"De restaurateur is creatief geweest", dat zegt hoogleraar kunstgeschiedenis Koenraad Jonckheere (UGent) over het gerestaureerde fresco in de Lucina-basiliek in Rome. Een engel op dat fresco lijkt volgens critici sinds de restauratie sprekend op de Italiaanse premier Giorgia Meloni. Volgens Jonckheere kan er tot in de eeuwigheid over gediscussieerd worden.
"Je kan tot in de eeuwigheid speculeren": is gelijkenis tussen gerestaureerde engel op fresco in Rome en premier Meloni toeval?
Of er een gelijkenis is tussen de engel en Meloni en of die gelijkenis doelbewust is, is al dagen onderwerp van discussie in Italië. Hoogleraar kunstgeschiedenis Koenraad Jonckheere (UGent) ziet de gelijkenis tussen de engel en Meloni alvast wel. "De schilder-koster die het fresco heeft gerestaureerd, is er creatief mee omgegaan", zegt Jonckheere in De Wereld Vandaag op Radio 1.
Waar gaat dit over?
In Italië is ophef ontstaan over de restauratie van een fresco in de Lucina-basiliek in Rome. Op het fresco staat een engel afgebeeld die een kaart van Italië vasthoudt. Het gezicht van de engel doet, sinds de restauratie, velen denken aan premier Meloni.
De kunstenaar die het fresco restaureerde, Bruno Valentinetti, ontkent dat hij Meloni heeft willen afbeelden. Een groep experts gaat nu onderzoeken of het gerestaureerde fresco al dan niet verschilt van de originele versie.
Cryptoportretten
Bruno Valentinetti, die het fresco restaureerde, ontkent dat hij Meloni wilde afbeelden. Volgens Jonckheere worden kunstenaars hoe dan ook beïnvloed door de tijd waarin ze leven: "We zien vaak cryptoportretten: beeltenissen die een beetje op iemand lijken, maar niet goed genoeg om zeker te zijn."
"Als een kunstenaar onvoldoende aanwijzingen geeft om die zekerheid te brengen, kan je daar tot in de eeuwigheid over discussiëren. Ook in dit geval zal dat gebeuren. Er zijn gelijkenissen tussen de engel en Meloni, maar ook aspecten die niet gelijkend zijn", klinkt het.
Er zijn volgens Jonckheere talloze cryptoportretten in de kunstgeschiedenis. "1 van de bekendste voorbeelden is te zien in 'Het Laatste Oordeel' van Michelangelo in de Sixtijnse Kapel. Na een meningsverschil maakte Michelangelo een cryptoportret van een ceremoniemeester van de paus. Hij beeldde hem af als koning Minos, 1 van de rechters van de onderwereld."
Invloed van tekst
Jonckheere belicht ook het belang van de uitleg die iemand geeft bij een werk: "Je kan mensen veel wijsmaken over een beeld vanaf dat je er tekstuele informatie aan toevoegt. Mensen zullen een beeld dan door die lens bekijken."
Ook bij de gelijkenis tussen Meloni en de gerestaureerde engel is dat het geval, zegt Jonckheere: "Mensen graven in hun geheugen om Meloni voor de geest te halen en gaan dan door die bril naar het werk kijken. Je zoekt herkenning en als een tekst betrouwbaar klinkt, dan ga je daarmee aan de haal."
Herbeluister hier het gesprek met Jonckheere in De Wereld Vandaag
