Bar slechte resultaten, een interimtrainer die vertrekt na amper 2 wedstrijden en een technisch directeur die de laan wordt uitgestuurd: bij voetbalclub Anderlecht is de crisis compleet. 8 jaar na de overname door ondernemer Marc Coucke heeft het project hem al veel kopzorgen bezorgd. Waarom is het voor bedrijfsleiders zo moeilijk om een voetbalclub te leiden? Zes vragen aan Trudo Dejonghe, sporteconoom bij de KU Leuven.
Nu de crisis bij Anderlecht compleet is: waarom het voetbal zo'n moeilijke wereld is voor bedrijfsleiders als Marc Coucke
Joris Truyts
Gepubliceerd:
1
Waar is het misgelopen voor Marc Coucke?
De sportieve balans van de laatste 8 jaar oogt mager voor Anderlecht: geen titels, geen bekers. Het beste resultaat in de competitie was de derde plek. Ook naast het veld was het zelden lang rustig, de opsomming van het personeelsverloop zullen we je besparen.
"Waar het is misgelopen? Eigenlijk al bij het begin in 2018", vertelt sporteconoom Trudo Dejonghe. "Coucke heeft een bedrijf gekocht dat waarschijnlijk niet transparant was over zijn budgetten en zijn schulden. Daarover loopt nog een proces."
De laatste jaren gaat het financieel beter in Anderlecht, maar het blijft opletten. "Als je als club met cashproblemen zit, dan ben je kwetsbaar. Iedereen weet dat in het voetbal. Je kan dan niet anders dan je beste spelers verkopen onder de marktprijs."
"Anderlecht was altijd het voorbeeld van de goeie jeugdwerking. Ze lieten spelers een paar jaar rijpen om ze dan te verkopen. Al in zijn beginperiode moest Coucke ruwe diamanten zoals Rode Duivel Jérémy Doku meteen van de hand doen. In het oude systeem had die misschien nog enkele jaren bij Anderlecht gespeeld en meer opgebracht."
Daarnaast is welbekend dat het voetbal geen 'propere' wereld is. "Verkochte spelers werden vervangen door geleende spelers van overal, via managers die daar ook een procent op verdienen. Als bedrijfsleider is Coucke niet de grote kenner van het voetbal. Hij moet een beroep doen op mensen uit de voetbalwereld zelf, waardoor je je misschien slecht laat begeleiden of zelfs laat misleiden."
2
Wat maakt een voetbalclub anders dan een bedrijf?
"Een van de grote verschillen is dat het in de economische wereld gaat over de winst maximaliseren", zegt Dejonghe. "In de sport is het 'win-maximaliseren', zoveel mogelijk winnen. Daarbij is er een sterke relatie tussen winnen en de loonkost. Hoe beter (en vaak duurder) de spelers, hoe meer kans je hebt om te winnen en kampioen te worden. Maar dan spreken we over kansen, geen zekerheden."
"Om bij Marc Coucke te blijven. Die heeft nu een tropische tuin gebouwd in Pairi Daiza. Dat is een langetermijninvestering, die zichzelf op termijn zal terugbetalen. Dat is allemaal berekend: zoveel bezoekers op zoveel jaar en dergelijke meer."
In het voetbal is het constant brandjes blussen
Sporteconoom Trudo Dejonghe
In de sport overheerst dan weer het kortetermijndenken. "Dat maakt het zo moeilijk. Het is ook heel vergankelijk. Wie weet nog wie vorig seizoen derde of vierde was? De mensen die het volgen, en ook de media, leven op de korte termijn. Alleen de volgende wedstrijd telt. Dat leidt ertoe dat het constant brandjes blussen is."
"Een bijkomend verschil is dat in de normale economie de en de mensen eromheen relatief veel verdienen en de arbeiders veel minder. In de sport is het omgekeerd. Diegenen die aan de top alles moeten coördineren, zijn niet de grote verdieners en ze moeten omgaan met arbeiders die erg wispelturig zijn en constant van werk willen veranderen."
3
Waarom doen ze het dan?
Als het zo'n moeilijke sector is, waarom zijn overnames, al dan niet door buitenlandse investeerders, dan toch zo gegeerd? Het zijn vaak de 'nieuwe rijken' die zich in de sport werpen, zegt Dejonghe. Dat heeft te maken met prestige en sociaal kapitaal, zegt hij, want het levert veel aandacht op. "Coucke is een selfmade man, Bart Verhaeghe (Club Brugge) is dat ook, Paul Gheysens (Antwerp) ook. Die willen dat uitstralen."
"Sport wordt door hen gebruikt om te tonen aan de rest van de wereld: 'kijk, hier zijn we'. Dat zie je in België, dat zie je ook bij de oligarchen in Rusland, bij de sjeiks in Saudi-Arabië of bij de rijken in China. Dat is een typisch gegeven om een soort van sociaal kapitaal te kopen."
"Voor families die hun fortuin al langer geleden hebben gemaakt (denk aan de InBev-families die ook een rol hebben bij Anderlecht) speelt dat minder een rol. Zij hebben dat netwerk al."
4
Hoe zit het bij de andere topclubs?
"Bij Club Brugge is Bart Verhaeghe er wel in geslaagd", zegt Dejonghe. "Maar dat is natuurlijk een project dat nu al 20 jaar loopt en in het begin ging dat ook moeizaam. Zij zijn erin geslaagd om een buffer op te bouwen waardoor ze niet gevoelig zijn voor liquiditeitsproblemen."
"Antwerp is een voorbeeld van hoe het niet moet. Je hebt daar een voorzitter die gewoon zijn portefeuille opentrekt. Ze zijn op die manier kampioen geworden, maar dat is heel gevaarlijk, want nu het slechter gaat voor Paul Gheysens zitten ze in financiële problemen."
"AA Gent was een voorbeeld van een goeie werking. Op zich nu ook met de nieuwe voorzitter (ondernemer Sam Baro). De fans zijn dan wel kwaad op hem, maar hij werkt met de middelen die hij heeft. Dat is hoe je zou moeten werken."
"Union is dan weer een filiaal van een buitenlandse onderneming. Ze hebben een goed systeem dat werkt voor hen. Hopelijk blijft dat duren, want het is een mooi verhaal en ook wel een traditieclub. Maar de vraag is wat er gebeurt als Brighton de draad doorknipt. Gaan ze dan nog altijd zo sterk zijn?"
5
Is ons voetbal economisch leefbaar?
Op dit moment, onder de huidige wetgeving wel, zegt Dejonghe. Daarmee verwijst hij naar de gunstige fiscale regels, waardoor voetbalclubs bijna geen sociale zekerheidsbijdragen moeten betalen.
"Het Belgische voetbal is eigenlijk een 'farmers' league', waarbij we jonge spelers uit de jeugdwerking of uit het buitenland opleiden en met veel winst weer doorverkopen naar clubs uit grotere competities." Die transfers zijn voor veel clubs essentieel om te overleven.
"Maar stel dat de regels veranderen, dan hebben we een probleem. En dan is er nog de onzekerheid over de tv-gelden (door de heisa rond aanbieder DAZN). Vooral de kleinere clubs zijn daar heel afhankelijk van."
6
Komt het nog goed met Anderlecht?
Tot slot: hoe moet het nu verder met Anderlecht? Op korte termijn is nog geen beterschap in zicht, maar op de wat langere termijn komt het wel goed, zegt Dejonghe. Met of zonder Coucke.
"Anderlecht is een monument in het Belgische voetbal. De club is 'too big to fail' (te groot of belangrijk om overkop te gaan). Als ze nog dieper in de problemen raken, zal er altijd wel iemand verschijnen om de zaak over te nemen. Al zal het dan misschien, jammer genoeg, een Arabische sjeik zijn."
Voor de Anderlecht-supporters zit er intussen niets anders op dan geduld te tonen. En dat is er dus net zo weinig in het voetbal.
