New York Fashion Week zegt ‘bye bye’ tegen bont, maar op een Europees verbod blijft het wachten

Vandaag start het halfjaarlijkse hoogtepunt van de Amerikaanse mode: de New York Fashion Week. Deze editie is extra bijzonder, want ze markeert ook het einde van een tijdperk: bont verdwijnt er van de catwalks.

Vanaf september moeten ontwerpers hun inspiratie elders zoeken: het gebruik en de promotie van gekweekt bont wordt dan verboden. Het gaat onder meer om pelzen van nerts, vos, konijn, wasbeerhond, coyote en chinchilla. Belangrijk om te weten: het verbod geldt niet voor bont dat via jacht is verkregen.

Het antwoord op die vraag is volmondig "ja", als je het vraagt aan Ann De Greef, directeur van GAIA. "Bont is geëvolueerd van een hip statussymbool naar een verguisd product. Mensen keren bont massaal de rug toe. Het is niet meer van deze tijd.”

Een mening die niet enkel dierenrechtenactivisten is toegedaan. Fashion-insider Steven Kolb treedt haar bij. "Consumenten mijden producten die geassocieerd worden met dierenleed", schreef de CEO van de Council of Fashion Designers of America bij de aankondiging van het New Yorkse verbod. 

"Dus wordt er vandaag de dag eigenlijk al weinig tot geen bont meer getoond tijdens NYFW", aldus Kolb. CFDA is de organisator van de modeweek in New York.

Een positieve evolutie, want dierenleed is inherent aan de bontindustrie, benadrukt Ann De Greef: 

"De dieren brengen hun hele leven door in krappe kooien en worden uiteindelijk op gruwelijke wijze gedood voor hun vacht. Nertsen worden vergast, vossen meestal anaal geëlektrocuteerd." 

Volgens de Fur Free Alliance (FFA), een internationale organisatie die ten strijde trekt tegen bont, worden zo jaarlijks tientallen miljoenen dieren geslacht voor hun pels. Een conservatieve schatting, trouwens.

En dus oefent de organisatie druk uit op modespelers om het gebruik van bont uit te faseren. Met succes.

Ook Gaia is lid van die FFA. Directeur Ann De Greef noemt het verbod in New York"een fantastische verwezenlijking van onze Amerikaanse collega's". 

New York volgt daarmee het voorbeeld van London Fashion Week, dat in 2023 als eerste van de vier belangrijkste modeweken (‘Big Four’) een einde maakte aan zowel het gebruik als de promotie van bont.

Ook kleinere modeweken, zoals Kopenhagen, Berlijn, Stockholm, Amsterdam, Helsinki en Melbourne, zijn inmiddels bontvrij.

Maar er zijn ook opvallende achterblijvers. De modeweken van Parijs en Milaan komen tot nu toe nog niet met een verbod, tot grote ontevredenheid van dierenrechtenorganisaties. 

Toch breidt de bontvrije wereld uit. Al 1669 merken zijn het engagement aangegaan om bont te weren uit hun collecties. 

Van luxueuze modehuizen als Gucci, Prada of Stella McCartney tot high-street ketens als Zara, H&M of Zalando. Allen ondertekenden ze het Fur Free Retailer Program van de FFA . Benieuwd of jouw favoriete label bontvrij is? Een snelle check op de website biedt raad. 

Deze zal je niet vinden op het bontvrije lijstje: populaire modehuizen als Fendi, Louis Vuitton, Dior en Givenchy.  Niet toevallig allemaal onderdeel van Frans luxeconcern LVMH (Louis Vuitton Moët Hennesy).

"LVMH is een van de hardnekkigste achterblijvers", zegt Ann De Greef scherp. En dus wist GAIA meteen op welk doel de pijlen te richten. Vorig jaar organiseerde de dierenrechtenorganisatie nog protestacties bij Belgische filialen van bovengenoemde merken.

Voorlopig zonder veel resultaat. "Ze weigeren elke dialoog met ngo’s en hopen dat het protest vanzelf verdwijnt. Dat is een strategie uit de jaren negentig — maar ze vergissen zich zwaar in hun tegenstander. Iedereen die GAIA kent, weet dat we als pitbulls zijn.”

Naast het gebruik van bont, zou LVMH volgens GAIA de bontindustrie ook financieel steunen. Vaak met grote bedragen. "Uit interne documenten is gebleken dat LVMH in 2024 honderdduizenden euro's overmaakte aan de Europese bontindustrie om te lobbyen tegen strengere wetgeving. Degoutant", zegt De Greef. 

Of de bontlobby zal slagen in dat opzet, moet blijken in maart. Wanneer de Europese Commissie naar verwachting beslist over een mogelijk EU-breed verbod op bontfokkerijen en de handel in bontproducten.

Een agendapunt dat op de Europese tafel is gekomen dankzij vele stemmen van protest. "Meer dan 1,5 miljoen Europeanen hebben een burgerinitiatief ondertekend voor een bontvrij Europa ,” zegt De Greef. “De Commissie móét hier dus mee aan de slag."

"Als het verbod er komt, is het bontprobleem bij LVMH en de modeweken van Milaan en Parijs ook meteen opgelost. De vraag is alleen of men zich er niet vanaf maakt met enkele symbolische maatregelen, zoals wat grotere kooien. Dat is niet wat burgers vragen en zeker niet wat de dieren nodig hebben."

Hoe dan ook is het einde van de bontindustrie in zicht volgens De Greef. Het afgelopen decennium is de bonthouderij in de Europese Unie sterk afgenomen. Al 23 EU-lidstaten hebben intussen volledige of gedeeltelijke verboden ingevoerd op bontkwekerijen.

Ook zonder een Europees totaalverbod zullen er naar verwachting nog maar 6 lidstaten bont produceren over 2 jaar. Door strengere regulering is de sector onrendabel geworden, omdat de pelsprijzen onder de productiekosten liggen. 

In ons land geldt er sinds 2023 een totaalverbod op het kweken van dieren voor hun vacht. Wat wel nog mag: de invoer, verkoop en handel in bontproducten. "Dat is de volgende belangrijke stap voor GAIA: een Belgisch handelsverbod. In het Brussels gewest ligt daarvoor trouwens een wetsvoorstel klaar, maar daarvoor is er eerst een regering nodig."

Nu het vermijden van dierenleed steeds meer doorweegt, zoeken de modesector én de consument heil in zogenaamd 'faux fur'. Imitatiebont dus. Technologische ontwikkelingen hebben het mogelijk gemaakt om zulke neppelzen te creëren in allerlei flitsende kleurtjes en aaibare texturen. 

 "Maar we moeten ons bewust zijn van de duurzaamheidsparadox van nepbont", waarschuwt Annick Schramme, professor modemanagement aan de UAntwerpen. "Hoewel faux fur dierenleed voorkomt, is het niet per se milieuvriendelijk. Dit kan verwarrend zijn voor consumenten." 

"Heel vaak worden zulke kledingstukken gemaakt uit acryl of polyester: stoffen die gemaakt worden uit fossiele brandstoffen zoals aardolie en aardgas. Het zijn dus eigenlijk synthetische vezels, vaak nog eens behandeld met synthetische producten en kleurstoffen."

"Gevolg: wanneer je je faux fur jas wast, komen er microplastics vrij die in de oceaan belanden." Komt ook nog eens bij dat de levensduur van dergelijke kledingstukken vaak korter is dan die van hoogwaardige natuurlijke materialen, wat leidt tot meer afval op lange termijn. 

Al is de productie van echt bont nog altijd stukken vervuilender, nuanceert Schramme. "Echt bont kan lang meegaan, soms tientallen jaren, maar vereist veel water, voeder voor de dieren en chemicaliën bij de productie."

"Bovendien zorgt de bontindustrie ook voor methaanuitstoot. Daardoor is de milieu- en klimaatimpact van de productie van echt bont 6 à 7 keer hoger dan die van faux fur, volgens een studie van onafhankelijk onderzoeksbureau CE Delft ."

Een duurzamere oplossing volgens Schramme? "Het hergebruiken van tweedehandsbont: een natuurproduct waarvoor het niet niet nodig is om nieuwe dieren te fokken. Al begrijp ik natuurlijk dat het dragen van dierenpelzen emotioneel heel gevoelig ligt bij de consument."