Slavernij en klassenjustitie zijn nu officieel gelegaliseerd in Afghanistan. De Taliban hebben daarvoor een nieuw strafwetboek ingevoerd. Ook lijfstraffen zijn uitgebreid. "Dit is zeer verontrustend, want het wetboek staat in schril contrast met het internationaal recht en met de basisprincipes van een eerlijk proces", klinkt het bij mensenrechtenorganisaties.
Taliban voeren nieuw strafwetboek in: slavernij en klassenjustitie nu legaal in Afghanistan
Jani Lambrechts
Gepubliceerd:
Samenvatting:
De Taliban hebben in Afghanistan een nieuw strafwetboek ingevoerd dat slavernij en klassenjustitie legaliseert, en lijfstraffen uitbreidt.
Volgens mensenrechtenorganisatie Rawadari worden straffen voortaan bepaald op basis van sociale klasse, en krijgen de autoriteiten de macht om critici en tegenstanders te doden.
"Dit is zeer verontrustend, want het wetboek staat in schril contrast met het internationaal recht en de basisprincipes van een eerlijk proces", waarschuwt Rawadari.
Tot begin januari liep alle strafwetgeving via talibanleider Hibabullah Akhundzada. Hij plaatste simpelweg een post op X, die dan door rechters in heel Afghanistan gevolgd werd. Zij konden de woorden van Akhundzada elk op hun eigen manier interpreteren, wat voor verwarring zorgde.
Goed om te weten: het begrip van 'rechter' is relatief in Afghanistan. De meeste mannen in die positie zijn nauw verbonden met de Taliban en hebben geen formele juridische opleiding tot rechter voltooid.
Met die onduidelijkheid heeft het talibanregime nu komaf gemaakt. Begin januari hebben ze in alle stilte een nieuw strafwetboek geïntroduceerd. Het is pas nu de Afghaanse mensenrechtenorganisatie Rawadari de teksten heeft ingekeken , dat bekend geraakt hoe vergaand en zorgwekkend die nieuwe wetten zijn voor de Afghanen zelf.
Slavernij en klassenjustitie
De Afghaanse samenleving wordt officieel verdeeld in 4 categorieën: de ulama (geleerden), de ashraf (elite), de middenklasse en de lage klasse. En de straf die iemand krijgt voor criminele feiten, wordt voortaan bepaald aan de hand van de sociale klasse van de verdachte, stelt artikel 9 van het wetboek.
De juridisch absoluut verboden status als slaaf wordt nu erkend in Afghanistan
Afghaanse mensenrechtenorganisatie Rawadari
Dat wil bijvoorbeeld zeggen dat een geestelijke die een bepaalde misdaad begaat, daarmee kan wegkomen met een waarschuwing. Dat terwijl iemand uit de laagste klasse voor diezelfde misdaad lijfstraffen krijgt.
Het wetboek hecht vooral veel waarde aan bekentenissen en getuigenissen om de schuld van een verdachte te bewijzen, meldt de organisatie. Van onafhankelijk onderzoek naar criminele feiten of het moeten bewijzen van eventuele feiten is geen sprake.
Verschillende artikelen in het wetboek spreken ook over slavernij. Er wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen mensen die 'vrij' zijn en 'slaaf' zijn. Dat wijst er volgens Rawadari op dat de "juridisch absoluut verboden status als slaaf" nu wel degelijk wordt erkend in Afghanistan.
Taliban onderdrukken Afghanistan al 4 jaar lang
De Taliban zijn een extremistische islamistische organisatie, die in 2021 de macht overnam in Afghanistan. Die machtsovername werd mede mogelijk gemaakt door de terugtrekking van Amerikaanse en andere westerse troepen.
Sindsdien heeft de talibanregering heel wat beperkingen opgelegd aan de bevolking, waarvan vooral vrouwen en meisjes het slachtoffer zijn. Zo mogen meisjes na het 6e leerjaar niet meer naar school gaan. Eind vorig jaar werd ook de opleiding verloskunde, die aanvankelijk wel nog toegelaten werd en voor vrouwen zowat de enige mogelijke opleiding was, stopgezet.
Tegenstanders van regime in vizier
Het wetboek benadrukt hoe bijzonder streng het talibanregime is. Het geeft de gerechtelijke autoriteiten in Afghanistan nu ook een juridisch instrument om tegenstanders en critici te onderdrukken.
Zo kan wie de spot drijft met de islam tot 2 jaar celstraf krijgen. En een rebel of 'baghi' kan zelfs de doodstraf krijgen. Volgens artikel 14 is het doden van degenen die de wet overtreden toegestaan. Ook wie ideeën verspreidt die in strijd zijn met de islam, riskeert de doodstraf.
Wie tegenstanders van het regime opmerkt en hen niet aangeeft bij de Taliban, is voortaan medeplichtig en kan zelf tot 2 jaar celstraf krijgen.
Verder mag volgens artikel 14 ook iedereen die getuige is van "zondaars die een zonde begaan" overgaan tot straffen. Zo krijgen gewone burgers, maar ook de moraalpolitie en zelfs geestelijken onder de Taliban de bevoegdheid om straffen uit te delen.
In de wetteksten valt volgens Rawadari ook op dat lijfstraffen "zeer uitgebreid en zonder duidelijke beperkingen" worden voorgeschreven voor allerlei misdaden. Wie de Talibanleiders beledigt, kan veroordeeld worden tot 20 zweepslagen en 6 maanden celstraf.
"Zeer zorgwekkend", volgens VN-rapporteur
"Dit is zeer verontrustend, want het wetboek staat in schril contrast met het internationaal recht en de basisprincipes van een eerlijk proces voor een verdachte", waarschuwt Rawadari. Het boek zou die basisprincipes, zoals toegang tot een advocaat of zwijgrecht, nergens verduidelijken.
Bovendien zullen de vage bewoordingen in de wettekst er volgens de organisatie voor zorgen dat iedereen op elk moment én zonder uitleg gestraft kan worden.
"Bij gebrek aan een onafhankelijk en effectief intern toezichtmechanisme, zal de invoering van dit strafwetboek de schending van mensenrechten in Afghanistan aanzienlijk verhogen. Het zal de fundamentele vrijheden van Afghaanse burgers onderdrukken en wetteloosheid aanmoedigen."
Richard Bennet, de speciale VN-rapporteur voor Afghanistan, zegt het nieuwe strafwetboek nog te analyseren, maar ook hij geeft nu al aan dat het "zeer duidelijk is dat de gevolgen voor Afghanen verregaand en extreem zorgwekkend zijn".
