Nergens is impact van Oosterweelwerken zo groot als in deze straat in Deurne: "Ik ben door de stad in de steek gelaten"

Door de ingrijpende en langdurige werken voor de Oosterweelverbinding, de grootschalige werken om de Antwerpse Ring rond te maken, veranderen de achtertuinen van de bewoners van de Ten Eekhovelei in Deurne steeds meer in een grote werfzone. De bypass, een tijdelijke snelweg, komt dichter bij de huizen te liggen en Ringpark Het Schijn wordt er aangelegd.

Omdat de werken nog minstens tot 2033 zullen duren en veel hinder met zich meebrengen, bood de stad enkele inwoners van de Ten Eekhovelei aan om hun woning over te kopen.

De stad kocht zo al 74 woningen of 43 procent van de 171 wooneenheden (huizen of appartementen) in de straat aan de kant van de werken. Het gaat om de oneven huisnummers. Voor de even huisnummers gold het aanbod van de stad niet. Zo'n 25 panden hebben een tijdelijke invulling gekregen door een leegstandsbeheerder, bijvoorbeeld als kunstatelier of muziekstudio.

De leegstand en de werken hebben een grote invloed op de leefbaarheid van de buurt rond de Ten Eekhovelei. "Ik ben door de stad in de steek gelaten", getuigt buurtbewoner Walter Vaes. "Ik moet binnenkort vertrekken omdat de eigenaar van mijn appartement beslist heeft om te verkopen, maar ik heb geen alternatief."

Walter heeft zo al veel van zijn buren zien vertrekken, omdat ze een goede prijs kregen voor hun huis of omdat ze wilden vluchten voor de overlast door de werken. 

Willy Musitu en zijn gezin wonen al meer dan 10 jaar in de Ten Eekhovelei en zijn bewust gebleven. "We hebben wel veel geluidsoverlast, ook soms 's nachts en in het weekend", vertelt Willy. "Het verkeer is er ook niet beter op geworden door de werken. Toch hebben we beslist om te blijven omdat de wijk erop vooruit zal gaan als de werken klaar zijn."

Over de communicatie rond de werken zijn de buren wel tevreden. "Daarin hebben we Lantis niets te verwijten", zegt Marc Vilain. Hij woont al meer dan 30 jaar in de Ten Eekhovelei en had er tot enkele jaren geleden een boekenwinkel.

Toch zijn er ook veel schrijnende verhalen verbonden aan de werf. "Veel van mijn buren zijn met pijn in het hart op zoek moeten gaan naar een nieuw onderkomen", gaat Marc verder. "Ondanks beloftes van de stad zijn ze nooit geholpen in die zoektocht. Ze vinden onmogelijk iets gelijkaardigs voor dezelfde prijs."

In de buurt leeft de vrees vooral dat, eens het Ringpark af is, er grote en dure nieuwbouwprojecten komen. "Doordat de stad al de woningen hier koopt, werken ze aan gentrificatie", aldus Marc. Dat betekent dat een buurt of stadsdeel wordt opgewaardeerd en vaak verandert in een hippe, dure buurt. "De sociaal zwakkeren worden hier verdreven."

Bij de sociale organisatie SAAMO komen de bewoners 1 keer per maand samen voor een buurtmakersvergadering. Ze bespreken er nieuws en signalen uit de wijk over de werken. "Het is ontzettend belangrijk om ook als het park er is, de woningen hier betaalbaar te houden", vertelt Joke Verlaet van SAAMO.

In de tussentijd kan de stad de leegstaande woningen een betere invulling geven, vindt Verlaet. "Waarom kunnen mensen die niet meteen iets anders vinden, niet tijdelijk in zo'n leegstaand pand wonen?", vraagt ze zich luidop af.

Zo kunnen ook krakers geweerd worden, die nu te pas en te onpas inbreken in de leegstaande gebouwen. Die probeert de stad nu buiten te houden door ramen en deuren van leegstaande huizen dicht te timmeren.

"Door mensen in de huizen te laten wonen, kunnen we daartegen optreden", zegt Verlaet. "Hoe langer een pand leegstaat, hoe erger het eraan toe is. Aanpalende woningen krijgen geregeld vochtproblemen door de leegstand."

Nathan De Feyter werkt aan de Universiteit Antwerpen aan een doctoraat met de Ten Eekhovelei in Deurne als onderwerp. "Die leegstand zorgt ervoor dat sommige van de huizen echt beginnen te verloederen", aldus De Feyter. "En het heeft ook gevolgen voor buren: als je tussen 2 leegstaande panden woont, moet je plots een pak meer stoken om je woning verwarmd te krijgen."

"Of als het appartement boven dat van jou leegstaat en er is bijvoorbeeld een lek, zal het lang duren vooraleer dat wordt opgemerkt", gaat De Feyter verder. "De leegstand veroorzaakt heel wat sociale onrust. Daarnaast staan ook de lokale bakker of bijvoorbeeld de brillenwinkel onder druk omdat er steeds minder klanten komen. De straat krijgt echt een negatief imago."

Maar samen met SAAMO wil de onderzoeker ook focussen op alle mooie verhalen uit de buurt. "Heel veel mensen hier zijn geëngageerd en wonen hier heel graag", aldus De Feyter. "Er zijn ontzettend veel warme verhalen naar boven gekomen. We hebben die gebundeld in een 'buurtatlas' en die hebben we overhandigd aan het stadsbestuur om het imago van de wijk op te krikken."