De relatief 'ongebruikelijke' grootte van de menselijke penis in vergelijking met die van mensapen is het resultaat van een samenspel van vrouwelijke partnerkeuze en onderlinge competitie tussen mannen. Dat is de conclusie van een nieuwe Australische studie, waarbij levensechte projecties van naakte mannen werden beoordeeld. "Hoe groter de persoon en hoe groter de penis, hoe seksueel aantrekkelijker of angstaanjagender die was", zegt bioloog Dirk Draulans.
"Onze penis is eigenlijk gigantisch": nieuwe studie over waarom menselijk lid veel groter is dan dat van apen
Waarom is de penis van de mens zoveel langer en dikker in vergelijking met die van de grote mensapen - die nochtans onze naaste verwanten zijn? Het is een evolutionair vraagstuk dat biologen al langer bezighoudt. Een nieuwe Australische studie werpt nu nieuw licht op de zaak.
Het lengteverschil tussen mens en mensaap is alvast niet te ontkennen. "Als je de menselijke penis vergelijkt met andere apen en zelfs mensapen, is onze penis eigenlijk gigantisch", zegt bioloog Dirk Draulans in 'Nieuwe feiten' op Radio 1.
Hij geeft het voorbeeld van gorilla's: hoewel het imposante dieren zijn, is hun penis in erectie gemiddeld 3 tot 4 centimeter. "Bij de mens is dat gemakkelijk 15 centimeter. Dat is een enorm verschil. Verhoudingsgewijs heeft de mens effectief een opvallende penis."
Een grotere penis is nochtans geen voordeel als het puur op de voortplanting zelf aankomt. "Zoals de gorilla prachtig illustreert, zou dat met een kleinere penis ook kunnen." Waarom is de penis bij de mens zo relatief groot geworden? Daar zochten de onderzoekers een antwoord op.
Luister: in 'Nieuwe feiten' bespreekt bioloog Dirk Draulans de nieuwe studie
De studie gaat onder meer over het concept van seksuele selectie, ooit bedacht door Darwin. "Dat stelt dat er kenmerken zijn die niet alleen de overleving in de hand werken, maar ook het succes voor de voortplanting", legt Draulans uit. 2 componenten die daar een cruciale rol in spelen, zijn de competitie tussen mannen en selectie door vrouwen. Die mechanismen probeerde de studie te testen.
Levensechte projecties
Dat probeerden de onderzoekers te doen aan de hand van een evaluatieonderzoek. Ze toonden ongeveer 200 heterovrouwen en 600 heteromannen verschillende beelden van mannen die ze vervolgens moesten evalueren. Hoe aantrekkelijk vind je deze man? Of hoe jaloers zou je zijn als deze figuur met je partner zou praten en zou je een conflict aangaan?
Daarvoor gebruikten ze geen foto's op computerschermen, maar wel levensechte, driedimensionale projecties op een muur. In totaal werden 343 verschillende mannen getoond die steeds varieerden in lichaamslengte, lichaamsbouw en penisgrootte in slappe toestand. Grote mannen met kleine penissen, kleine mannen met grote penissen, en zo verder.
Wat blijkt? "Zowel voor mannen als voor vrouwen geldt dat hoe groter de persoon en hoe groter de penis is, hoe seksueel aantrekkelijker en angstaanjagender die is. Vrouwen vinden een grotere man met een grotere penis dus aantrekkelijker, terwijl mannen grotere mannen met een grotere penis meer uit de weg gaan."
Dubbele functie
"Aanvankelijk dacht men dat die penis uitsluitend het aantrekkelijkheidsniveau voor vrouwen verhoogt", zegt Draulans. Dat mechanisme is te vergelijken met het effect van de pauwenstaart, die mannetjes gebruiken om te pronken en vrouwtjes te lokken. Hoe groter de penis, hoe aantrekkelijker de man voor vrouwtjes dus. Tot die conclusie kwamen de onderzoekers ook.
Echte broeken zijn pas 3 tot 4 duizend jaar geleden in zwang gekomen, met het ontstaan van ruiterculturen in Azië
Dirk Draulans, bioloog
"Wat de studie toevoegt, is dat ze ook keken naar hoe de penis een rol speelt in de evaluatie van mannen onder elkaar." Is de andere man gevaarlijk om mee in gevecht te gaan? Daar kan de penis volgens de studie een indicatie van zijn. "Het is geen letterlijk wapen, maar het kan wel als een indicatie van iemands kracht beschouwd worden", zegt Draulans.
Zowel de seksuele aantrekkingskracht als de conflictvermijdende aspecten spelen dus een rol in het 'wegselecteren' van de kleinere penissen, blijkt uit de studie. "De seksuele aantrekkingskracht woog wel zwaarder door, maar de 2 werken op elkaar in. Zoals dikwijls in de natuur is er sprake van een dubbele functie."
Nog geen broek aan
Dat alles moet je natuurlijk in een prehistorische context plaatsen, benadrukt Draulans. "Het gaat om 'software' die we al miljoenen jaren meedragen." Vandaag de dag worden genitaliën bedekt door kleding.
"We kleden ons nog niet zo lang. Huiden als kledij gaan tot 170.000 jaar terug, maar dat waren dikwijls loshangende vellen. Echte broeken zijn pas 3 tot 4.000 jaar geleden in zwang gekomen, met het ontstaan van ruiterculturen in Azië. Tot die periode kon de penis effectief meegenomen worden in de evaluatie van de ander - zowel voor seks als voor conflicten."
