Een stevig pak huiswerk, dat hebben de Europese regeringsleiders de Europese Commissie bezorgd op een top in Alden Biesen. Het gaat om enkele belangrijke werven die moeten worden aangepakt om de EU zo snel mogelijk weer een sterkere concurrentiepositie in de wereld te bezorgen. Dit staat er allemaal op het Europese verlanglijstje.
Eengemaakte markt en betaalbare energie: wat Europese top in Alden Biesen (nog niet) heeft opgeleverd
"We hebben een duidelijke prioriteit: Europa's competitiviteit versterken." António Costa, voorzitter van de , vatte het voor de start van de Europese top in het kasteeldomein van Alden Biesen al zeer duidelijk samen.
En dat bleek nadien ook uit de werven die na afloop werden aangestipt. "Quick wins", noemde premier Bart De Wever ze. "De problemen inzake competitiviteit liggen er nu. Dus het is het idee om te focussen op energiekosten, administratieve ontlasting, het beter afschermen van onze markt tegen oneerlijke praktijken. We willen de Commissie vragen om dit jaar nog met resultaten te komen."
Wat zijn dan die grote werven?
In de eerste plaats willen de staatshoofden en regeringsleiders van de Europese Unie snel werk maken van de voltooiing van de eengemaakte markt. "Eén markt voor één Europa. Dit is dringend en moet in 2026 en 2027 gebeuren", zo benadrukte Costa. De leiders waren het er volgens Costa over eens dat de EU dringend aan de slag moet om de vele overblijvende obstakels voor grensoverschrijdende handel aan te pakken. Die komen volgens eerdere ramingen van het IMF overeen met een gemiddeld tarief van 44 procent voor goederen. "Mentaal is de sprong van 'single market' naar 'one market' gemaakt. Als we dat ook uitgerold krijgen, dan is hier effectief geschiedenis geschreven", stelde De Wever. "Maar als dat faliekant mislukt, dan is het tegenovergestelde waar", luidde zijn kanttekening.
Mentaal is de sprong van 'single market' naar 'one market' gemaakt. Als we dat ook uitgerold krijgen, dan is hier effectief geschiedenis geschreven
Premier Bart De Wever
Ook rond de integratie van de kapitaalmarkten willen de leiders een nieuw momentum creëren. "Europa heeft behoefte aan één efficiënt financieel systeem dat Europese spaargelden beter kan omzetten in investeringen in Europa", zei Costa. Dat is iets dat wellicht meer tijd in beslag zal nemen. Maar de Franse president Emmanuel Macron suggereerde wel dat een voorhoede van landen een versterkte samenwerking zal lanceren als er tegen juni geen vooruitgang wordt geboekt met alle lidstaten samen.
Een versterkte samenwerking met minstens 9 lidstaten is volgens Ursula von der Leyen ook een optie om het nakende initiatief rond een zogenaamd '28ste regime' snel op de rails te zetten. Dat is een set met eenduidige regels die bedrijven de mogelijkheid moet bieden om naadloos te opereren over de grenzen heen. Het is voor alle duidelijkheid in de eerste plaats de bedoeling om daarvoor alle leiders mee aan boord te krijgen. Maar als dat niet lukt, moet het maar anders, klonk het tegelijk.
Hoe verliep de EU-top in Alden Biesen?
Volgens Costa was er ook overeenstemming om maatregelen te nemen tegen de hoge energieprijzen. Vandaag is gas voor een Europese onderneming tot drie keer duurder dan voor een bedrijf in de Verenigde Staten. Ook was er onder de leiders een intens debat over het functioneren van de elektriciteitsmarkt en de koppeling van de stroomprijs aan de gasprijs, die veel duurder is dan hernieuwbare of nucleaire energie. Concrete beslissingen of maatregelen zijn er nog niet, maar de Commissie zal daarover in maart wel "opties presenteren".
In 2026 zal Europa resultaten boeken. Vorig jaar hebben we dat gedaan op vlak van defensie, dit jaar zullen we dat doen op het gebied van concurrentievermogen
António Costa, voorzitter van de Europese Raad
De Commissie zal zich zoals gepland ook buigen over een herziening van de handel in CO2-uitstootrechten. Verscheidene leiders kloegen in Alden Biesen over de hoge CO2-prijs en drongen aan op ingrepen. Costa wees er tegelijk op dat andere leiders binnenskamers ook de verdediging van het systeem op zich namen.
Volgens Costa was er wel "een breed gedragen consensus" over het belang om strategische sectoren als defensie, cleantech, ruimtevaart, AI en betalingssystemen beter te beschermen en de afhankelijkheid van andere continenten te beperken.
Over een "Europese preferentie" bij de besteding van overheidsgeld was er een "breed akkoord", maar "op een evenredige en gerichte manier in bepaalde strategische sectoren". De leiders vragen ook een herziening van de regels over bedrijfsfusies, om meer Europese ondernemingen te laten doorgroeien tot wereldspelers.
Wanneer worden er dan echt knopen doorgehakt?
Doel is alvast om op een volgende top, op 19 maart in Brussel, tot concrete maatregelen, met deadlines, te komen. "In 2026 zal Europa resultaten boeken. Vorig jaar hebben we dat gedaan op vlak van defensie, dit jaar zullen we dat doen op het gebied van concurrentievermogen", besloot Costa.
