Filmfestival van Berlijn kleurt Vlaams en dat is geen toeval: "In Nederland zijn ze jaloers op ons succes"

De sterke Vlaamse aanwezigheid op de Berlinale komt niet uit het niets, vertelt Karla Puttemans, directeur-intendant van het Vlaams Audiovisueel Fonds (VAF), de organisatie van de Vlaamse overheid die de sector ondersteunt. 

"Internationaal heeft de Vlaamse film een stevige reputatie", zegt Puttemans. "De afgelopen jaren haalden we selecties en prijzen binnen op festivals als Sundance, Venetië en Cannes. Wat uitzonderlijk is dit jaar op de Berlinale, is dat Vlaamse (co-)producties in bijna alle festivalcompetities te zien zijn en dat er voor het eerst in bijna een halve eeuw een Vlaamse speelfilm meedingt naar de Gouden Beer." 

Die film is 'Dust', geregisseerd door Anke Blondé. Het verhaal van de thriller speelt zich af eind jaren 90. Luc en Geert, 2 oprichters van een West-Vlaams spraaktechnologiebedrijf, zien hun imperium instorten wanneer het nieuws over hun fraude dreigt uit te lekken. De film focust op hun laatste dag op vrije voeten. 

Het verhaal is fictie, maar de gelijkenissen met de ondergang van Lernout & Hauspie zijn uiteraard niet toevallig. 

"Dat we de film kunnen voorstellen in een van de 2 grootste competities ter wereld is heel belangrijk voor ons", zegt Dries Phlypo, producent van 'Dust'. "Naast Cannes heb je Berlijn. Dit is voor ons een ideaal lanceerplatform."

Hoe is dat tot stand gekomen? "We hebben al andere films gehad in andere categorieën, maar nooit in de hoofdcompetitie. Uiteraard gaat daar lobbywerk aan vooraf en gesprekken met de organisatie. Bijvoorbeeld op events zoals de Flanders Film Days, georganiseerd door het VAF, waar we programmatoren proberen warm te maken voor wat we aan het maken zijn. Dat is een proces van jaren."

Een selectie voor een belangrijk filmfestival werkt als een kwaliteitsstempel voor het publiek, vult Karla Puttemans aan. 

"In de schaduw van de rode loper zijn wij deze week aanwezig op de European Film Market in Berlijn, waar duizenden filmprofessionals van over de hele wereld samenkomen en waar contacten worden gelegd en deals gesloten rond financiering, coproductie, distributie en exploitatie van films."

Vlaams minister van Cultuur Caroline Gennez (Vooruit) zakt voor de gelegenheid af naar Berlijn om de premières bij te wonen. "We mogen als Vlaanderen en België trots zijn op deze selectie van films", zegt ze. "Met de concrete steun van het VAF aan vrouwelijke makers hebben we drempels weggenomen en kan al ons talent in Berlijn schitteren."

"Zeker in deze uitdagende tijden voor filmmakers, met concurrentie van streamingplatformen, de opkomst van A.I. en budgettaire krapte, is het ontzettend belangrijk dat we blijven investeren in de filmsector."

Overigens, we hebben het nu specifiek over de Vlaamse film, maar ook de voorbije jaren was er een sterke Belgische aanwezigheid op de Berlinale. Vorig jaar was het Franstalige 'Reflet dans un diamant mort' genomineerd. En in 2024 opende Tim Mielants het festival met 'Small things like these', een Belgisch-Ierse productie. 

"Als ik kijk naar wat er gemaakt wordt in Vlaanderen en hoeveel van die films het buitenland weten te bereiken, dan is dat een zeer groot succes", zegt Phlypo. "Veel van onze Nederlandse collega's zijn ontzettend jaloers op hoe succesvol Vlaanderen is in het buitenland."

Waar komt dat vandaan? Puttemans verwijst naar de "eigenheid en universele aantrekkingskracht van onze makers en verhalen, een sterke reputatie en producenten die gericht zijn op internationale samenwerking".

Een andere film die dit weekend in wereldpremière gaat in Berlijn is 'Heysel 85', een verhaal dat zich afspeelt tegen de achtergrond van het Heizeldrama van 1985. 39 voetbalsupporters kwamen toen om het leven. De hoofdrollen worden vertolkt door Violet Braeckman en Matteo Simoni. Regisseur is de Roemeens-Belgische Teodora Ana Mihai.

Braeckman is ook geselecteerd als European Shooting Star 2026, een selectie van 10 opkomende Europese acteurs die tijdens het festival aan de internationale pers en filmindustrie worden voorgesteld.

'Dust' komt eind deze maand bij ons in de zalen, als het festival van Berlijn is afgelopen. Op 'Heysel 85' zullen filmliefhebbers wat langer moeten wachten. 

Phlypo hoopt uiteraard op volle zalen. "Het ideale scenario is dat je een film hebt die internationaal aandacht krijgt op een van de grote festivals, dat je daarna een mooi 'theatrical window' hebt met veel mensen die gaan kijken in de cinema en tot slot een langer leven op de platformen."

Ten slotte beleeft ook 'Tegenwoordig heet iedereen Sorry' van Frederike Migom zijn wereldpremière in Berlijn, binnen een competitie voor jeugdfilms. De film, gebaseerd op het boek van Bart Moeyaert, vertelt het verhaal van een 13-jarig meisje dat zich een weg baant door een wereld waarin ze zich ongezien voelt.

We hebben het nu over het succes van de Vlaamse film in het buitenland, maar in onze eigen bioscopen was het vorig jaar maar een mager beestje. 

Bij het VAF hebben ze goede hoop op een beter 2026. "Het ene jaar is het andere niet. Het komende jaar verwachten wij in vergelijking met vorig jaar veel bioscoopreleases en films met groot potentieel van gereputeerde makers: naast de films die in Berlijn in première gaan, komt er nieuw werk aan van regisseurs zoals Lukas Dhont, Patrice Toye en Felix van Groeningen."

"Belangrijk om mee te geven is dat er dit jaar maar liefst 9 films van vrouwelijke Vlaamse filmmakers in de zalen komen."

"Het gaat in golven", zegt ook Phlypo. "Je moet ook weten: wij zijn aan dit project begonnen in 2017. Nu 9 jaar later komt 'Dust' uit. Het duurt lang voor films tot stand komen en er worden er ook niet zoveel gemaakt. Dus ja, je hebt jaren dat er uitschieters zijn en jaren die iets minder zijn."

Tot slot: die Gouden Beer, is dat realistisch? "We zijn zeker niet kansloos", klinkt het zelfverzekerd. "We gaan niet naar Berlijn om met lege handen naar huis te komen."