"Megagrote landroof": nieuwe maatregelen maken het Israëlische kolonisten makkelijker om land te verwerven

De nieuwe maatregelen moeten het illegale Israëlische kolonisten makkelijker maken om land te verwerven op de bezette Westelijke Jordaanoever. Dat gebied wordt sinds de Zesdaagse Oorlog van 1967 illegaal bezet door Israël. 

Volgens de maatregelen moeten voorschriften uit de tijd vóór 1967 - toen Jordanië de Westelijke Jordaanoever bestuurde - worden afgeschaft. Die voorschriften verboden Israëli's grond te kopen in het gebied. 

Israël wil ook starten met een operatie om eigendomsrechten te registreren. Palestijnen zullen met documenten moeten aantonen dat ze eigenaar zijn van een stuk grond, wat in de praktijk vaak moeilijk is. Kunnen ze dat niet, dan wordt de grond omgezet in Israëlisch staatsbezit. Dat betekent dat er nieuwe Israëlische nederzettingen zullen worden gebouwd. 

De plannen van de Israëlische regering gaan lijnrecht in tegen de Oslo-akkoorden uit de jaren 90, die Israël zelf ondertekende met de Palestijnen.

Beide partijen legden toen vast dat de Westelijke Jordaanoever tijdelijk zou worden verdeeld in A-, B- en C-gebied. 

• Zone A: hier heeft de Palestijnse Autoriteit het volledige gezag: burgerlijk en militaire gezag. Het gebied beslaat zo'n 18 procent van de Westelijke Jordaanoever. De meeste steden liggen hier: Ramallah, Nablus, Bethlehem en Jenin. In zone A zijn er geen Israëlische nederzettingen. Maar - in strijd met de Oslo-akkoorden - ook hier vallen Israëlische troepen regelmatig binnen. 

• Zone B:  hier heeft de Palestijnse Autoriteit alleen het burgerlijk bestuur, Israël staat in voor de veiligheid. Zone-B bestrijkt ongeveer 22 procent van de Westelijke Jordaanoever. Hier liggen vooral kleinere stadjes en dorpen, en landbouwgebied.

• Zone C: valt onder het volledige - burgerlijke en militaire - gezag van Israël. Zone C beslaat 60 tot 65 procent van de Westelijke Jordaanoever. Het merendeel van de Israëlische kolonisten (zo'n 490.000) leeft hier. De meeste landbouwgrond en waterbronnen liggen hier.

Met de nieuwe maatregelen beperkt Israël zich niet tot zone C, dat volledig onder zijn controle staat, maar breidt het zijn macht ook uit in gebied dat (deels) wordt bestuurd door de Palestijnse Autoriteit.

Zo moeten de maatregelen Israël in staat stellen de controle over te nemen over bepaalde religieuze sites. Het gaat onder meer om de Grot van de Patriarchen en de moskee van Ibrahim in Hebron, een heilige plaats voor de 3 monotheïstische godsdiensten, en het graf van Rachel in Bethlehem.

Daarnaast moet het ook makkelijker worden voor Israëlische kolonisten om te bouwen in Hebron. Tot nu moesten zowel de Palestijnse als de Israëlische autoriteiten daar goedkeuring geven voor de bouwplannen. Volgens de maatregelen is enkel de goedkeuring van Israëlische zijde nodig.

De tijdelijke opdeling van de Westelijke Jordaanoever zou volgens de Oslo-akkoorden 5 jaar moeten duren, een overgangsperiode. Het was de bedoeling om daarna naar een permanente vredesovereenkomst te gaan, waarbij de opdeling zou komen te vervallen. Maar dat is nooit gebeurd.

"Dat we het meer dan 30 jaar na de Oslo-akkoorden nog altijd hebben over A-, B- en C-gebieden symboliseert het falen van de vredesakkoorden", zegt Yossi Mekelberg, professor internationale betrekkingen bij het Royal Institute of International Affairs. "Het vredesproces zoals we dat kenden, gebaseerd op een tweestatenoplossing, is volledig ingestort."

De Israëlische regering maakt er ook absoluut geen geheim van dat dit juist de bedoeling is. "We begraven de tweestatenoplossing", zei de uiterst rechtse minister van Financiën Bezalel Smotrich, een van de architecten van het nieuwe plan, onomwonden.  

"Het plan heeft dramatische gevolgen voor de Palestijnen, die hierdoor hun huis of landbouwgrond kunnen kwijtraken", zegt Nasrah Habiballah, correspondent in Israël en de bezette Palestijnse Gebieden.

"En het gaat nog verder, want er komt ook een gebrek aan bewegingsvrijheid: op plekken waar kolonisten wonen, zijn Palestijnen vaak niet welkom. Het betekent ook het verlies van bijvoorbeeld waterbronnen. Er wordt steeds meer land van Palestijnen afgepakt. Deze stappen gaan steeds verder richting annexatie, en zijn moeilijk terug te draaien als ze eenmaal gezet zijn."

"Een megagrote landroof", zo reageert Peace Now , de Israëlische ngo die illegale nederzettingen in kaart brengt. Volgens de ngo kan de beslissing ertoe leiden dat meer dan de helft van de Palestijnen wordt verdreven van de Westelijke Jordaanoever.

"Deze beslissing laat Israël toe om bijna heel zone C in handen te krijgen", zegt directeur Hagit Ofran van Peace Now. "Palestijnen zullen moeten aantonen dat ze eigenaar zijn op een manier die onmogelijk zal zijn." 

"Het plan behelst niet louter een grondigere annexatie van zone C", zegt de ngo ook, "maar houdt ook gevaarlijke en onverantwoorde maatregelen in voor de soevereiniteit in zones A en B."

Nog los van deze nieuwe stap in de richting van een annexatie van de Westelijke Jordaanoever wordt een tweestatenoplossing al jarenlang ondermijnd door het Israëlische nederzettingenbeleid.

Op de Westelijke Jordaanoever en in Oost-Jeruzalem wonen intussen zo'n 700.000 Israëlische kolonisten, te midden van zowat 3 miljoen Palestijnen.

Ze wonen in nederzettingen die erkend zijn door de Israëlische overheid, maar illegaal zijn volgens het internationale recht. Een bezettingsmacht mag geen eigen bevolking op bezet gebied onderbrengen. Volgens een uitspraak van het Internationaal Gerechtshof, dat door Israël niet wordt erkend, moeten de  nederzettingen onmiddellijk worden ontmanteld.

Door de nederzettingen hebben de Palestijnen steeds minder aaneengesloten gebied. Het aantal nederzettingen is de voorbije jaren sterk toegenomen. 

Hetzelfde geldt voor het geweld door kolonisten. In januari is een recordaantal Palestijnen - minstens 694 - verdreven. Dat blijkt uit cijfers van het VN-Bureau voor de Coördinatie van Humanitaire Aangelegenheden (OCHA), dat gegevens van verschillende VN-agentschappen verzamelt.