Spanje en Portugal krijgen al een paar dagen af te rekenen met bijzonder slecht weer en beterschap is niet meteen in zicht. In de Spaanse regio Andalusië is code rood afgekondigd voor zware regenval. In Portugal is een dode gevallen en geldt code oranje voor de hele kustlijn. Het slechte weer wordt veroorzaakt door de zuidelijke ligging van de straalstroom. Tegelijk zit het weer in Europa al een hele tijd geblokkeerd: met heel koud weer boven het noordoosten van Europa.
Aanhoudend slecht weer en wateroverlast in Spanje en Portugal, code rood in delen van Andalusië: wat is daar aan de hand?
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
In het kort:
Spanje en Portugal krijgen te maken met bijzonder slecht weer, met veel wind en heel veel regen.Er wordt gevreesd voor veel schade.
Het is al een poos heel slecht weer in het zuiden van Europa.
De straalstroom ligt ongewoon zuidelijk en voert lucht aan van over de Atlantische Oceaan.
In een soort 'atmosferische rivier' wordt er op dit moment heel vochtige lucht getransporteerd naar Spanje en Portugal.
Het weer in Europa zit al een hele tijd geblokkeerd, met heel koud weer boven het noordoosten van Europa.
In het zuiden van Spanje zijn ruim 3.000 mensen uit voorzorg geëvacueerd in de provincies Cádiz, Jaén en Málaga. In Andalusië zijn ook heel wat scholen en andere publieke gebouwen dichtgebleven. Mensen worden gevraagd voorzichtig te zijn en niet buiten te komen als dat niet noodzakelijk is. Reizen wordt afgeraden. Het leger houdt zich paraat.
De Spaanse weerdienst AEMET waarschuwt immers voor "uitzonderlijk zware" regenval. Dat kan "een uitzonderlijke impact" hebben in de vorm van wateroverlast door snel stijgend water, overstromingen en aardverschuivingen. Tientallen wegen zijn inmiddels afgesloten.
De meeste regen is voor het zuiden, voor de autonome regio Andalusië. In de provincies Cádiz en Málaga geldt code rood. In de bergen van de Sierra de Grazalema zou evenveel regen kunnen vallen als normaal in een heel jaar. De situatie kan daar heel penibel worden voor plaatselijke inwoners.
Spanje kreeg in januari al 119,3 millimeter regen, wat 85 procent meer is dan het langjarig gemiddelde. Het is daarmee de op 1 na natste januari in 26 jaar. "Wat de impact nog zwaarder maakt, is dat het al weken regent in een gebied dat vaak net te kampen heeft met grote droogte", vertelt de Spaanse weerdienst AEMET.
"De bodem is al behoorlijk verzadigd, kanalen voeren al veel water af, maar kunnen overvol raken. Daarom verwachten we overlast, en dat niet noodzakelijk enkel in de gebieden met code rood."
De bodem is al behoorlijk verzadigd door de regen van de voorbije weken, afvoerkanalen kunnen het water misschien niet meer aan
De Spaanse weerdienst AEMET
De oorzaak van het huidige slechte weer is de zuidelijke positie van de straalstroom (een band met krachtige winden op grote hoogte die van west naar oost waaien, red.). De straalstroom ligt ongeveer horizontaal over het Iberisch schiereiland.
Onder invloed van depressie Leonardo, die ten noordwesten van Spanje en Portugal ligt, wordt er zo bijzonder vochtige lucht aangevoerd van ver over de Atlantische Oceaan, in de buurt van de Caraïben. Dat gebeurt via een zogenoemde 'atmosferische rivier', een heel vochtige luchtlaag die heel veel waterdamp bevat en dus heel veel potentiële regen transporteert.
Ook in Portugal wordt gevreesd voor heel wat impact. Het land is nog volop aan het herstellen van de doortocht van Kristin vorige week, met heel wat schade door de harde wind toen. 6 mensen kwamen om het leven.
Door de storm is er nu ook al een dode gevallen. Een man, een zestiger, werd meegesleurd door de stroming van een rivier toen hij probeerde een overstroomd gebied over te steken. Het incident vond plaats in de buurt van een dam in de gemeente Serpa, in het zuidoosten van Portugal.
Ook is er in Portugal sprake van aardverschuivingen en omgewaaide bomen. De is er in de hoogste staat van paraatheid. Het leger houdt 3.000 soldaten paraat om hulp te kunnen bieden. Er zijn 42 opblaasbare boten voorzien, met speciale teams.
Portugal en Spanje hebben heel wat te lijden onder de klimaatverstoring. De voorbije jaren kregen ze te maken met grote droogtes en bosbranden.
Naast het Iberisch schiereiland krijgt ook Marokko heel wat slecht weer over zich heen, met veel regen en wind.
IJskoud in (noord)oosten Europa, schaatsen op straat in Nederland
Terwijl het al weken slecht weer is in Spanje, Portugal en delen van de Middellandse Zee, is het al een hele tijd ijskoud in het noordoosten van Europa en Rusland.
De weersituatie lijkt wel geblokkeerd, met een hogedrukgebied boven Rusland en lage druk ten westen van Europa. België komt daarbij nog goed weg, met relatief zachte temperaturen en af en toe regen. Al ligt de wintergrens nooit heel ver. In het noorden van Nederland kregen ze te maken met ijzel, en kon er geschaatst worden... op straat.
Extreem zacht in Groenland
Intussen is het in Groenland dan weer bijzonder zacht voor de tijd van het jaar. Groenland beleefde, tussen alle geopolitieke spanningen en de overnameclaims van president Trump door, de warmste januari ooit gemeten.
"De klimaatverandering is hier duidelijk zichtbaar. Het warmt er 4 keer sneller op dan het wereldwijde gemiddelde", vertelt Jacob Hoyer van het klimaatcentrum van het Deense meteorologische instituut.
In de hoofdstad Nuuk bedraagt de gemiddelde temperatuur voor januari 0,2 graden Celsius volgens de eerste berekeningen. Dat is historisch hoog: het normale gemiddelde bedraagt 7,7 graden onder nul. Schepen kunnen daardoor veel vaker noordelijker varen dan normaal.
