Karel (69) en zijn 8 zussen staan voor een verscheurende beslissing. Hun 99-jarige moeder is sterk achteruitgegaan en heeft dag en nacht zorg nodig. Sommige kinderen willen haar wens respecteren om thuis te blijven, anderen vinden dat een opname onvermijdelijk wordt. Intussen lopen de spanningen hoog op en dreigt de familie verdeeld te raken. Hoe weeg je de autonomie van een ouder af tegen de draagkracht van de kinderen? Relatiedeskundige Rika Ponnet buigt zich over Karels vraag.
"Moeten we mama laten opnemen of haar wens respecteren?" Rika Ponnet beantwoordt de vraag van Karel
Elke week beantwoordt relatietherapeut Rika Ponnet in 'Nieuwe feiten' een vraag van een luisteraar. De antwoorden worden gebundeld in de podcast 'Vraag het aan Rika'.
De vraag van Karel: "Moeten we mama laten opnemen of haar wens respecteren?"
Karel en zijn 8 zussen staan voor een moeilijke beslissing. Hun moeder van 99 woonde tot voor kort zelfstandig met weinig hulp, maar de laatste maanden is ze sterk achteruitgegaan. "We hebben dag en nacht extra verpleging ingeschakeld, maar die is niet altijd beschikbaar. Daardoor moeten wij vaak bijspringen."
Slechts 3 zussen en 1 schoonzoon willen de nachtzorg op zich nemen. "Begrijpelijk, want ze praat en prevelt veel in haar slaap en roept geregeld om hulp. Doorslapen lukt dan niet."
De oudste zus is 78, de jongste 64. Zelf wordt Karel in juni 70 en is hij de enige man in het gezin. "Niet iedereen kan een bedlegerige verzorgen. Die confrontatie is niet voor iedereen weggelegd."
"Er moet bijna voortdurend iemand aanwezig zijn. Gelukkig woont niemand ver weg, maar toch is het lastig om het zorgschema rond te krijgen." Hun moeder wil absoluut niet worden opgenomen. “Dat maakt ze duidelijk, soms tot roepen toe. Maar ze beseft niet wat dit van ons vraagt. Ze bedankt ons wel, maar heeft geen echt inzicht in de impact."
Intussen lopen de spanningen op. "We raken er niet uit. De meerderheid wil opname, anderen verzetten zich daar fel tegen. Enkele zussen vinden dat we dit voor onze moeder moeten blijven doen, omdat ze in een instelling zou wegkwijnen en nooit meer thuiskomt. Hebben zij gelijk, of is er een oplossing waar iedereen zich in kan vinden?"
Beluister: Rika Ponnet beantwoordt de vraag van Karel
Het antwoord van Rika: "Autonomie is belangrijk, maar niet allesoverheersend"
Relatiedeskundige Rika Ponnet begrijpt hoe zwaar de beslissing weegt. "Autonomie is belangrijk, ook op latere leeftijd. In het verleden werd daar soms te gemakkelijk overheen gegaan. Maar dit is een vrouw van 99 die extreem zorgbehoevend is. Ze kan niet meer goed inschatten wat dit van haar kinderen vraagt."
Volgens Rika dreigt de familie uit elkaar te vallen. "Relaties raken beschadigd. Als ze hier niet uit raken, kan dat nog jarenlang nazinderen."
Ze wijst erop dat zulke situaties vaak ook oude patronen en spanningen binnen een gezin blootleggen. "Bovendien gaat het hier over afscheid nemen. Tot enkele maanden geleden leefde deze vrouw nog zelfstandig. Dan stel je die existentiële vragen nog niet. Nu dringen ze zich plots op."
Externe stem kan helpen
Rika raadt aan om een externe professional in te schakelen, bijvoorbeeld de huisarts of een maatschappelijk werker. "Het is vaak beter dat niet een van de kinderen zegt: 'We brengen je naar een woonzorgcentrum.' Dat kind wordt dan snel de boeman."
Een arts of hulpverlener kan vanuit een neutrale positie aangeven dat de zorg thuis medisch niet langer verantwoord is. "Dat helpt om de verantwoordelijkheid niet volledig bij de kinderen te leggen."
Volgens haar kan een opname ook rust brengen. "De zorg kan dan professioneler gebeuren. Als kinderen kan je opnieuw dochter of zoon zijn, in plaats van voltijdse verzorger. Dat creëert ruimte om op een kwaliteitsvolle manier afscheid te nemen."
Er is een grens aan wat jullie kunnen dragen
Rika Ponnet, relatiedeskundige
Hoe belangrijk de wens van hun moeder ook is, ze is niet allesbepalend, besluit Rika . "Het is niet omdat iemand iets wil, dat het ook haalbaar is. Soms moet je voor iemand beslissen. Dat is geen gemakkelijke keuze, maar er is een grens aan wat jullie kunnen dragen."
Voor Karel en zijn zussen blijft het een moeilijke knoop. Maar duidelijk is: het gesprek aangaan, eventueel met hulp van buitenaf, is noodzakelijk om te vermijden dat niet alleen hun moeder, maar ook de familiebanden verder verzwakken.
