Kunst als een massage: expo in Leuven spreekt je hele lichaam aan

Een massage kan zo’n deugd doen. Karen Verschooren, curator in het STUK spreekt uit ervaring: “Je hebt het gevoel van héhé, ik ben aangekomen". Hoewel het ook pijnlijk kan zijn, voel je dat er iets doorwerkt na een goeie massage: "Een warme gloed, iets dat vult, voedt, verrijkt.”

Dàt gevoel wil Verschooren oproepen in de nieuwe tentoonstelling in het STUK. “Het lichaam van de bezoeker staat centraal. Een verlangend lichaam, met bepaalde noden.” En dus worden alle zintuigen aangesproken.  

Dat begint al in de inkomhal. Die is bezaaid met grote stenen, zwerfkeien in zacht materiaal, bekleed met stof. Je kan je in een jas hullen met dezelfde tekening als de stenen en de ervaring wordt compleet als je een hoofdtelefoon opzet. 

“Mediteer 15 minuten en probeer zelf een steen tussen de stenen te worden,” suggereert kunstenares Moni Wespi, die niet toevallig zelf deels in de Zwitserse Alpen woont. “Vertragen en opgaan in de omgeving, daar gaat het om.”

In de verschillende zalen van het STUK is hedendaagse kunst te beleven van zo’n 20 artiesten uit binnen- en buitenland. Neem je tijd, want het is de bedoeling om je onder te dompelen in de video’s, de installaties of de klassiekere media als schilderkunst of fotografie. Je wordt verwelkomd: ‘You belong here’ is te lezen in neonletters.

De Britse Nicola Turner heeft speciaal voor Leuven een enorme installatie gemaakt met tentakels van schapenwol en paardenhaar. De geur is intens, trekt aan en stoot af tegelijk. Ook de video’s van Oliver Beer fascineren. Zangers die hun oudste kinderliedjes in elkaars mond neurieën: intiemer kan het niet. 

De Belgische Maika Garnica , die in 2022 de Fintroprijs won, is keramiek- en geluidskunstenares. Ze installeert een complex geheel van buizen en sculpturen als een centrale verwarming, waar water doorheen stroomt op 37 graden, "als een menselijk lichaam". Als bezoeker ervaar je de warmte en de geluiden van objecten in keramiek, in organische vormen zoals cirkels of spiralen. 

Het dichtst bij een massage kom je in de geluidskunstinstallatie van de Braziliaans-Duitse kunstenares Stefanie Egedy. Je kan je uitstrekken op een matje of wijdbeens op een subwoofer gaan zitten, een luidspreker voor lage frequenties. Je voelt de diepe klank in golven en trillingen in je hele lijf. Nu eens zacht, dan weer aanrollend als de donder.

Heel bijzonder is de performance ‘Chaque souffle une danse’ van de Taiwanese kunstenaar Lee Mingwei, in Europese première. In volslagen duisternis en stilte steekt een danser traag een cirkel van kaarsen aan, om ze daarna een voor een te doven. In dat kortstondige licht krijg je fijne tekeningen te zien in tabletten van albast. ‘Ademtekeningen’ die dateren uit de coronatijd.  

“Mensen voelen zich hier landen in hun lichaam, maar ik wou zeker geen individualistische tentoonstelling maken”, zegt curator Karen Verschooren. Dit gaat net zo goed over de relaties met anderen. “Goede kunst gaat over hoe je je verhoudt tot de kunst, en hoe die kunstwerken ons doen verhouden tot onszelf, de mensen rondom ons, de omgeving.”  

Dat hoeft niet highbrow te zijn. Artefact is een gratis tentoonstelling, met veel rondleidingen, ook voor kinderen, naast muziek en andere activiteiten. De drempel is laag. “Ik ben ervan overtuigd dat  hedendaagse kunst voor iedereen kan zijn. Je hoeft geen rugzakje kunstgeschiedenis te dragen, om te kunnen begrijpen of aanvoelen. Bij muziek vragen we ons ook niet af: wat betekent dit, maar wel: komt dit binnen?”