds meer probeert te sturen. Toch benadrukt Merz dat de band met de VS - ondanks de huidige 'ideologische uitdagingen' - niet mag worden verbroken.
"De VS is de interesse in zijn rol als betrouwbare voorloper deels verloren," stelt Merz, "maar we geven die vriendschap niet zomaar op".
Duitsland werkt aan een nieuw partnerschap met de Amerikanen, maar "in de toekomst moeten we ons lot meer in eigen handen nemen". "We willen veilig zijn, we willen sterk zijn en we willen vrij zijn", vooral met de Europese partners.
De woorden van Merz doen denken aan de speech van de Canadese premier Mark Carney tijdens het Wereld Economisch Forum in Davos. Carney riep de middelgrote machten van de wereld (Canada, India, Brazilië, etc.) op om meer samen te werken. "We moeten samenwerken, zodat we een plaats aan tafel krijgen en niet zelf op het menu staan", zei Carney toen.
Coalities met AfD uitgesloten
Merz heeft het niet alleen over buitenlandse, maar ook over binnenlandse kwesties. Hij plaatst zijn partij extra in de verf als "de partij van de doeners". "Wij zijn de partij van vertrouwen voor Duitsland, de partij van de toekomst."
Daarom kijkt hij naar de aankomende deelstaatverkiezingen in Baden-Württemberg en Rijnland-Palts. Merz heeft er naar eigen zeggen vertrouwen in dat die positief zullen uitdraaien voor CDU.
Coalities met de radicaal-rechtse partij AfD sluit Merz resoluut uit: hij wil de "erfenis van de geschiedenis van ons land" niet verloren laten gaan "voor een kortetermijnsucces bij de rechts-populistische krachten in onze parlementen".
Verder benadrukt Merz dat werken meer moet worden beloond in Duitsland, dat de arbeidsmarkt "nood heeft aan een renovatie" en dat hij dit jaar een grote pensioenhervorming wil doorvoeren.
De bondskanselier wil ook strijden tegen het groeiende antisemitisme in Europa vanuit de "linker- en rechterkant" van de politiek. "We zullen haat tegen Joden in dit land niet accepteren."
Stemmen over voorzitterschap
Deze middag zullen de leden van het congres stemmen of Merz verder mag gaan als partijvoorzitter van de CDU. Bij de laatste verkiezingen in 2024 haalde hij net geen 90 procent.
Toch stellen enkele partijleden zich vragen bij het beleid van de bondskanselier. Ze erkennen de rol die Merz speelt op het internationale toneel, zijn inzet voor Oekraïne en het strengere immigratiebeleid. Van de grote hervormingen die Merz binnen het economisch en sociaal beleid beloofde, is er echter nog niet veel waargemaakt, klinkt het.
De spotlight staat ook niet helemaal op Merz, maar ook op zijn voorganger Angela Merkel. Zij is voor het eerst sinds ze aftrad in 2021 aanwezig op het partijcongres van CDU. Bij binnenkomst krijgt Merkel een daverend applaus, en ook wanneer Merz haar verwelkomt tijdens zijn speech, is het applaus voor Merkel volgens de Duitse media beduidend luider dan voor andere aanwezigen.
Volgens recente peilingen kijken Duitsers steeds vaker nostalgisch terug naar het beleid van Merkel. Er waren enkele geruchten dat Merkel kandidaat was om de nieuwe Duitse president te worden, wat een grotendeels ceremoniële functie is. Een woordvoerder van Merkel noemde die speculaties echter "ongegrond".
