Hoe het btw-raspaard een btw-kameel werd

De btw-hervorming, die een essentieel onderdeel is van het begrotingsakkoord dat de regering-De Wever sloot op het einde van het jaar 2025, is niet meer. De Raad van State heeft ze naar de prullenmand verwezen.

"We voelden dit al aankomen", geeft De Wever toe. "Ik had een raspaard in gedachten, maar we zijn met een heel lelijke kameel buiten gegaan. Als die de oase niet kan bereiken, dan zullen we er opnieuw over moeten spreken. Dat is onvermijdelijk."

De kafkaiaanse uitwerking van het idee om de btw te verhogen, is het gevolg van een Belgische onderhandelingstechniek. "Om 5 uur 's morgens lijkt dat allemaal wel steek te houden, maar als dat dan onder het daglicht komt, stel je vast dat het een heel lelijk beest is", zegt De Wever, die in Europese kringen succes oogst met zijn oplossingen, om in eigen land weer in de Wetstraatmodder te moeten ploeteren.

Het beeld van een Arabische volbloed die door politieke onderhandelingen wordt gejaagd om er als kameel uit te komen, komt trouwens niet van De Wever zelf. Het was oud-premier Gaston Eyskens (CVP) die het beeld in de markt zette, weliswaar met een dromedaris. "Om het contrast tussen economische of politieke theorie en politieke praxis aan te tonen, gebruikte ik in interviews weleens de boutade dat een dromedaris een paard was dat door de kabinetsraad was gestapt", zo zegt Eyskens in zijn Memoires.

De "kameel" van de btw-hervorming is ontstaan door het verzet van de MR tegen een simpele verhoging van een van de btw-tarieven. De voorzitter van de MR, Georges-Louis Bouchez, wou te allen prijze vermijden dat de prijs van de "caddie", het Franse woord voor de winkelkar, zou stijgen.

Minister van Begroting Vincent Van Peteghem (CD&V) zei ooit in De Afspraak op Vrijdag dat het verzet leidde tot het aanpakken van de meeneemmaaltijden, de fitness of de festivals. "Dat is inderdaad een beetje 'vogelpik': die productcategorie wel en die niet", erkende Van Peteghem. 

Als het advies van de Raad van State de nekslag gaf aan de btw-hervorming, dan hadden oppositie én een filmpje op sociale media van Marc Coucke al wat sloopwerk verricht. Coucke bracht het surrealisme van de btw-aanpassingen op een simpele maar efficiënte manier in beeld. Tegen de humor van Marc Coucke was deze btw-hervorming niet opgewassen. Het ontwerp moet terug naar de tekentafel, zeggen alle regeringspartijen in koor. 

De vraag is nu wat er in de plaats komt. Misschien kan de kameel weer omgetoverd worden naar dat raspaard, met een simpele lineaire verhoging van één van de btw-tarieven. Dat botst alvast met het voornemen van de MR, bevestigd door Bernard Quintin in De Zevende Dag, dat vastberaden is om geen algemene btw-verhoging toe te staan. En ook geen belastingverhoging.  

In een interview met de Brusselse tv-zender BX1 liet Europees Parlementslid Sophie Wilmès (MR) zich ontvallen dat ze in 2029 wel eens zou kunnen terugkeren naar het Belgische politieke toneel. "Ik sluit het zeker niet uit, integendeel. Ik denk er serieus over na." Die uitspraak had het effect van een splinterbom in Franstalig België. Eén dag later stond de uitspraak op de voorpagina’s van alle Franstalige kranten, die spraken van de "grote terugkeer". Alsof haar terugkeer al een politieke realiteit was. 

Sophie Wilmès was eerste minister ten tijde van de coronacrisis, en heeft daarmee een enorm krediet opgebouwd in Franstalig België. Ze is daar nog altijd de populairste politicus. Ze is wellicht ook de enige die het bij de Franstalige liberalen kan opnemen tegen de hyperkinetische Georges-Louis Bouchez, die met zijn populistische koers heel wat kritiek krijgt in eigen rangen. Al heeft ze die rol nooit voluit willen opnemen.

Toch kan alleen een terugkeer van Wilmès naar het Belgische niveau het speelveld bij de MR veranderen. In De Zevende Dag zei minister van Binnenlandse Zaken Bernard Quintin alvast dat er plaats is voor iedereen in de partij.

Intussen maakt Bouchez zich klaar voor nieuwe onderhandelingen over de btw, in het besef dat  voortaan Wilmès over zijn schouders meekijkt. De andere regeringspartijen zijn meteen gewaarschuwd. Want een kat die in het nauw wordt gedreven, kan soms rare sprongen maken.

MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez kan dus een succes goed gebruiken. Gisteren heeft hij aangekondigd dat hij 7 partijen (MR, PS, Les Engagés, Groen, Anders, Vooruit en CD&V) uitnodigt voor Brusselse regeringsonderhandelingen. De 7 partijen hebben een meerderheid in beide taalgroepen. "Als de betrokken partijen positief reageren, zullen we een onderhandelingslocatie vastleggen die we niet zullen verlaten voordat we een akkoord hebben bereikt", maakt Bouchez zich sterk.

De visie van eerste minister De Wever over Brussel is gekend. In het interview dat Pieterjan De Smedt dit weekend had met de eerste minister, geeft De Wever toe dat zijn handen jeuken om Brussel aan te pakken. "Mocht Brussel morgen in structurele onbestuurbaarheid zitten, en daar zitten we vlakbij, en niet meer financierbaar zou zijn, en ze zouden aankloppen voor hulp, dan zou ik de rol van het IMF (Internationaal Monetair Fonds) kunnen spelen. En voorwaarden kunnen opleggen." En hij voegt eraan toe dat hij dat zeer graag zou doen.

"Ik heb al een grote stad geleid", zegt De Wever. "Als je ziet hoeveel geld naar Brussel vloeit, dan is er geld genoeg. Op 5 jaar tijd kun je daar mirakels doen."

De eerste minister maakt er dus geen punt van dat het federale niveau zou ingrijpen in één van de deelstaten. En bovendien beschouwt hij Brussel dus niet als een gewest, maar een stad die je kan besturen als een burgemeester. Zoals hij lange tijd heeft gedaan met Antwerpen. 

Niet dat de Brusselse politici staan te springen om het gewest als een stad te besturen. Zelfs niet wanneer er, volgens De Wever, in nauwelijks 5 jaar tijd mirakels kunnen worden verricht. Maar misschien krijgen we binnenkort wel het grootste mirakel te zien, namelijk dat er eindelijk een regering wordt gevormd.