Moet ik me schuldig voelen als ik mijn kat achterlaat tijdens mijn vakantie?

"Als je al eens op vakantie bent geweest en je katten zien dat je je valiezen weer pakt, weten ze snel hoe laat het is. Dat gaan ze zeker tonen. Katten zijn heel slim", vertelt wetenschapper Joni Delanoeije aan de KU Leuven & FWO Vlaanderen in de Radio 2-podcast 'Alles goed?' met Evy Gruyaert en Sporza-journalist Maarten Vangramberen.

Huisdieren hebben geen taalgevoel. "Door met jou samen te leven en nauw contact te hebben, kunnen ze dingen voorspellen op basis van wat jij hen vertelt", gaat Delanoeije verder.

Als je elke dag afscheid neemt van je huisdier, weet die dus wat er gebeurt. "We raden zelfs aan om dat te doen. Laat je kat of hond niet stiekem achter, dan denken ze dat hun baasje elk moment kan verdwijnen. Wat jij tegen hen zegt, geeft je dieren een houvast. Zo weten ze wat er rondom hen in de wereld gebeurt."

Hou het voor een kat zo voorspelbaar mogelijk als je weet dat je op vakantie gaat, luidt het advies. "Kies voor een duidelijke voorspeller. Als je kat koffers herkent, zet dan je koffers klaar. Ga pas later verder met inpakken. Zo weet je kat dat de stressperiode is aangebroken. Katten zijn sociale wezens. Ze voelen het zeker en vast als hun gezin op reis gaat zonder hen."

Daarnaast voelen onze huisdieren zich eenzaam als je 2 weken met vakantie gaat. "Honden en katten kennen ook de emotie jaloezie. Zeker als iemand jouw aandacht steelt, kan het zijn dat jouw huisdier jaloers reageert. Ze beschermen net als wij hun sociale relaties. Ze vinden ons belangrijk. Afhankelijk van hoe ze het leerden, willen ze die relatie verdedigen."

Een deel van de emoties van mensen en dieren is hetzelfde, maar mensen interpreteren emoties beter. "Bij katten en honden zijn er 4 basisemoties van waaruit hun gedrag en hun beleving van de wereld gestuurd wordt: verdriet, kwaadheid, nieuwsgierigheid en angst."

Wat dan met schuldgevoel? Honden zitten ineengedoken nadat ze bijvoorbeeld een kussen stuk hebben gebeten. "Schuld is een te complexe emotie. Dieren voelen dat niet zoals wij. Ze leren wel wanneer wij boos zijn. Als je hond iets stukbeet, weet hij dat je kwaad zal worden bij het thuiskomen. Hij zal dus zeker in elkaar gedoken zitten, maar niet omdat hij zich schuldig voelt."

Het gebeurt vaak dat mensen de lichaamstaal van hun huisdieren vermenselijken. "Ze denken dat ze een hond hebben die lacht, maar die hond heeft het misschien gewoon warm en hijgt", gaat Delanoeije verder.

"Als mens slagen we er dus niet goed in om hun lichaamstaal te lezen. Zeker bij honden en katten. Al is het de laatste jaren een trend om naar gezichtsuitdrukkingen te kijken. Met moderne technieken kan je daar emoties uit meten, voorspellen en in kaart brengen."

Mensen bespreken hun emoties, terwijl dieren met hun lichaamstaal tonen wat ze voelen. "Ook wij gebruiken onze lichaamstaal meer dan je denkt. Vanuit de menselijke psychologie kan je iemand vaker begrijpen als je naar de lichaamstaal kijkt, dan dat je enkel naar zijn woorden luistert."

"De intelligentie van onze huisdieren is dus terug te brengen tot het feit dat zij in eerste instantie op onze lichaamstaal afgaan. Die kunnen wij niet verzwijgen. Met onze lichaamstaal kunnen we niet liegen. Je merkt dat mensen aangeven dat hun dieren hen verstaan zonder woorden. Zo komen ze je bijvoorbeeld knuffelen wanneer je verdrietig bent."

"De laatste jaren zijn we gevoeliger voor de gevoelens van onze huisdieren, omdat we nu weten dat ze net als wij gelijkaardige emoties hebben", besluit Delanoeije.