Topsporters staan soms zodanig onder druk, dat ze hun emoties niet meer onder controle hebben en impulsieve publieke uitspraken doen. Dat zegt ontwikkelingspsycholoog Caroline Braet (UGent) naar aanleiding van de emotionele bekentenis van de 28-jarige Noorse biatleet Sturla Holm Lægreid. In een viraal interview met Noorse media gaf hij toe dat hij zijn vriendin had bedrogen, een uitspraak waar hij ondertussen spijt van heeft. "Je kan emoties tijdelijk onderdrukken, maar uiteindelijk komen ze terug als een boemerang."
"Onderdrukte emoties komen terug als een boemerang": waarom Noorse biatleet plots zo openhartig werd
Kasper Nollet
Gepubliceerd:
Samenvatting:
De Noorse biatleet Sturla Holm Lægreid deed na het winnen van brons een emotionele bekentenis over ontrouw, wat wereldwijd aandacht kreeg.
Ontwikkelingspsycholoog Caroline Braet (UGent) verklaart dat topsporters door prestatiedruk en stress extra vatbaar zijn voor verstoorde emotieregulatie.
"Je kan emoties tijdelijk onderdrukken, maar uiteindelijk komen ze terug als een boomerang," zegt Braet, die benadrukt dat zelfs topsporters hun gevoelens niet eindeloos kunnen opkroppen.
De smeekbede van de 28-jarige Noorse biatleet Sturla Holm Lægreid ging inmiddels de wereld rond. Kort nadat hij brons had gewonnen op de twintig kilometer biatlon, deed hij een opvallende emotionele bekentenis. "Een half jaar geleden heb ik de liefde van mijn leven ontmoet. De mooiste, liefste persoon ter wereld", zei hij, terwijl hij in tranen uitbarstte.
"Maar 3 maanden geleden heb ik de grootste fout van mijn leven gemaakt: ik heb haar bedrogen. Vorige week heb ik het haar verteld, en toen heeft ze het natuurlijk uitgemaakt." Volgens Lægreid was de afgelopen week "de zwaarste van mijn hele leven". Met zijn publieke emotionele uitbarsting hoopte hij nog een kans te maken bij zijn ex-vriendin, maar die reageerde inmiddels aan Noorse media dat ze niet onder de indruk was.
Lægreid zelf zegt nu spijt te hebben van zijn bekentenis en wenst haar het beste toe. Maar wat verklaart zo’n emotionele uitbarsting op zo’n belangrijk moment? "Eigenlijk is dat heel logisch", zegt ontwikkelingspsycholoog Caroline Braet (UGent). "Het heeft alles te maken met hoe we onze emoties reguleren, en hoe die controle onder grote druk verstoord kan raken."
Emoties reguleren is vermoeiend
De emotionele uitbarsting van Lægreid komt voor Braet niet als een verrassing. "Ik kan me goed voorstellen dat hij door vermoeidheid en opgebouwde stress de controle verloor. In een veeleisende context zoals internationale topsport, kunnen intense emoties je zogenoemde emotieregulatie volledig onder druk zetten. Wanneer de maat dan plots vol is, verlies je de controle en ga je minder rationeel nadenken."
Schuld en schaamte zijn bijzonder zware emoties, zeker wanneer ze bovenop relationele pijn komen
Caroline Braet, ontwikkelingspsycholoog (UGent)
De regulering van onze emoties is een voortdurend proces in onze hersenen. "We kunnen ons brein simpelweg opdelen in twee helften: de linkerhelft is analytisch en bezig met taal, maar de rechterhelft is vooral bezig met emotie en creativiteit. Helemaal vooraan in het brein zit dan de frontale kwab, en die reguleert al die emoties", legt Braet uit. "Je kunt het zien als de cockpit van ons brein, die ervoor zorgt dat we onze emoties onder controle houden."
Maar: onze hersenen kunnen dat niet zomaar doen. Emotieregulatie vraagt immers heel veel energie. "Mensen met een wisselvallig temperament worden daarom sneller prikkelbaar wanneer ze moe zijn", geeft Braet als voorbeeld. "Om dezelfde reden hebben we als mensen ’s avonds vaker een korter lontje."
"Hetzelfde gebeurt bij mensen die op dieet zijn: aan het einde van de dag wordt het moeilijker om consequent te blijven. Alcohol ondermijnt die controlefunctie bovendien nog extra, waardoor impulsief gedrag sneller de bovenhand krijgt", zegt Braet. "Bij Lægreid zal niet alleen vermoeidheid een rol hebben gespeeld, maar ook de opgebouwde stress, de enorme prestatiedruk en de zwaarte van de emoties in kwestie."
Boomerangeffect
Maar de timing van Lægreids bekentenis, amper een week voor een grote wedstrijd, kon volgens Braet moeilijk slechter. "Schuld en schaamte zijn bijzonder zware emoties, zeker wanneer ze bovenop relationele pijn komen. In zo’n emotioneel beladen toestand deelnemen aan een topcompetitie is vragen om problemen."
Dat verklaart ook waarom veel topsporters tijdens grote kampioenschappen een psycholoog in hun entourage hebben. "Je kan emoties wel tijdelijk onderdrukken, maar niet eindeloos. Uiteindelijk komen ze terug, als een soort boemerang", zegt Braet.
Volgens haar is dat niet ongezond, integendeel. "Emoties zijn een mentaal signalisatiesysteem. Ze vragen aandacht en zetten ons aan tot actie." Wie opnieuw balans wil vinden, heeft ontlading nodig. "Je moet moeilijke gevoelens zoals spijt, verlies en angst onder ogen zien om ze te kunnen verwerken."
Dat is echter een kwetsbaar proces, "en een internationale competitie is daar niet het ideale moment voor", zegt ze. "Dit toont dat zelfs topsporters hun gevoelens niet eindeloos kunnen opkroppen."
