Op een veiling in New York is een recordbedrag neergeteld voor een schets van de Italiaanse renaissancekunstenaar Michelango. De schets van een voet, een voorbereiding voor zijn werk in de Sixtijnse kapel in Vaticaanstad, ging onder de hamer voor 27,2 miljoen dollar, omgerekend 23,1 miljoen euro. Meer dan 10 keer het geschatte bedrag.
23,1 miljoen euro voor een voet: onbekende schets van Michelangelo voor Sixtijnse kapel haalt recordbedrag
Veilinghuis Christie's in New York kwam de tot nog toe onbekende schets vorig jaar op het spoor toen iemand een foto van het werk instuurde in het digitale portaal 'Request an auction estimate' . Daarmee kunnen mensen laten controleren of een object dat ze in hun bezit hebben, iets waard is, en zo ja, hoeveel dan.
Experts van het veilinghuis stelden vast dat het om een originele schets van de beroemde Italiaanse renaissancekunstenaar Michelangelo ging. Ze zeggen dat het een voorstudie is voor de beschildering die Michelangelo maakte van het plafond van de Sixtijnse kapel in Vaticaanstad.
Wie is Michelangelo?
Michelangelo Buonarotti (1475 - 1564) is een van de bekendste, zoniet de bekendste, kunstenaar uit de renaissance. Hij was een Italiaans beeldhouwer en schilder en maakte onder meer het beroemde beeld van David en het beeld van de Pietà, de treurende Maria met het lichaam van Jezus na de kruisafname in de Sint-Pietersbasiliek in Rome.
Hij maakte ook de monumentale beschildering van het plafond in de Sixtijnse kapel in Vaticaanstad. Hij beeldde er het scheppingsverhaal en Het Laatste Oordeel af. De Sixtijnse kapel is een van de meest bezochte kunstlocaties ter wereld. Het is ook de plaats waar de kardinalen zich in conclaaf terugtrekken bij de verkiezing van een nieuwe paus.
"Van onberispelijke kwaliteit"
De schets meet 13,5 op 11,5 centimeter, klein dus. We zien een voet, getekend in rood krijt, met in de linkerbenedenhoek de inscriptie 'Michel Angelo Buana Roti'. De schets dateert vermoedelijk uit 1511-1512, toen Michelangelo zich voorbereidde op het tweede deel van zijn beschildering op het plafond van de Sixtijnse kapel.
"De tekening zag er onmiddellijk al van onberispelijke kwaliteit uit", vertelt Giada Damen, expert Oude Meestertekeningen bij Christie's. Het proces om het werk te verifiëren duurde bijna 9 maanden. "Geleidelijk aan konden we bevestigen dat dit een gesigneerde schets van Michelangelo zelf is."
"Een werk van een van de belangrijkste kunstenaars aller tijden", zegt Christie's:
Damen onderzocht de schets onder meer met infraroodreflectografie, een techniek om schilderijen met infraroodlicht te bestuderen. Het infraroodlicht gaat door verf en vernis, maar wordt geabsorbeerd door materialen die koolstof bevatten en verschijnt als donkere lijnen op een helder beeld. Daardoor ontdekte Damen dat er ook op de achterkant een tekening stond. Daar zien we een voorstudie van een been met een gebogen knie.
De schets werd vervolgens door verschillende experts vergeleken met de bekende Michelangelo-schets in het Metropolitan Museum in New York. Er was maar één conclusie mogelijk: dit is een origineel werk, zowel de voorkant als de achterkant.
We kunnen bijna de fysieke energie voelen waarmee Michelangelo de vorm van de voet weergaf, door het rode krijt krachtig op het papier te drukken
Giada Damen, expert Oude Meestertekeningen bij Christie's
Volgens Christie's maakt de schets deel uit van een belangrijke groep figuurstudies in rood krijt die Michelangelo voor de Sixtijnse kapel maakte op basis van levende modellen. De schets is een voorstudie van de voet van de Libische sibille, een waarzegster in de Griekse mythologie, die volledig afgebeeld is in de Sixtijnse kapel.
"Staand voor deze tekening kan men de volle kracht van Michelangelo's creatieve vermogen bevatten. We kunnen bijna de fysieke energie voelen waarmee hij de vorm van de voet weergaf, door het rode krijt krachtig op het papier te drukken", zegt Damen.
"Vandaag overtreft alles"
Michelangelo tekende zijn hele leven lang. Vermoedelijk maakte hij duizenden tekeningen en schetsen, daar blijven de dag van vandaag voor zover bekend 600 exemplaren van over. De schets is een van de ongeveer 50 studies die er zijn voor Michelangelo's werk in de Sixtijnse kapel.
Zowat alle bekende studies zitten in openbare collecties. Een tiental zijn privébezit. Geen enkele bekende studie voor de Sixtijnse kapel is ooit op een veiling aangeboden, tot nu. De schets van de voet leverde 27,2 miljoen dollar op, omgerekend 23,1 miljoen euro. Dat is meer dan 10 keer het vooraf geschatte bedrag van 1,5 tot 2 miljoen dollar (ongeveer 1,3 tot 1,7 miljoen euro).
"In de ruim 23 jaar dat ik in deze sector werk, heb ik het voorrecht gehad vele prachtige momenten met Oude Meesters mee te maken, maar vandaag overtrof alles," aldus Andrew Fletcher. Hij is het hoofd van de afdeling Oude Meesters bij Christie's en bracht namens een cliënt het winnende bod uit.
"Dit was een uitzonderlijk stuk met een prachtig verhaal. We hadden meerdere bieders in de zaal, aan de telefoon en online, omdat dit waarschijnlijk de enige kans was voor een verzamelaar om een studie te bemachtigen van wat wellicht het grootste kunstwerk aller tijden is."
Nietsvermoedende eigenaar
Van de nietsvermoedende eigenaar van de schets is enkel bekend dat hij aan de westkust van de Verenigde Staten woont. Aan Christie's vertelde hij dat hij de tekening van zijn grootmoeder had geërfd. De tekening was al sinds het einde van de 18e eeuw in het bezit van zijn familie in Europa.
Het vorige record voor een werk van Michelangelo dateert van 2022. Toen werd een andere originele tekening van Michelangelo bij Christie's in Parijs, Frankrijk, geveild voor 24,3 miljoen dollar, omgerekend zo'n 20,6 miljoen euro.
