Leerlingen in de middelbare school zullen voortaan les krijgen over de gevaren van sociale media, maar ook over genderrollen en -patronen. Mediawijs werkte een lessenpakket uit naar aanleiding van de Netflix-serie 'Adolescence', die weergeeft welke gevolgen toxische mannelijkheid kan hebben. "Een onschuldige video kan snel evolueren naar pakweg vrouwonvriendelijke praat, dat willen we jongeren duidelijk maken", zegt Zara Mommerency, expert nieuws- en informatiegeletterdheid bij Mediawijs.
Leerlingen krijgen vanaf vandaag les over manosfeer en online invloeden na succes Netflix-serie 'Adolescence'
Jani Lambrechts
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Mediawijs lanceert een lessenpakket voor middelbare scholen over de gevaren van sociale media, genderrollen en de invloed van de manosfeer, geïnspireerd door de Netflix-serie 'Adolescence'.
Het pakket richt zich op jongeren van 14 tot 18 jaar en behandelt onderwerpen zoals cyberpesten, sexting, online invloeden en hoe sociale media genderpatronen kunnen versterken.
"We willen jongeren duidelijk maken dat iets onschuldigs gaandeweg kan evolueren naar pakweg vrouwonvriendelijke praat," zegt Zara Mommerency, expert nieuws- en informatiegeletterdheid bij Mediawijs.
Voor wie even een reminder nodig heeft: de Britse miniserie 'Adolescence' gaat over de 13-jarige Jamie Miller, die verdacht wordt van de moord op een meisje. Hij zou zijn beïnvloed door de manosfeer, een onlinewereld van vrouwvijandige blogs en websites. Zijn ouders stonden erbij en keken ernaar, totaal niet op de hoogte van waarmee hun zoon zich bezighoudt.
Wat is de manosfeer?
De manosfeer is een online gemeenschap waarbij influencers, zoals Andrew Tate, hypermannelijkheid promoten op een manier die vaak vrouwonvriendelijk en haatdragend is. Daarbij worden jongens en jonge mannen aangemoedigd om hun frustraties en boosheid te richten op vrouwen.
"Mannen zijn superieur, vrouwen inferieur" is de leuze die in de manosfeer heerst. "Je moet sterk en rijk zijn om voor een vrouw te zorgen", is het beeld dat jongens meekrijgen online. En ze worden aangeleerd hoe ze een vrouw bijvoorbeeld afhankelijk van hen maken.
Al snel werd de reeks dé serie van 2025 genoemd, en dat bleek terecht. Intussen zijn zowel de reeks, als de acteurs en de regisseur meermaals bekroond met onder meer Emmy's en Golden Globes.
Maar ouders die de reeks gekeken hebben, blijven wel bezorgd achter. Een 13-jarig kind dat een moord pleegt, dat shockeert. Het dringt ook de vraag op: wat ziet mijn kind allemaal op die telefoon van hem of haar? Welke influencers volgen ze? En welke gevolgen heeft dat?
Verlegenheid bij ouders
"Na de serie hadden volwassenen door dat ze niet goed weten waarmee jongeren bezig zijn als ze op hun kamer op hun telefoon zitten", zegt Zara Mommerency, expert nieuws- en informatiegeletterdheid bij Mediawijs in De Ochtend op Radio 1. "Dat was bij vroegere generaties ook zo, maar nu er plots een serie verschijnt waarin een jongen verdacht wordt van moord, dan is dat schrikken."
"Jongeren praten nochtans graag over wat ze online zien of doen, maar soms weten we nog niet goed hoe we het gesprek daarover moeten voeren." Vaak hebben ouders een soort verlegenheid om met hun kinderen te praten over wat ze online zien of doen, stelt Mommerency.
Om daar meer inzicht in te krijgen, lanceert Mediawijs in samenwerking met streamingplatform Netflix en het Vlaams Instituut voor het archief Meemoo een lessenpakket dat zich richt op jongeren tussen 14 en 18 jaar. Minister van Media Cieltje Van Achter (N-VA) kondigde dat een klein jaar geleden al aan, maar nu is het lessenpakket klaar om getest te worden in het secundair onderwijs.
'Adolescence' in de klas: hoe moet het onderwijs de manosfeer aanpakken?
Online invloeden en genderrollen
Het lessenpakket, dat online staat op de website van Mediawijs , spitst zich toe op sociale media en de gevaren daarvan. Denk aan , maar ook sexting en het ongevraagd doorsturen van naaktfoto's. Ook online invloeden, zoals de manosfeer, komen aan bod. En er wordt besproken wat genderrollen of -patronen inhouden, en hoe sociale media die kunnen versterken.
"We hebben het ook wat breder bekeken dan enkel de serie, want we willen het jongeren hebben over sociale media, zonder altijd het negatieve te benadrukken. We willen dat ze vertellen wat ze zien, hun ervaringen delen", zegt Mommerency.
Met die lessen moeten we hen duidelijk maken dat iets onschuldigs gaandeweg kan evolueren naar pakweg vrouwonvriendelijke praat
Zara Mommerency, expert nieuws- en informatiegeletterdheid bij Mediawijs
Daarvoor moet je vertrekken vanuit de leerlingen zelf: "Vraag hen welke influencers ze online zien en waarom ze die leuk vinden. Hebben ze door dat er misschien een dubbele bodem is? Of dat die persoon hen een bepaald politiek wereldbeeld probeert op te leggen of hen iets wil verkopen?"
Vaak lijken de dingen die ze online zien onschuldig, ook in de manosfeer. "Die filmpjes gaan over fitness en tonen hoe je gezond kan leven, of hoe je door vroeger op te staan veel aan je dag kan hebben. Met die lessen moeten we hen duidelijk maken dat dat gaandeweg kan evolueren naar vrouwonvriendelijke praat, of iemand die je bijvoorbeeld vertelt dat als je lief al eerder een relatie had, ze eigenlijk een hoer is."
Mommerency hoopt zo dat jongeren zelf kunnen signaleren dat een video de foute kant opgaat.
Het vierde middelbaar in het Sint-Pieterscollege in Jette test het lessenpakket uit
Houvast in crisistijden
Praten over de risico's is belangrijk, maar in het lessenpakket worden toch ook de positieve kanten van sociale media benadrukt.
"Er zijn veel subculturen op sociale media. Je hebt inderdaad de manosfeer, die heel toxisch is, maar je hebt ook communities die elkaar steunen, die positief en krachtig zijn. Die moeten we ook in de verf zetten. Jongeren vinden elkaar online op bijvoorbeeld LGBTQ+-platformen, die een veilige plek vormen voor hen."
Jongeren zijn op zoek naar een beetje houvast in crisistijden, besluit Mommerency. "Ze weten niet altijd goed in welke wereld ze morgen opstaan. Influencers als Andrew Tate, of andere online communities, vormen daar vaak een makkelijk antwoord op."
