Meest gebruikte Russische drone in Oekraïne blijkt vol Europese technologie te zitten

Vorig jaar werden maar liefst 54.000 Russische drones afgevuurd op Oekraïne. In 6 op de 10 gevallen ging het om een Geran-2, een driehoekige kamikazedrone van 3,5 meter lang, 200 kilogram zwaar en met een bereik van 2.000 kilometer.

Het toestel draagt explosieve koppen van 50 tot 90 kilogram, waarmee het enorm veel schade kan aanrichten: niet alleen op militaire doelwitten, belangrijke energiecentrales of transportlijnen, maar ook in steden en dorpen.

Wat blijkt: 294 componenten die in 1 enkel exemplaar zitten (bijna de helft), zijn van buitenlandse makelij. Dat is wat een internationaal journalistiek onderzoek van onder meer The Kyiv Independent, de Britse The Times, het Duitse collectief Paper Trail Media en De Tijd uitwees.

"Het gaat overwegend om hightechonderdelen als microchips of antennes die uit Amerikaanse, Chinese, maar ook uit Europese fabrieken komen", legt Lars Bové uit in De Ochtend op Radio 1. Bové is onderzoeksjournalist bij De Tijd en nam deel aan het onderzoek.

In totaal gaat het om 112 Europese onderdelen per drone, afkomstig uit bedrijven uit onder meer het Verenigd Koninkrijk, Nederland, Zwitserland en Duitsland. "Opvallend is dat die onderdelen werden geproduceerd nadat de sancties tegen Rusland waren ingegaan."

Die sancties beletten namelijk de export van Europese technologie die gebruikt kan worden voor militaire doeleinden. "Maar in 2024 alleen vonden we 600 ladingen van Europese hightechonderdelen terug in Rusland", zegt Bové.

Vraag is hoe die hoogtechnologische onderdelen uit Europa ondanks de sancties alsnog in Rusland geraken. "We hebben gezien dat ze nooit rechtstreeks vanuit Europa worden ingevoerd. Dat gebeurt vooral via distributeurs uit China en Hongkong, maar ook uit Turkije en de Verenigde Arabische Emiraten."

De Europese bedrijven verdedigen zich door te zeggen dat ze weinig vat hebben op de doorverkoop, zegt Bové. "Voor de duidelijkheid: dit gebeurt wel degelijk tegen hun wil. Ze willen geen relaties met Rusland en verkopen ook niet aan hen, maar zeggen geen vat te hebben op wat hun klanten doen met hun producten."

Op die manier raakte ook al Belgische technologie in Russisch oorlogsmateriaal, aldus de journalist. "Een bepaalde buzzer (een toestel dat geluid maakt door trillingen, red.) die werd gevonden in een Russisch verkenningsvliegtuig, kwam van Sonitron, een bedrijf uit Sint-Niklaas. Ook tegen hun wil, weliswaar."

De Oekraïense autoriteiten zijn echter niet gediend van de uitleg van de betrokken bedrijven. "Volgens hen kunnen die bedrijven zulke excuses niet langer gebruiken nu het land al 4 jaar in oorlog verkeert."

"Volgens Oekraïne moeten er daarom meer screenings gebeuren door de grote distributeurs en moeten ook de banken en cryptobedrijven die transacties meer controleren."

"De Europese politiediensten zouden volgens hen ook meer onderzoek moeten voeren naar de Chinese sluiproutes die ervoor zorgen dat onze technologie in Russische handen komt", besluit Bové.

Volgens cijfers van De Tijd heeft Vlaanderen al voor bijna 120 miljoen euro aan gevoelige goederen kunnen blokkeren die bestemd waren voor Rusland en Wit-Rusland.

In totaal gaat het om 19 geweigerde exportvergunningen. 9 daarvan waren niet rechtstreeks bestemd voor Rusland, maar voor landen als de Verenigde Arabische Emiraten, Armenië en China.