Vliegtuig op Brussels Airport neemt taxibaan in plaats van startbaan: "Had fatale gevolgen kunnen hebben"

De Airbus A320neo van SAS moest normaal gezien om 20.30 uur vertrekken naar de Deense hoofdstad Kopenhagen, maar liep een aanzienlijke vertraging op. Uiteindelijk kon het toestel pas anderhalf uur later vertrekken. Maar om 22.04 uur liep het mis met vlucht SAS43M.

"Het opstijgen van een vliegtuig van Scandinavian Airlines werd onderbroken. Het vliegtuig wilde opstijgen op de taxibaan in plaats van de startbaan", vertelt Ariane Goossens van Brussels Airport. "Die taxibaan dient enkel om vliegtuigen te verplaatsen tussen de terminal en start- of landingsbaan."

Bij het opstijgen op de taxibaan behaalde het vliegtuig een snelheid van bijna 200 kilometer per uur. Gelukkig werd het toestel net op tijd en veilig tot stilstand gebracht, vlak bij kerosinetanks die naast de taxibaan staan.

De luchthavenbrandweer kwam onmiddellijk ter plaatse en hulpdiensten gingen over tot evacuatie van de 135 passagiers. "Er vielen geen gewonden. De federale politie kwam ook ter plaatse, om onder meer psychologische bijstand te verlenen." 

De evacuatie van de passagiers duurde enkele uren, omdat er geen trap ter beschikking was op de plaats waar het vliegtuig tot stilstand kwam. Het incident had geen impact op de luchthaven. "Er waren geen gevolgen voor de geplande vluchten en ook vrijdagochtend zullen er geen gevolgen zijn."

Intussen is een officieel veiligheidsonderzoek opgestart door de Air Accident Investigation Unit (AAIU), een onafhankelijk orgaan dat luchtvaartongevallen en -incidenten onderzoekt.

Dit onderzoek is bedoeld om veiligheidsaanbevelingen te doen en gelijkaardige incidenten in de toekomst te voorkomen, zegt de federale overheidsdienst Mobiliteit, waar de AAIU onder valt. 

De onderzoekscel zal onder meer radarbeelden, audio-opnames, technische en weersinformatie en getuigenissen verzamelen, om te komen tot "een eindrapport met conclusies over de oorzaken en bijdragende factoren van het incident".

Uit het radioverkeer tussen de luchtverkeersleiding en de bemanning blijkt volgens Flightlevel.be  alvast dat de piloten zelf de fout hadden opgemerkt.

Ze zouden zich om iets na 22 uur gemeld hebben op de radiofrequentie van de luchtverkeersleiding van Brussels Airport. 

Het toestel kreeg vervolgens toestemming van de verkeersleiding om naar taxiweg C6 te taxiën nabij startbaan 07R. Maar het vliegtuig nam kennelijk een afslag te vroeg en kwam op taxibaan E1-F2-V1 terecht, die parallel loopt met startbaan 07R.

Het toestel kwam net op tijd tot stilstand op het tarmac naast taxibaan C1 en de startbaan waar het vliegtuig van had moeten opstijgen. 

Net daarvoor zou de bemanning toestemming hebben gekregen om op te stijgen vanaf startbaan 07R.  Een 40-tal seconden na de toestemming om op te stijgen, nadat de start al was afgebroken, meldde de bemanning aan de verkeersleider dat ze een grote fout hadden gemaakt. 

“We are OK, but something went very wrong, standby”, zou één van de piloten gezegd hebben op de radio. De luchtverkeersleiding zou zelf nooit moeten ingrijpen hebben. 

Even later meldde de piloot via de radio: “We accidentally almost took off on the taxiway, we are ok (…) We have no indication of fire.” Daarop werd meteen de brandweer van de luchthaven naar het gestrande toestel gestuurd.

Dit is een uitzonderlijk incident, vertelt luchtvaartjournalist Luk De Wilde aan VRT NWS. "Gelukkig is het goed afgelopen en hebben ze net op tijd kunnen stoppen voor ze de berm zijn ingegaan."

Het vliegtuig kwam in de buurt van kerosinetanks tot stilstand. "Dat zijn tanks om de vliegtuigen te bevoorraden met brandstof. Die liggen niet in het verlengde van de taxibaan, maar wel in de buurt. Dit had dus bijna fataal kunnen zijn en desastreuze gevolgen kunnen hebben."

De vraag is wie deze fout heeft gemaakt en hoe dit kon gebeuren. "Alles wijst er toch op dat de oorzaak gezocht moet worden bij de piloten", zegt De Wilde, die benadrukt dat onderzoek dat zal moeten uitwijzen.

In de cockpit zitten 2 piloten die 2 rollen verdelen: de kapitein die vliegt en een piloot die de monitoring doet. "Zij krijgen van de luchtverkeersleiding de kaarten over welke route ze moeten volgen om naar de startbaan te rijden. Als je dan op het laatste moment voor de taxibaan kiest, kan het bijna niet anders dan dat de piloot een fout maakte."

Het incident zal dan ook uitgebreid onderzocht moeten worden door de Belgische luchtvaartautoriteiten. "Dat onderzoek zal weken en zelfs maanden duren en alle betrokkenen zullen ondervraagd moeten worden."

De pilotenvereniging Belgian Cockpit Association (BeCA) noemt het incident "ernstig" en "begrijpt dat deze gebeurtenis schokkend kan zijn", maar roept ook op "niet te speculeren over de mogelijke oorzaken".

"Er is een technisch onderzoek ingesteld en we zijn ervan overtuigd dat de conclusies daarvan zullen helpen voorkomen dat zich in de toekomst een soortgelijk incident voordoet", aldus BeCA.