Geheime ontmoetingen met Chinese zakenlui en dubieuze contracten voor vrouwen: alweer president afgezet in Peru

De schandalen die Jerí hebben genekt, kwamen vorige maand aan het licht. Toen doken eerst videobeelden op van geheime ontmoetingen met de Chinese zakenman Zhihua Yang. Op beelden van veiligheidscamera's is onder meer te zien dat de president laat op de avond - gekleed in een hoodie - aankomt aan een van de restaurants van Zhihua Yang in de hoofdstad Lima.

Zhihua Yang kwam ook minstens 3 keer naar het presidentiële paleis, samen met een andere Chinese zakenman, Xiaodong Ji Wu. Al die afspraken stonden niet in de officiële agenda van de president. Volgens de Peruaanse wet moet een president alle officiële activiteiten documenteren, maar Jerí heeft dat hier niet gedaan. Daardoor hangt er een zweem van belangenvermenging boven de hele zaak.

Zhihua Yang runt niet alleen restaurants, maar ook enkele energiebedrijven. In hetzelfde gebouw waar Jerí gespot is, zijn boven het restaurant ook kantoren van die bedrijven gevestigd. Een aantal jaren geleden kreeg Zhihua Yang verschillende vergunningen van de overheid voor energieprojecten.

De andere zakenman, Xiaodong Ji Wu, bracht dan weer een bezoek aan het presidentiële paleis op een moment dat hij onder huisarrest stond, omdat hij verdacht wordt in een zaak van mogelijk illegale houthandel.

Het schandaal wordt in de Peruaanse pers 'Chifagate' genoemd, naar de naam voor de Chinees-Peruaanse fusionkeuken en de restaurants die dergelijk eten serveren. Maar het is niet het enige schandaal rond de intussen afgezette president.

Enkele dagen na Chifagate lag Jerí ook onder vuur toen bekend werd dat een aantal vrouwen een baan bij de overheid hadden gekregen, nadat ze de president 's nachts hadden ontmoet in het presidentiële paleis. Er is sprake van minstens 11 jonge vrouwen.

Jerí blijft erbij dat hij niets verkeerds gedaan heeft en noemt de schandalen en zijn afzetting een lastercampagne van zijn politieke rivalen. De ontmoeting met Zhihua Yang in zijn restaurant had volgens Jerí niets met zijn bedrijven te maken, maar wel met de voorbereiding van de 'Dag van de Vriendschap tussen Peru en China', op 1 februari.

Wat de banen voor de vrouwen betreft, stelt Jerí dat hij mensen nodig had "die ik kon vertrouwen", om recht te trekken wat de voorbije jaren is verkeerd gelopen in de Peruaanse politiek.

Een uitleg die slechts 24 leden van het Peruaanse parlement kon overtuigen. 75 parlementsleden stemden voor zijn afzetting.

En daarmee is Jerí al de derde opeenvolgende president die wordt afgezet. Hij was zelf nog maar 4 maanden aan de macht, na de afzetting van Dina Boluarte. Zij moest in oktober vorig jaar opkrassen wegens de aanhoudende golf van misdaad en geweld. Ze werd unaniem weggestemd door het parlement.

Boluarte was in de 3 jaar dat ze aan de macht was, altijd al onpopulair geweest. Ze volgde zelf Pedro Castillo op, die in 2022 werd gearresteerd en afgezet. Hij had geprobeerd een onwettelijke noodregering te vormen, om zo de macht van het parlement te omzeilen.

Maar Peru verkeert al langer in een politieke crisis, een instabiliteit die zijn gelijke niet kent in Latijns-Amerika. Jerí was de 7e president in 10 jaar. 6 van de 7 hebben hun ambtstermijn (verkozen of interim) niet voltooid. Sommigen hielden het 2 of 3 jaar vol, 1 president nog geen week. 

Maar ook verder terug in de geschiedenis hingen er al donkere wolken boven het presidentiële ambt. Denk maar aan Alberto Fujimori (1990-2000, veroordeeld wegens misdaden tegen de mensheid en corruptie), Alejandro Toledo (2001-2006, veroordeeld wegens corruptie), Alan García (2006-2011, beschuldigd van corruptie, pleegde in 2019 zelfmoord toen de politie hem wilde arresteren) en Ollanta Humala (2011-2016, veroordeeld wegens corruptie).

Hoewel er vaak (een vermoeden van) corruptie in het spel is, schuilt achter die snelle opeenvolging van presidenten echter ook een bitter machtsspel tussen president en parlement.

Als dat parlement in handen is van de oppositie, wordt al snel naar het middel van de afzettingsprocedure gegrepen om de president uit een andere politieke partij van de macht te drijven. En vaak luidt de aanklacht corruptie.

Die afzettingsprocedures mogen dan wel op grondwettelijke wijze verlopen, vaak zijn ze politiek gemotiveerd. En niet onbelangrijk: ook in het parlement zitten politici die niet altijd even zuiver op de graat zijn.

Hoe dan ook, Jerí's opvolger wordt dus de 8e president in 10 jaar tijd. Vandaag beslist het parlement wie dat wordt. Maar lang zal hij of zij niet aan de macht blijven, want in april vindt de eerste ronde van de presidentsverkiezingen plaats. Maar liefst 36 kandidaten dingen naar het hoogste ambt, maar geen van hen steekt er bovenuit in de peilingen. Een tweede ronde in juni komt er dan ook zo goed als zeker.

In juli moet de nieuwe president normaal gezien de eed afleggen. Nummer 9.