De wijnbouw in West-Vlaanderen is de afgelopen jaren sterk gegroeid. Uit cijfers die Vlaams parlementslid Jasper Pillen (Anders) opvroeg bij minister van Landbouw Jo Brouns, blijkt dat de meeste wijnbouwers erbij zijn gekomen in de provincie West-Vlaanderen. En ook de oppervlakte aan wijnstokken fors is toegenomen. Maar dat succesverhaal heeft een keerzijde voor het milieu: wijnbouwers spuiten intensief met pesticiden.
Wijnbouw groeit fors in West-Vlaanderen, maar succes heeft ook keerzijde: milieu-impact is groot
Evelien Vanwalleghem
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
De eerste aanplant van druivenranken in West-Vlaanderen gebeurde in Heuvelland, in 1996. Nu, bijna 30 jaar later, zijn er al 63 wijnbouwers in de provincie. Tegenover 27 in 2020.
De 63 West-Vlaamse wijnbouwers waren vorig jaar samen goed voor een areaal van 155 hectare aan wijnstokken. Dat is 3 keer zoveel als in 2020. De wijnstokken staan in Heuvelland en op de hellingen van Zonnebeke en Tielt.
Meer Vlaamse wijn omdat het warmer is
"Als we vergelijken met 1996, dan is het klimaat enorm veranderd", verklaart sommelier José Lemahieu uit Ieper het succes van de wijnbouw in Vlaanderen. "Ik neem het voorbeeld van de rieslingdruif: in 1996 kon die niet rijp worden op de Monteberg in Heuvelland. Nu kan riesling er wél goed rijpen."
"Om aan wijnbouw te doen, is een gemiddelde jaartemperatuur nodig van meer dan 10 graden Celsius en minder dan 20 graden. Jaren geleden was de gemiddelde jaartemperatuur in Vlaanderen iets meer dan 10 graden. En in december was het volgens de laatste cijfers van het KMI al 12 graden Celsius, dat is toch een opmerkelijke stijging."
De rieslingdruif kon in 1996 niet rijp worden in Heuvelland. Nu kan ze er wél goed rijpen.
José Lemahieu, sommelier
Lemahieu ziet nog een reden voor het succes van de West-Vlaamse wijnbouw: "Vlaamse investeerders trokken vroeger naar de regio Bordeaux om er te gaan investeren in wijngaarden. Nu zetten Vlaamse ondernemers en rijke families in op wijngaarden bij ons. Daardoor kan hier een schaalvergroting komen. En een professionalisering: er wordt meer en meer geautomatiseerd."
Milieu-impact door intensief gebruik van pesticiden
Het succes heeft ook een keerzijde. In de wijnbouw worden - net als in de aardappelteelt - veel pesticiden gebruikt die schimmels op de planten moeten voorkomen. Wijnranken zijn erg gevoelig voor schimmels en in Vlaanderen regent het vaak. Dus wijn verbouwen zonder pesticiden te spuiten, is in Vlaanderen volgens experten quasi onmogelijk.
Maar als die pesticiden correct worden gebruikt, ziet professor gewasbescherming van de UGent Pieter Spanoghe weinig problemen. "Een landbouwer gaat gewasbeschermingsmiddelen toepassen volgens het etiket, dat wil zeggen dat het dan veilig is voor ons, consumenten. Maar ook dat de overheid en de regelgevende instanties garanderen dat het dan veilig is voor het milieu. Dus bij correcte toepassing zou de druk van pesticiden beperkt moeten zijn tot het perceel waarop de middelen worden toegepast."
En zelfs al groeit de wijnbouw, met ruim 150 hectare aan wijngaarden in West-Vlaanderen maakt de sector nog altijd maar een heel klein deeltje van de landbouw uit. "Zeker als je het vergelijkt met de groenteteelt en de aardappelteelt in West-Vlaanderen, is de druk van de wijnteelt in het hele plaatje heel beperkt."
Effect van wijnbouw op drinkwaterkwaliteit niet bewezen
"Of de wijnbouw een impact heeft op de drinkwaterkwaliteit, is niet duidelijk", gaat professor Spanoghe verder." Een paar jaar geleden werd ontdekt dat bij de afbraak van pesticiden uit de landbouw, triazolen ontstaan. Ook de industrie en de huishoudens veroorzaken triazolen. Een triazool is een zeer resistente chemische verbinding. De effecten op onze gezondheid zijn nog niet helemaal bekend, maar bij hoge dosissen en langdurige blootstelling zijn ze mogelijk hormoonverstorend of zelfs kankerverwekkend.
Triazolen kunnen via regenwater van de akkers afspoelen naar de beken. En de beken in de zuidelijke Westhoek dienen dan weer als toevoerbeek voor de drinkwaterproductiecentra van de Watergroep in Ieper en Diksmuide. Maar het is bijna onmogelijk om de schadelijke triazolen uit drinkwater te filteren, vernemen we bij De Watergroep.
"Als de concentraties van triazolen in het oppervlaktewater te hoog zijn, dan is het voor ons niet haalbaar om van dat water kwaliteitsvol drinkwater te maken", zei Kathleen De Schepper van de Watergroep in september. In drinkwaterproductiecentrum De Blankaart is het ingenomen water het meest vervuild met triazolen van heel Vlaanderen, blijkt uit metingen. Minister van Landbouw Jo Brouns werkt aan een 'drinkwaterplan' om de triazolen in de Westhoek naar beneden te krijgen.