"Compleet gekmakend": nieuw navigatiesysteem en oostenwind duwen vliegtuigen boven de hoofden van honderdduizenden Brusselaars

6.800 keer: zo vaak is een online petitie al ondertekend die eist dat de nieuwe vliegroute boven het noorden van Brussel afgevoerd wordt. Vliegtuigen nemen daar sinds deze zomer veel vaker de zuidwestelijke aanvliegroute 07L, boven de gemeenten Brussel-Stad, Dilbeek, Evere, Jette, Koekelberg, Lennik, Molenbeek en Schaarbeek.

Dat leidde vorig jaar tot 754 klachten, laat de bevoegde dienst Leefmilieu Brussel weten aan VRT NWS. In 2024 waren het er nog "slechts" 193. In januari van dit jaar zouden er opnieuw "een aanzienlijk aantal" binnengekomen zijn.

Want die landende vliegtuigen die op weg zijn naar Brussels Airport, veroorzaken veel lawaai. "In december hebben de meetstations in het eerste deel van de route 07L vastgesteld dat meer dan 89 procent van de nachtvluchten de geluidsnormen overtrad", zegt uittredend Brussels minister van Leefmilieu Alain Maron (Ecolo) in tegen het Brusselse medium Bruzz.

Eline Dehullu uit Schaarbeek schetst wat dat doet met de bewoners. "Sinds enkele maanden vliegen de vliegtuigen vlak boven het gebouw waar we al jaren wonen. En dat om de 2 minuten."

"Dat heeft een zeer negatieve invloed op ons dagelijks leven en op onze slaap. Telewerken wordt onmogelijk, doorslapen wordt onmogelijk. Gewoon tv kijken of gesprekken voeren is onmogelijk. We kunnen onze ramen niet meer openzetten, we kunnen ons terras en onze tuin niet meer gebruiken." "Als je een uur lang om de 2 minuten wordt opgeschrikt door zo'n gevaarte, veroorzaakt dat heel wat stress. Laat staan uren, dagen, weken aan één stuk door! Het is afschuwelijk, compleet gekmakend."

Er zijn 2 verklaringen voor dat toegenomen vliegtuiglawaai.

De eerste is dat de wind vaker uit het noordoosten komt. "Vorige maand bijvoorbeeld was er helemaal geen westenwind, terwijl dat normaal wel het geval is in België", zegt Martine Van Riel van de Federale Ombudsdienst voor de Luchthaven. "We zien steeds vaker dat de wind uit het oosten komt, en voor langere periodes."

Bij stevige oostenwind moeten vliegtuigen recht tegen de wind in vliegen. Dat betekent dat er ook een andere landingsbaan gebruikt moet worden, en dat de piloten moeten overschakelen op aanvliegroute 07L.

Het hangt dus af van vanwaar de wind komt, en dat blijkt ook uit de metingen. In december registreerde de Brusselse dienst Leefmilieu naar eigen zeggen "een nettostijging" in het aantal vliegbewegingen langs de 07L-route, en dat aan de 4 meetstations in Molenbeek, Evere, Haren en aan de Werkhuizenkaai. In november werd er dan weer geen enkele vliegbeweging gemeten op die route.

De ombudsdienst van de luchthaven wijt die steeds vaker voorkomende oostenwind aan de klimaatverandering. En daar is wellicht wel iets van aan, zegt Nicole Van Lipzig, klimatoloog aan de KU Leuven.

"Recent onderzoek wijst erop dat de kans op geblokkeerde hogedrukgebieden hoger wordt. Dan krijg je heel lang hetzelfde weer. En als dat hogedrukgebied ten noorden van ons ligt, dan gaat dat gepaard met oostenwind."

De lange hittegolven die we steeds vaker in de zomer te verwerken krijgen, de zogenoemde hittekoepels, zijn trouwens nog zo'n gevolg van een geblokkeerd hogedrukgebied.

Er speelt nog iets anders mee. Luchtverkeersleider Skeyes is tegenwoordig verplicht om vliegtuigen te laten landen met satellietbegeleiding, gps zeg maar.

Voordien oriënteerden piloten zich bij de landing in Zaventem op radio- en lichtbakens. Het nieuwe RNP-systeem maakt landen efficiënter en, vooral, veiliger. Daarom is het nu in de hele EU verplicht.

Maar datzelfde RNP duwt aanvliegende vliegtuigen allemaal in hetzelfde smalle landingspad, terwijl er voordien wat meer ruimte was voor spreiding. Die nieuwe route ligt ook iets anders dan de oude.

"De verplaatsing is vooral merkbaar in gemeenten zoals Schaarbeek en Koekelberg", zegt Van Riel van de ombudsdienst. "Er wordt nog steeds binnen dezelfde gemeenten gevlogen, maar wel over andere huizen. Voor de mensen die daar wonen is dat dus nieuw en, begrijpelijk, heel vervelend."

"Ze vragen ons of die vliegtuigen boven hun hoofd geplaatst zijn. Maar het is dus de procedure die we moeten volgen, volgens Europese regelgeving."

Nog volgens de ombudsdienst kunnen vliegtuigen nu langer hoger blijven vliegen, en hun motor sneller uitzetten. Netto levert dat dus net minder lawaai op. "Maar voor de mensen die onder het nieuwe vluchtpad zitten, maakt dat natuurlijk niets uit", beseft Van Riel.

Met de uitleg over windrichtingen neemt de Schaarbeekse Eline Dehullu alvast geen genoegen. "Je zegt toch ook niet aan een burger van wie de kelder overstroomt dat het aan de zware regenval ligt? Zo duw je alle politieke verantwoordelijkheid van je af."

Brussels minister Maron belooft dat hij alle klachten voor lawaaioverlast die binnenkomen bij de dienst Leefmilieu, meteen zal doorspelen aan het Brussels parket. Dat kan in principe leiden tot dwangsommen voor de vliegtuigmaatschappij die het lawaai veroorzaakte.

Maar federaal minister van Mobiliteit Jean-Luc Crucke (Les Engagés) denkt niet aan aanpassingen. Volgens hem blijft de nieuwe aanvliegroute al zeker tot eind oktober in gebruik. "En de kans is groot dat het ook daarna zo blijft. Hier zijn zeer veel studies aan voorafgegaan", zegt Van Riel.