Documentaire 'Chérie' is eerherstel voor charmezanger Eddy Wally: "Hij was veel meer dan die karikatuur"

Gisteren was het 10 jaar geleden dat Eddy Wally overleden is. Vanavond is op VRT 1 de nieuwe documentaire te zien. Het verhaal van Eddy (echte naam: Eduard Van De Walle) begint in de oorlogsjaren. Wanneer zijn vader optreedt in cafés, houdt hij de wacht, "omdat er tijdens de oorlog niet gedanst mocht worden".

"Ik denk dat achter die eeuwige grimas/glimlach heel veel tristesse en verdriet zit dat hij meegenomen heeft uit de oorlog", zegt Peter Van de Veire in de documentaire. Wanneer zijn vader sterft, moet Eddy al vanaf zijn 14e in de fabriek gaan werken om het gezin te onderhouden. 

Arne Rombouts, die vroeger reporter was voor het showbizzmagazine De Rode Loper, heeft Eddy Wally ook privé beter leren kennen, op de momenten waarop de camera niet aan het draaien was.

Eddy Wally zelf heeft er altijd van gedroomd een film te maken. Tijdens zijn leven is dat er niet van gekomen, maar nu is er met deze documentaire wel een eerbetoon aan hem. 

"Ik had nog allerlei beeldmateriaal waar ik nooit iets mee had kunnen doen", legt Rombouts uit. "Daarnaast ben ik in het archief van de VRT, een echte goudmijn, gedoken. En in combinatie met de getuigen die ik opvoer en zijn dochter Marina hoop ik dat ik tot een dieper, meer gelaagd portret van Eddy Wally gekomen ben."   

In de documentaire geven onder anderen Jan Van Rompaey, Peter Van de Veire, Herr Seele en Wendy Van Wanten (die allebei met Eddy Wally acteerden in de cultserie 'Lava') en schrijver Herman Brusselmans hun visie op het fenomeen Eddy Wally. En er zijn nooit eerder getoonde privébeelden te zien van bij hem thuis en van reizen naar Miami en Egypte.

Een opvallend moment in de documentaire is dat waarop presentator Jan Van Rompaey (85) zijn excuses aanbiedt. Van Rompaey interviewt Wally als eerste bij het begin van zijn carrière voor het programma 'Echo' en introduceert hem zo bij het brede publiek. Maar hij neemt de zingende marktkramer (Wally verkocht ook handtassen op markten, red.) niet al te ernstig.

Nu zegt hij letterlijk: "Ik had in die tijd verder moeten proberen te gaan in die interviews, ik had hem moeten laten zeggen wat hij wilde zeggen, hoe hij eigenlijk was, en dat heb ik niet gedaan en dat spijt mij nu." Van Rompaey beseft ook dat Eddy Wally veel mensen wel gelukkig gemaakt heeft. "Hij heeft voor veel mensen iets betekend." 

Ook Peter Van de Veire vertolkt een gelijkaardig gevoel. Hij ging Wally aan het einde van zijn leven zelfs nog interviewen nadat hij een beroerte had gekregen. Daarvan geeft hij nu zelf ook toe dat het sensatiezucht was. "Ik denk dat we met zijn allen, met heel Vlaanderen, ook wel eens moeten zeggen: 'sorry Eddy'. We hadden u meer applaus moeten bezorgen en iets minder moeten uitlachen." 

"Ik ben niet zo geschrokken van die excuses van Jan Van Rompaey, maar dat hij dit moment gegrepen heeft om een mea culpa uit te spreken is heel mooi", zegt Rombouts.

"Het is daar begonnen, Eddy Wally was wel een figuur op dat moment. Hij kopieerde dat 'vreemde' Nederlands van Johnny Hoes (de Nederlandse producer/componist die 'Chérie' schreef, red.). In zijn eigen dialect, het Zelzaats, kon hij wel een degelijk gesprek voeren. Maar hij is opgegroeid in de oorlogsjaren, hij had niet het geluk gehad om een opleiding te krijgen, om talen te leren, van Algemeen Nederlands tot Engels."

Een van de sleutelmomenten van de documentaire is dan ook het moment waarop dochter Marina in de Stoepekapel in Ertvelde staat waar Eddy Wally zelf ook vaak kwam om te bidden en tot rust te komen. "Hij kon er niet altijd tegen dat ze hem belachelijk maakten", zegt ze. "Soms kon hij er tegen, soms was hij zeer verdrietig, maar je zag dat niet aan hem, hier kwam hij altijd wenen." 

"Hij werd constant opgevoerd, niet alleen om liedjes te zingen", legt Rombouts uit. "De laatste jaren ook om dat taaltje van hem, dat scoorde gewoon." Eddy Wally is ook vooral bekend van de bijzondere manier waarop hij uitroepen als 'wauw seg', 'formidabel' en 'geweldig' deed. 

"Ik vind dat ook wel grappig", gaat Rombouts verder. "We moeten daar ook dankbaar voor zijn. Hij deed er soms een schepje bovenop en speelde ermee. Hij heeft zich er ook bij neergelegd. Met het gevoel: 'Het is nu zo. Ik speel mee, het is plezant voor de mensen'. Eddy was altijd gul met zijn glimlach, met humor, met absurditeit." 

Maar volgens Rombouts is het nu, 10 jaar na zijn dood, wel tijd om Eddy nog eens als authentieke mens te tonen. "Ik wilde de tocht die hij heeft gemaakt van niks tot internationale carrière nog eens in de verf zetten", legt hij uit. "Ik hou wel van pure nostalgie, van dat volkse, van die cultuur die echt is en authentiek. We missen dat vandaag in deze vrij donkere tijd wel een beetje."

Het beeld van Eddy Wally blijft wel dubbel. "Ik denk dat hij ook overeind blijft omdat hij een mysterie is, hij is niet te begrijpen, niet te bevatten", vat Herr Seele het samen. "Ook zijn lange carrière... Hij is niet kapot te krijgen, waardoor hij een gelaagdheid krijgt, hij heeft zoveel meegemaakt in zijn leven. (...) Maar het is de humor die overeind blijft bij Eddy." 

Herman Brusselmans noemt Eddy Wally dan weer "onregisseerbaar".  "Er is maar 1 beeld van Eddy Wally en dat is het beeld dat hij zelf gecreëerd heeft." 

Brusselmans werd door Rombouts trouwens gevraagd om Eddy Wally te duiden als taalfenomeen. "Herman Brusselmans vond hem een warme persoonlijkheid. Toen hij naar de opnames kwam, had hij de postbode van Eddy Wally mee. Dat is een goeie vriend van Herman. We verwachten van Brusselmans dat hij andere dingen zou zeggen, maar hij staat veel dichter bij dat soort volkscultuur dan we denken." 

Rombouts vindt Wally niet alleen "onregisseerbaar", maar ook "geniaal door zijn onvoorspelbaarheid". "Ik heb zelfs nu nog altijd het gevoel dat hij mij blijft verrassen. In het archief ben ik op fragmenten gestoten die mij geraakt hebben, die mij doen lachen. Maar ook op dingen die mij vragen hebben doen stellen. Hoe heeft hij het allemaal gedaan, wat was zijn agenda, wanneer sliep hij eigenlijk? Als je Eddy vroeg om aan iets mee te werken, wist je altijd dat er iets ging gebeuren, je wist alleen niet vooraf wat."