Naar aanleiding van de bezorgdheid over de mogelijke aanwezigheid van asbest in speelzand heeft het agentschap Opgroeien concrete richtlijnen en maatregelen gecommuniceerd naar ouders, kinderopvangvoorzieningen en jeugdhulpvoorzieningen. Het speelzand wordt tijdelijk toegelaten in de Vlaamse recyclageparken, meldt afvalstoffenmaatschappij OVAM.
Agentschap Opgroeien verspreidt richtlijnen voor ouders, kinderopvang en jeugdhulp naar aanleiding van mogelijk asbest in speelzand
"In Nederland werd in enkele stalen speelzand asbest gevonden", schrijft het agentschap Opgroeien vandaag op zijn website. "Uit voorzorg roept de federale overheid op om voorlopig geen speelzand meer te gebruiken. We begrijpen dat dit een moeilijke boodschap kan zijn en delen deze bezorgdheid."
"Het gaat over alle soorten speelzand van gekleurd kinetisch zand tot zandbakzand. Met andere woorden zand dat aangekocht is in de winkel als speelzand. Op dit moment wordt onderzocht over welke soorten zand het gaat."
Het agentschap Opgroeien lijst vervolgens enkele richtlijnen op:
Gebruik het speelzand niet en hou het uit de buurt van kinderen tot er meer informatie beschikbaar is
Zand dat buiten ligt, mag gewoon blijven liggen. Maar speel er niet in, dat is duidelijk de oproep.
Als je binnen zand op een tafel hebt - er zijn bepaalde zandtafels waarop je kan kneden - doe het zand dan met vochtige doeken bij elkaar (gebruik geen stofzuiger) en doe dat in een dubbele zak.
In principe mag zoiets niet naar het containerpark - daar mag (mogelijk) asbestafval enkel in vaste vorm binnengebracht worden. Daarover wordt nog druk overlegd. Maar je kan de zakken ergens apart bewaren.
Schepjes of bakken waar nog speelzand aan zou hangen, kan je het best schoonmaken met vochtige doeken.
Gebruik je stofzuiger zeker niet, want de allerfijnste deeltjes blijven niet in de stofzak zitten en komen dan in de lucht terecht.
Koepels vragen scholen speelzand buiten bereik kinderen te houden
Scholen moeten speelzand veilig buiten het bereik van kinderen houden en zandbakken afdekken, zo vragen ook Katholiek Onderwijs Vlaanderen en het GO!-onderwijs.
De preventiedienst van het GO! vraagt om alle activiteiten met zand voorlopig stop te zetten, zowel met kinetisch zand als met ander speelzand, ook in de buitenzandbak. Zand dat nog in de klas aanwezig is, moet samen met de bak worden verwijderd en opgeslagen in een afsluitbaar lokaal buiten het bereik van de kinderen.
Het zand mag niet worden overgeschept. Als verplaatsen niet mogelijk is, moet de zandbak worden afgedekt met vochtige doeken en eventueel een plastic zeil, en volledig worden afgeschermd. Stofzuigen is niet toegelaten; los zand op de vloer moet met handschoenen en vochtige doeken worden verwijderd. Die doeken blijven in een afgesloten zak tot nader bericht.
Ook alle materialen die in of onder het zand lagen, zoals schopjes en vormpjes, moeten voorlopig worden opgeborgen in dubbele plastic zakken. De buitenzandbak moet onmiddellijk worden afgesloten en afgedekt, zodat kinderen er geen toegang meer toe hebben. Katholiek Onderwijs Vlaanderen stuurde een gelijkaardig advies uit naar de scholen.
Tijdelijk toegelaten in recyclageparken
Afvalstoffenmaatschappij OVAM meldt vanmiddag dat er een spoedregeling is uitgewerkt, waardoor het tijdelijk is toegelaten om mogelijk verontreinigd knutselzand naar het recyclagepark te brengen.
Deze regeling gaat in vanaf vandaag en geldt tot er meer duidelijkheid is over de ernst van de situatie. De regeling geldt voor gekleurd zand, kinetisch zand en knutselzand dat in de (online) handel verkrijgbaar is. De regeling geldt niet voor het zand uit zandbakken buiten.
De recyclageparken en OVAM vragen om het zand dubbel verpakt in zakken of folie, luchtdicht, afgesloten met tape binnen te brengen en de instructies van de parkwachters te volgen. OVAM adviseert om losliggend speelzand met natte doeken in te zamelen en eerst even te bevochtigen, bijvoorbeeld met een plantenverstuiver.
Vlaams Crisiscentrum
"Uit voorzorg raden we aan om voorlopig geen speelzand te gebruiken (van gekleurd kinetisch zand tot zandbakzand) en contact te vermijden", zegt Vlaams minister-president Diependaele op zijn beurt op X. Volgens hem volgt het Vlaams Crisiscentrum de situatie verder op in overleg met net Nationaal Crisiscentrum.
Federaal minister van Consumentenbescherming Rob Beenders (Vooruit) heeft gisteren opgeroepen om voorlopig geen speelzand meer te gebruiken en vroeg winkeliers om dergelijke producten voorlopig uit de rekken te halen. Dat gebeurde na een onderzoek in Nederlandse media, waar asbest aangetroffen is in bepaalde soorten speelzand.
Op Vlaams niveau heeft het departement onderwijs en vorming meteen daarop al een bericht uit gestuurd naar alle scholen waarin wordt opgeroepen om kinderen uit voorzorg niet in contact te laten komen met kinetisch speelzand.

