Toon (31) verliest tegemoetkoming voor beperking na zwaar arbeidsongeval, overheid gaat wet aanpassen: "Werkende mensen mogen niet meer gestraft worden"

Toon Meert heeft sinds zijn geboorte een beperking, maar werkt al een aantal jaren in een maatwerkbedrijf. Tijdens het werk liep het twee jaar geleden grondig mis. Zijn vader Lode doet het verhaal: "In 2023 kreeg hij een zwaar arbeidsongeval waarbij hij bijna verschillende vingers kwijtspeelde. Toon kon daardoor maandenlang niet werken en kreeg een uitkering omdat hij arbeidsongeschikt was."

"Nu, twee jaar later, krijgen we plots een brief van de FOD Sociale Zekerheid waarin staat dat de uitbetaling van zijn integratievergoeding werd stopgezet. Blijkbaar heeft hij het grensbedrag overschreden door zijn tijdelijke arbeidsongeschiktheid. De drempel daarvoor ligt veel lager dan voor een gewoon loon. Onze zoon wordt dus eigenlijk gestraft omdat hij gaat werken, onbegrijpelijk."

Julie Clément is directeur-generaal van de Directie-generaal Personen met een handicap, een dienst binnen de FOD Sociale Zekerheid. Ze legt uit waarom de huidige wetgeving nu soms tot onrechtvaardige situaties, zoals die van Toon, kan leiden. "Dit is inderdaad onlogisch. Het probleem is historisch gegroeid. De vorige regering heeft beslist om het grensbedrag voor inkomsten uit arbeid fors op te trekken. Zo wilden ze mensen met een handicap extra motiveren om aan het werk te gaan zonder dat ze de integratietegemoetkoming zouden verliezen. Maar bij vervangingsinkomens werd dat grensbedrag voor de vrijstelling niet opgetrokken. Daar had de overheid geen budget voor."

Daardoor kan het dus nog steeds gebeuren dat mensen die werken hun tegemoetkoming toch nog kwijtspelen. Bijvoorbeeld wanneer ze tijdens het uitoefenen van die job een arbeidsongeval krijgen, lang ziek zijn of te vaak op technische werkloosheid worden gezet door hun werkgever. Die onrechtvaardigheid gaat er binnen dit en ten laatste een paar jaar uit, belooft minister Rob Beenders, die bevoegd is voor Personen met een handicap. "We werken op dit moment aan een volledige hervorming van die oude wetgeving. Die is bijna 40 jaar oud en helemaal achterhaald. Mensen zoals Toon zullen binnenkort niet bang meer hoeven te zijn dat ze hun tegemoetkoming kwijtspelen. Mensen met een beperking die gaan werken, mogen daar op geen enkele manier financieel voor gestraft worden. Ook niet als die persoon ziek valt, want dat kan altijd gebeuren. Daar wringt het vandaag nog."

Wanneer je de integratietegemoetkoming verliest, verlies je vaak nog meer dan enkel dat maandelijkse extraatje. Want het al dan niet krijgen van die tegemoetkoming is vaak ook een voorwaarde voor een aantal sociale tarieven. Mensen die het - bijvoorbeeld omwille van hun beperking - financieel moeilijk hebben, hebben vaak recht op een verlaagd tarief voor elektriciteit, water, gas of telecom. Een voorwaarde die daarvoor wordt opgelegd, is het krijgen van de tegemoetkoming en niet het al dan niet hebben van een beperking.

"Ook dat moeten we aanpakken. De discussie die nu loopt is: welke parameters moeten we gebruiken om te bepalen wie recht heeft op een sociaal tarief en wie niet? Mijn overtuiging is dat dat moet gekoppeld zijn aan je handicap, niet aan het al dan niet krijgen van een integratietegemoetkoming", legt Beenders uit.

De minister wil graag nog verder gaan. "De sociale tarieven zijn nog complexer dan dat. Het is niet omdat je vandaag een sociaal tarief hebt voor energie dat je dat ook automatisch krijgt voor telecom. Dat vind ik al een probleem op zich. We willen ervoor zorgen dat  dat systeem eerlijker wordt en mensen in de toekomst meteen alle sociale tarieven krijgen."

De grote vraag blijft: vanaf wanneer zullen werkende mensen met een beperking beter beschermd zijn? "De volledige hervorming van de wetgeving zou maximaal tot eind 2027 mogen duren", maakt Beenders zich sterk. Directeur-generaal Julie Clément is voorzichtiger. "Een wetswijziging vergt veel tijd. Voor de zomervakantie willen we alle grote principes hebben vastgelegd. Het is de bedoeling om het geheel rond te krijgen tegen het einde van deze legislatuur." (dat is pas in 2029, red.)