Denktank waarschuwt: streng migratiebeleid van federale regering ondermijnt eigen economie

Met het verstrengde beleid hoopt de federale regering tegen het einde van de legislatuur op een besparing van ruim 1,5 miljard euro, een bedrag dat aanzienlijk hoger ligt dan de opbrengst van de veelbesproken meerwaardebelasting. 

Maar volgens denktank Minerva zullen de kosten van het verstrengde beleid op lange termijn zwaar doorwegen op onze welvaart. Vanaf eind jaren 2030 wordt het natuurlijke bevolkingssaldo negatief, klinkt het, waardoor migratie het enige mechanisme is dat de actieve bevolking op peil houdt (update: een dubbelcheck van de meest recente cijfers van Statbel leert dat het natuurlijke bevolkingssaldo vandaag al negatief is, red.).

"In vergrijzende, hoogopgeleide economieën is migratie geen vrijblijvende beleidskeuze maar een structurele noodzaak", zegt politiek econoom en wetenschappelijk medewerker Hielke Van Doorslaer. "Wie migratie wil terugdringen, moet eerlijk zijn: dat betekent hogere pensioendruk, onbetaalbare zorg en een kleinere economie. Minder migratie is geen besparing, maar een verliespost."

Migratie zorgt niet alleen voor extra arbeidsaanbod in knelpuntberoepen, waarvoor de teller in Vlaanderen op 251 staat, maar ze heeft ook een positieve economische impact, zo tonen verschillende onderzoeken. De Nationale Bank berekende in 2020 dat migratie het Belgische bbp met 3,5 procent deed stijgen in de periode 2012 tot 2016. 

"Ondanks de hardnekkige mythe die het tegenovergestelde beweert, bracht de gemiddelde migrant in die periode dus meer op aan belastingen dan hij kostte aan uitkeringen en voorzieningen", aldus het rapport.

De nettobijdrage van migranten aan de Belgische overheidsfinanciën wordt bovendien in sterke mate bepaald door hun positie op de arbeidsmarkt. Migranten van de eerste generatie droegen volgens de Nationale Bank gemiddeld net iets minder bij dan mensen zonder een migratieachtergrond. 

Migranten van de tweede generatie (geboren in België met minstens één buitenlandse ouder) droegen daarentegen gemiddeld meer bij aan de staatskas dan Belgen zonder migratieachtergrond. Dat heeft te maken met hun jonge leeftijdsstructuur en hoge participatiegraad.

Minerva boog zich ook over drie buitenlandse cases - Denemarken, Italië en het Verenigd Koninkrijk - die harde taal over "minder migratie" en "een asielstop" hanteren. Die retoriek staat vaak echter haaks op het beleid dat die landen voeren: "een impliciet open beleid dat economische migratie niet alleen oogluikend toestaat maar zelfs actief bevordert". 

Bovendien leidt strenge migratieretoriek ook zelden tot lagere migratiecijfers, klinkt het. "Beloftes van een streng en restrictief migratiebeleid leiden in alle onderzochte cases niet tot een lager, maar wel tot een hoger migratiesaldo."

Spanje, dat enkele dagen geleden aankondigde een half miljoen mensen te regulariseren, geldt als een opvallende uitzondering in deze trend. "Door migratie niet te problematiseren maar strategisch in te zetten, slaagt Spanje erin economische welvaart en sociale inclusie te combineren", klinkt het. De groei van Spanje ligt ruim boven het Eurogemiddelde en ook de schuldgraad van het land daalt.

"In vergrijzende economieën met structurele arbeidskrapte is het systematisch verhogen van de toegangsdrempels geen teken van politieke daadkracht, maar wel van kortzichtigheid", stelt het rapport. "Daarom zou het debat zich niet moeten richten op het koste wat het kost verlagen van de instroom, maar wel op het optimaal benutten van het positieve potentieel van migratie", klinkt het. 

"De beste manier om dit te doen is door migranten en asielzoekers versneld in te schakelen op de arbeidsmarkt en in de samenleving." En dat hoeven ook niet alleen hooggeschoolden te zijn, benadrukt Van Doorslaer. "We hebben ook zeer veel kortgeschoolde en middengeschoolde migranten nodig om de economie overeind te houden. De gemiddelde Belg is zelf steeds hoger opgeleid. Er zijn dus heel veel jobs die wij niet meer willen of kunnen uitvoeren."

"Bovendien zijn het niet alleen arbeiders of werknemers, het zijn ook consumenten: ze verhogen de vraag naar extra jobs, extra investeringen. Het is dus een pak genuanceerder dan de retoriek dat die mensen hier 'de sociale zekerheid komen leegzuigen'."