In Bangladesh, in Zuid-Azië, zijn 127 miljoen inwoners naar de stembus getrokken om een nieuw parlement te kiezen. Het zijn de eerste verkiezingen sinds het autocratische regime van Sheikh Hasina vorig jaar opzij werd gezet door massaal protest van jongeren.
Eerste verkiezingen in Bangladesh na massale opstand 'Gen Z': mogen de jongeren vernieuwing verwachten?
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
Voor het eerst in 15 jaar konden de inwoners van Bangladesh opnieuw hun stem uitbrengen. Dat danken ze aan de studenten en jongeren die 2 jaar geleden massaal op straat kwamen en het regime omverwierpen.
Wat gebeurde er in 2024 in Bangladesh?
In de zomer van 2024 was er wekenlang grootschalig protest in Bangladesh, aangevoerd door studenten en jongeren.
Zij protesteerden tegen quota voor overheidsjobs, maar ook tegen de massale jongerenwerkloosheid en de hoge inflatie. De quota hielden in dat een deel van de overheidsbanen werd voorbehouden voor familie van veteranen die in 1971 streden voor de onafhankelijkheid (het land was na 1947 een provincie van Pakistan).
De toenmalige premier Sheikh Hasina, de langstzittende premier van het land, was zelf de dochter van de bekendste van die onafhankelijkheidsstrijders. Haar vader Mujibur Rahman werd gezien als de 'vader des vaderlands' en eerste president van het onafhankelijke Bangladesh.
Sheikh Hasina vluchtte onder druk van het protest naar buurland India. Nobelprijswinnaar Mohammed Yunus werd door de studenten naar voren geschoven als interim-premier, in afwachting van democratische verkiezingen.
Vorig jaar werd Sheikh Hasina in Bangladesh veroordeeld tot de doodstraf voor misdaden tegen de menselijkheid, voor haar rol in de dodelijke repressie van het studentenprotest.
De studenten schoven gewezen Nobelprijswinnaar Mohammed Yunus (85) naar voren om een overgangsregering te leiden. Zijn voornaamste taak: vrije, democratische verkiezingen organiseren.
"Dit is de geboortedag van een nieuw Bangladesh", sprak Yunus, die deze stembusgang "een keerpunt" noemt. Honderden internationale waarnemers en buitenlandse journalisten zijn in het land om de verkiezingen te volgen.
Voor jonge mensen is dit het moment waarop de belofte wordt ingelost waarvoor velen van hen hebben gestreden. Zo'n 5 miljoen jongeren mogen voor het eerst hun stem uitbrengen.
Wie zijn de kanshebbers?
Maar of ze echt de vernieuwing mogen verwachten waar ze om hebben gevraagd? Dat valt nog te bezien. De strijd lijkt te gaan tussen 2 partijen die verre van nieuw zijn: de Bangladesh National Party en Jamaat-el-Islami.
De Bangladesh National Party (BNP) is een seculiere partij, die de voorbije 3 decennia 3 keer mee regeerde. Door veel Bengalen wordt ze gezien door een machtspartij.
De BNP wordt geleid door Tarik Rahman, de zoon van voormalig premier Khaleda Zia. Eind vorig jaar keerde hij vanuit een zelf gekozen ballingschap in Londen terug naar Bangladesh. Rahman zegt dat hij de democratische instellingen, de rechtstaat en de kwakkelende economie nieuw leven wil inblazen.
Uitdager Jamaat-e-Islami is, zoals de naam aangeeft, een islamitische partij. Onder Sheikh Hasina was ze verboden in het seculiere Bangladesh, maar nu mag ze opnieuw deelnemen aan de verkiezingen.
Jamaat-e-Islami is een alliantie van verschillende partijen. Daarbij hoort ook de National Citizen Party, die veel leiders van het studentenprotest in haar rangen telt. De partij ijvert voor een nieuwe grondwet, hervormingen en de strijd tegen corruptie.
Dat ze zich heeft aangesloten bij een islamitische partij is omstreden: sommige leiders zijn om die reden opgestapt. Toch is de aansluiting minder verrassend dan ze lijkt, zegt Devi Boerema, correspondent in de regio, in De Ochtend.
"Jamaat-e-Islami is populair bij jongeren, omdat ze veel werk op straat doen. Daar hebben ze ook de banden gelegd met leiders van het jongerenprotest. Het zou me dan ook niet verbazen dat de partij het goed zal doen."
Jamaat zegt dat ze geen streng-islamitisch beleid wil voeren, maar daarover bestaat toch enige twijfel. "Een van hun leiders heeft al gezegd dat hij geen vrouw aan het hoofd ziet van Bangladesh", zegt Boerema. "Dat is opvallend, want Bangladesh is 30 jaar lang geleid door 2 vrouwen."
Wat staat er op het spel in Bangladesh?
Ook de regio kijkt nauwlettend toe
De verkiezingsstrijd in Bangladesh wordt ook in de regio met argusogen gevolgd. De seculiere BNP kijkt meer naar India, terwijl Jamaat-e-Islami zich wellicht meer naar Pakistan en China gaat richten. "Die landen kijken dus toe."
In de aanloop naar de verkiezingen waren er veel spanningen, vooral na de moordaanslag op een populaire studentenleider die op straat in het hoofd werd geschoten.
De stembusgang vandaag is op de meeste plaatsen rustig verlopen.
De stemlokalen zijn intussen dicht in Bangladesh, de eerste resultaten worden in de loop van de late avond (bij ons) of vannacht verwacht.
