Als sommige lidstaten niet op tijd hun bijdrage betalen, riskeren de Verenigde Naties "een onmiddellijke financiële ineenstorting". Dat zegt secretaris-generaal Antonio Guterres. In juli dreigt het geld helemaal op te zijn. Guterres noemt zelf geen landen, maar volgens de VN zijn de Verenigde Staten goed voor 95 procent van alle openstaande schulden.
Tegen juli is het geld op: VN dreigt "financieel in te storten" door achterstallige betalingen van VS
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Samenvatting:
De Verenigde Naties dreigen in juli zonder geld te vallen door achterstallige betalingen van lidstaten, waarschuwt secretaris-generaal Antonio Guterres.
Volgens de VN zijn de Verenigde Staten verantwoordelijk voor 95 procent van de openstaande schulden, goed voor 2,2 miljard dollar.
Door het geldtekort komen belangrijke VN-programma's in gevaar.
President Trump zegt niet op de hoogte te zijn van de achterstallige betalingen en wil dat andere landen ook hun bijdrage leveren.
Verschillende internationale media konden de brief inkijken die Guterres vorige woensdag naar de ambassadeurs van de 196 VN-lidstaten gestuurd heeft. Daarin vraagt hij lidstaten die hun verplichte jaarlijkse bijdrage aan de VN nog niet hebben betaald, om dat snel te doen.
"De crisis wordt dieper en bedreigt de oplevering van VN-programma's", zegt Guterres. "De situatie zal in de nabije toekomst nog verergeren. Ik kan de ernst van de situatie niet genoeg benadrukken."
"De organisatie is blootgesteld aan een structureel financieel risico en staat voor een moeilijke keuze. Ofwel moeten de lidstaten overeenkomen dat we onze financiële regels herzien, ofwel het erg reële vooruitzicht op een financieel ineenstorten aanvaarden."
VN weg uit New York?
Eind vorig jaar stonden alle VN-lidstaten al 1,57 miljard dollar (1,33 miljard euro) in het rood bij de Verenigde Naties.
De contributies, het geld dat de lidstaten elk jaar betalen, gaan naar het werkingsbudget van de VN. Daarmee worden belangrijke VN-programma's draaiende gehouden.
Maar niet al die contributies worden dus betaald. Alle uitstaande betalingen zijn goed voor bijna de helft van het totale werkingsbudget dat voorzien is voor dit jaar (3,45 miljard dollar of 2,92 miljard euro).
Tegelijk bepaalt de VN-regelgeving dat geld dat niet uitgegeven wordt, terugbetaald moet worden aan de lidstaten. Daardoor heeft de VN dus niet alleen geld te kort, ze moet ook nog eens extra geld uitgeven. "We zitten gevangen in een kafkaiaanse cyclus: er wordt van ons verwacht dat we cash terugbetalen die niet bestaat", zegt Guterres.
Als de VN in juli daadwerkelijk zonder geld komt te zitten, dan zou ze wel eens verplicht kunnen zijn om de iconische hoofdzetel in New York te sluiten. Dat vertelden VN-bronnen aan The New York Times. Ook de jaarlijkse bijeenkomst van de , in september, zou afgeblazen moeten worden.
Stemrecht op het spel
Guterres wijst zelf geen lidstaten met de vinger voor het geldtekort. De cijfers wijzen wel in de richting van de Verenigde Staten. Volgens een VN-functionaris die de krant The New York Times sprak, zijn de VS goed voor 95 procent van alle achterstallige betalingen: 2,2 miljard dollar. Het gaat dan niet alleen om de verplichte bijdrage van 2026, maar ook die van vorig jaar.
Als ze naar Trump zouden komen, dan zou ik iedereen doen betalen, net zoals ik de NAVO heb doen betalen
De Amerikaanse president Donald Trump zoekt het geld liever bij andere VN-lidstaten.
Betaalt een lidstaat zijn jaarlijkse bijdrage niet, dan kan die zijn stemrecht binnen de VN verliezen. Dat is Venezuela overkomen. Dat land heeft een openstaande rekening van 38 miljoen dollar (32,2 miljoen euro) bij de VN.
Bovenop die (verplichte) werkingsmiddelen heeft de VN trouwens nog meer onbetaalde Amerikaanse facturen liggen: 1,9 miljard dollar voor lopende vredesmissies en 500 miljoen dollar voor afgelopen vredesmissies. De VS wil daar hoogstens een stukje van uitbetalen.
Trump wil andere landen "doen betalen"
De Amerikaanse president Trump vindt dat de VN te inefficiënt is en te veel geld verspilt. Daarom trok Trump de VS in januari nog terug uit 66 VN-instellingen zoals (werelderfgoed), de WHO, de VN-mensenrechtenraad en het VN-klimaatverdrag UNFCCC.
In principe is het aan het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken om publiek te reageren op de vraag van de VN. Maar dat gebeurde nog niet. President Trump deed dat wel, in een telefoongesprek met het magazine Politico.
Trump verklaarde dat hij zich niet bewust was van de achterstallige Amerikaanse betalingen, maar dat hij de VN gerust wilde helpen om het geld op te halen - bij andere landen, welteverstaan: "Als ze naar Trump zouden komen (...) dan zou ik iedereen doen betalen, net zoals ik de NAVO heb doen betalen."
Het idee dat de VN zou moeten vertrekken uit New York, noemde Trump dan weer "niet van toepassing".
In een vorige versie van dit artikel werd ten onrechte gesteld dat het werkingsbudget van de Verenigde Naties belangrijke programma's van de VN, zoals Unicef, draaiende houdt. Unicef, het Kinderfonds van de Verenigde Naties, is weliswaar onderdeel van de VN, maar staat volledig zelf in voor zijn fondsen.
