Van 'wir haben es nicht gewusst' tot vandaag: 'Kamp' dwingt je tot nadenken

'Kamp' is de nieuwe voorstelling van Freek Mariën en Carl von Winckelmann. Zij schrijven hun eigen theaterteksten. Maar Het Kwartier is geen gezelschap met een vaste groep acteurs. Voor elke nieuwe productie gaan ze op zoek naar de juiste cast.  

Enter: bekende gezichten als Tania Van der Sanden, Tine Embrechts, Zouzou Ben Chikha, Jeroen Van der Ven en Robbert Vervloet, maar ook jong talent als Astrid Cox. Embrechts staat trouwens voor het eerst sinds lang nog eens op een theaterpodium. 

Wat zou jij doen wanneer je opgesloten zat in een kamp? Het is een vraag die tegen de achtergrond van wat er wereldwijd gaande is (denk aan de recente incidenten met ICE-agenten in de VS of de situatie in Gaza) weer net iets urgenter geworden is. 

Mensen ('de ongewensten') die uit de maatschappij gehaald zijn, worden in een kamp geplaatst. Daar wordt hen een mooie toekomst in 'de Plek' beloofd. Maar bestaat die plek wel echt? En geraken ze daar ooit? Uitsluiting lijkt hier plots iets heel normaals.

Eerlijk: in het begin voelde ik niet meteen een connectie met wat er op het podium gebeurde. Integendeel zelfs: ik voelde een enorme afstand.

De dialogen vond ik net iets te knullig om te overtuigen. Het kale decor, met verspreid enkele nagebootste plassen water, gaf me dan weer wel meteen een onbehaaglijk gevoel. De (pogingen tot) humor voelde(n) een beetje misplaatst. 

Waar gaat dit naartoe, vroeg ik me af. Het startschot volgde gelukkig vrij snel. 

Alles komt in 'Kamp' op losse schroeven te staan wanneer bewoner Bernard verdwijnt en een regisseur "het leven in het kamp" komt filmen. Die regisseur wordt gespeeld door Zouzou Ben Chikha. Hij was de voorbije jaren vooral op televisie te zien, onder meer in 'Bevergem' en 'Chantal'. 

Met zijn aanpak staat hij meteen lijnrecht tegenover de kampoudste, magistraal vertolkt door Tania Van der Sanden. 

Zij probeert de groep bijeen te houden en hen een toekomstperspectief te bieden, of anders gezegd: bijeen te liegen ("Je wil gewoon een plek waar het veilig is", zegt ze onder meer). Met wisselend succes, want naarmate de tijd verstrijkt, komen sommige medebewoners in opstand en stellen ze steeds meer vragen. 

Zoals het personage van Tine Embrechts bijvoorbeeld. Zij speelt de vrouw van Bernard en staat dankzij een emotionele monoloog samen met Van der Sanden garant voor enkele van de sterkste passages van dit stuk. 

Ondanks de zware thematiek zit er ook veel humor in dit stuk. Daar zorgt vooral het personage van Robbert Vervloet voor. En er zitten enkele luchtige verwijzingen naar onze dagelijkse realiteit in 'Kamp', zoals "niemand heeft nood aan wat zingende maskers".

Jong talent Astrid Cox wisselt dan weer vol klasse van rol. Zij speelt nu eens de onbewogen en emotieloze kampbewaker en dan weer een van de jongste bewoners van het kamp. 

Hoewel ik dus zeker niet meteen mee was, is het stuk uiteindelijk wel onder mijn huid gekropen. Door het constante gevoel van dreiging, een plotse onverwachte wending, een emotionele uitbarsting en toch een (glim)lach hier en daar.

Maar 'Kamp' roept vooral veel vragen op. De antwoorden, daar moet je als toeschouwer zelf naar op zoek.  

De linken met WO II zijn bijvoorbeeld snel gelegd. "Wir haben es nicht gewusst", klonk het toen. Maar ook de link met nu is er. Hoe reageren we vandaag, nu we het massale uitmoorden van bevolkingsgroepen bijna live kunnen volgen op onze telefoons? Het komt allemaal aan bod. 

Zeker in het pakkende slot met Tania Van der Sanden word je ertoe gedwongen nog eens te checken hoe het met je eigen morele kompas en bij uitbreiding met dat van de westerse wereld gesteld is. 

"We maken geen theater om te overtuigen, maar om perspectieven, verbeelding en gesprekken te openen", staat er op de website van Het Kwartier. Met 'Kamp' slagen ze absoluut in die missie.