Het Olympisch Comité overweegt de Winterspelen en de Paralympische Spelen een maand vroeger te organiseren. Door de klimaatverandering zijn geschikte omstandigheden voor wintersport in februari en maart immers steeds minder gegarandeerd. Volgens het IOC zouden er in 2040 nog slechts 10 gastlanden in aanmerking komen. Waar natuurlijke sneeuw steeds minder vanzelfsprekend is, kan kunstsneeuw een oplossing brengen, maar ook dat heeft zijn limieten.
Tegen 2040 komen nog maar 10 gastlanden in aanmerking voor organisatie Winterspelen: sneeuwtekort dwingt IOC tot andere scenario's
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Het Internationaal Olympisch Comité (IOC) zoekt naar nieuwe manieren om de Winterspelen te kunnen blijven organiseren.
Door stijgende temperaturen en minder sneeuw komen steeds minder landen in aanmerking als gastland. Tegen 2040 zouden dat er nog maar 10 zijn.
Het IOC denkt er daarom aan om de Winterspelen een maand vroeger te organiseren, of ze enkel nog toe te wijzen aan een beperkt kransje van gastlanden.
Nu natuurlijke sneeuw steeds minder vanzelfsprekend is, wordt kunstsneeuw belangrijker om te garanderen dat er nog aan wintersport gedaan kan worden.
Maar kunstneeuw vraagt veel energie en water. Bovendien is het lang niet overal een blijvende oplossing.
Als je dezer dagen naar pakweg het alpineskiën of het snowboarden kijkt op de Winterspelen, dan zie je Cortina d'Ampezzo. Dat Italiaanse plaatsje middenin de Dolomieten ontving precies 70 jaar geleden ook al eens de Winterspelen.
Maar vandaag is dat een stuk minder evident dan in 1956. Door de klimaatverandering stijgt de temperatuur, vriest het er minder en valt er minder sneeuw.
70 jaar geleden was het er in februari nog 3,6 graden Celsius kouder dan vandaag. Vandaag is de gemiddelde februaritemperatuur in Cortina -2,7 graden Celsius, vervaarlijk dicht bij het dooipunt. Het hele jaar door vriest het er ook minder dan vroeger: 173 dagen in vergelijking met 214 in 1956.
Er valt ook 15 centimeter sneeuw minder sinds 1971 .
En Cortina d'Ampezzo is niet alleen. De website Climate Central berekende in 2022 dat alle steden die de Winterspelen sinds 1950 hebben georganiseerd, opgewarmd zijn: gemiddeld met 2,7 graden Celsius.
Nog slechts 10 mogelijke gastlanden in 2040
Dat gebrek aan natuurlijke sneeuw dunt het aantal mogelijke gaststeden uit. Volgens het IOC, dat de Winterspelen organiseert, zullen er tegen 2040 nog slechts 10 landen in aanmerking komen om de Winterspelen en de Paralympische Spelen, die erop volgen, te organiseren.
Het IOC overweegt zelfs om de Winterspelen een maand vroeger te houden. Dat vertelde Karl Stoss vorige week op een persconferentie. Stoss is het hoofd van de IOC-commissie voor de gaststeden van de Winterspelen.
"De Paralympische Spelen worden nu in maart georganiseerd", zei Stoss. "Dat is erg laat. De zon is dan al sterk genoeg om de sneeuw te doen smelten. Dus misschien zullen de Paralympische Spelen in februari doorgaan en de andere (de Winterspelen, red.) in januari."
De klimaatverandering verandert de wintersport zoals we die kennen nu al
Julie Duffus, hoofd duurzaamheid bij het IOC
"De klimaatverandering verandert de wintersport zoals we die kennen nu al", zei Julie Duffus dan weer, hoofd duurzaamheid bij het IOC. "De vraag is: hoe kunnen de Olympische Winterspelen duurzaam evolueren?" Het IOC overweegt ook nog andere scenario's. Zo denkt het er bijvoorbeeld aan om de Winterspelen afwisselend te laten organiseren door een beperkt groepje van vaste gastlanden, daar waar de omstandigheden het betrouwbaarst zijn.
Winterspelen rekenen steeds meer op kunstsneeuw
Doordat er minder natuurlijke sneeuw valt, rekenen de Winterspelen steeds vaker op kunstsneeuw.
De Winterspelen in Peking, in 2022, waren op dat vlak een primeur. Het waren de eerste Spelen waar enkel op kunstsneeuw werd gesport. Ergens ook logisch, want op de locaties die toen werden uitgekozen, sneeuwt het sowieso bijna nooit.
De Chinese gastheer verhielp dat euvel toen met 100 sneeuwgeneratoren en 300 sneeuwkanonnen. Het maakte die editie van de Winterspelen ongezien energieverslindend.
Maar in de Dolomieten, waar de Winterspelen dit jaar worden gehouden, hoort sneeuw er normaal wél bij. Toch voorzag de organisatie vooraf 2,4 miljoen kubieke meter kunstsneeuw. Daar is 948.000 kubieke meter water voor nodig, goed voor zo'n 11 Olympische zwembaden.
In januari werd Noord-Italië echter bedolven door een pak natuurlijke sneeuw. Daardoor zal er uiteindelijk heel wat minder kunstsneeuw nodig zijn.
Maar ook die onberekenbaarheid is een risico. Wanneer organisatoren niet zeker kunnen zijn dat er natuurlijke sneeuw zal vallen, zullen ze vaker terugvallen op kunstsneeuw. "Nu het weer in de winter zo verandert, is kunstsneeuw heel belangrijk om de wedstrijden gaande te houden en de kalender consistent te houden", vertelde de Britse Paralympische alpineskiër Menna Fitzpatrick aan de BBC.
Als het te warm is, is het te warm
Als sneeuwkanonnen op fossiele brandstoffen draaien, is dat een weinig klimaatvriendelijk proces. Zo maakt de oplossing het probleem, ironisch genoeg, nog erger.
Op deze Winterspelen wordt er volgens het IOC evenwel plantaardige biobrandstof gebruikt voor de sneeuwkanonnen, een energiebron die duurzamer is dan fossiele brandstoffen. En volgens Alberto Ghezze, het hoofd sportwedstrijden van deze Winterspelen, werd er op sommige plekken energie- en waterbesparende technologie gebruikt.
Door hoger gelegen waterbassins te gebruiken, hoeft het water bijvoorbeeld niet naar de sneeuwkanonnen gestuwd te worden met energieverslindende pompen. De zwaartekracht doet dat werk. En via een geautomatiseerd proces wordt de sneeuwproductie aangepast aan de weersomstandigheden. Zo wordt er niet meer kunstsneeuw gemaakt dan nodig.
Toch slikt niet iedereen het duurzame imago dat de organisatie van deze Winterspelen wil uitdragen. Zaterdag trokken duizenden Milanezen de straat op tegen (onder andere) de hoge milieu-impact van de Spelen.
Bovendien blijft het maar de vraag hoelang kunstsneeuw de Olympische Spelen überhaupt aan het infuus kan houden. Als het te warm is, is het nu eenmaal te warm. Dan dreigt wintersport op kunstsneeuw gewoon onbetaalbaar te worden.
"De cijfers wijzen erop dat kunstsneeuw niet de belangrijkste oplossing zal kunnen blijven", zegt klimaatwetenschapper Paola Mercogliano (Euro-Mediterranean Centre on Climate Change) in de krant Financial Times. Zij onderzocht hoe de sneeuwval in Cortina d'Ampezzo tegen 2065 zal evolueren.
"Door de hoge temperaturen blijft kunstsneeuw niet lang liggen. Dat heeft vanzelfsprekend gevolgen voor de kosten voor energie en het milieu."
