"Dood libido" en onvruchtbaarheid door trauma's: Oekraïne wil soldaten sperma laten invriezen

“Op dit moment zijn er nog niet veel soldaten die hun sperma laten invriezen”, vertelt Bruno Beeckman vanuit Kiev in De Wereld Vandaag op Radio 1. “Het staatsziekenhuis voor reproductieve geneeskunde laat sinds een maand militairen toe om dit te doen en zag nog maar een paar dozijn kandidaten.” Het ziekenhuis denkt wel dat het aantal kandidaten nog zal toenemen.

De redenen om zaad- en eicellen te laten bewaren, zijn uiteenlopend. “Het gebeurt onder andere voor als soldaten zouden sneuvelen, maar niet alleen daarom”, zegt Beeckman. “Er heerst ook onvruchtbaarheid door stress en trauma’s die zijn opgelopen aan het front. Ik interviewde een tijd geleden een ex-krijgsgevangene die bevestigde dat zijn libido dood was.”

“Maar het gevaar is overal, niet alleen aan het front. Veel vrouwen stellen geboortes en belangrijke beslissingen daarom uit tot na de oorlog. 60 procent van de patiënten in het ziekenhuis zit aan de kalmeringsmiddelen. Vrouwen zijn ook bang om te bevallen in een schuilkelder, zoals hier elke dag gebeurt. En wie zwanger is, is ook niet zo snel en mobiel om naar de schuilkelder te vluchten.” 

Maar net zoals er uiteenlopende redenen zijn, zijn er ook twijfels. “In de eerste plaats is er de financiële kant”, zegt Beeckman. “Het is niet duidelijke welke kosten de staat precies op zich neemt.”

In 2022, net na de Russische invasie, betaalde Oekraïne voor het opslaan van zaad- en eicellen voor een periode van 3 jaar. “Maar de behandeling om de cellen weg te halen, was wel voor rekening van de persoon in kwestie.” Zo zou een procedure voor een man ongeveer 100 euro kosten, voor vrouwen loopt het kostenplaatje op tot 200 euro. 

Daarnaast zijn er ook soldaten die het absoluut niet willen. “Zij willen niet dat hun kind zonder vader opgroeit als zij zouden sneuvelen”, zegt Beeckman. “Ik hoorde ook het verhaal van een vrouw die na het uitbreken van de oorlog in 2014 het zaad van haar partner gebruikt heeft om zwanger te worden. Haar kind, ondertussen in de puberteit, verwijt haar dat het geboren werd zonder een vader.”

In elk geval loopt het bevolkingsaantal van Oekraïne terug. “Een demografische ramp” klinkt er zelfs in het land. “Een man die ik vandaag in Kiev sprak, zei: ‘Niet alleen onze mannen sterven, ook onze genen sterven uit als we zo doorgaan. Het voortbestaan van onze natie hangt hiervan af’."

“Vandaag is er in Oekraïne 1 geboorte voor elke 3 doden. Het geboortecijfer bedraagt er 0,7 tot 0,8 kinderen per vrouw. En dan mag je ook niet vergeten dat er 5 miljoen Oekraïeners, vooral vrouwen, het land hebben verlaten sinds het begin van de invasie 4 jaar geleden.”

Wat er tot slot gebeurt met het opgeslagen zaad? “Daarover kan de man of het gezin beslissen, maar het kunnen ook familieleden zijn. Het is dus niet exclusief voor de man", zegt Beeckman.