Vandaag richt Defensie de 1e en de 7e Brigade van de Landmacht opnieuw op. "Een historisch moment en een gevolg van de hervorming en versterking van de Landmacht", horen we. Waarom is die heroprichting zo belangrijk? En waarom die namen "1e en 7e Brigade"? We gingen op zoek naar antwoorden.
Wat is een brigade?
Een brigade is een gevechtseenheid van het landleger en telt in principe 2.000 à 5.000 manschappen. Ze wordt beschouwd als een zelfstandige gevechtseenheid en bestaat onder meer uit infanterie (met pantservoertuigen), artillerie (met langeafstandsgeschut) en luchtafweer. In principe wordt zo'n brigade geleid door een brigadegeneraal.
Tot nu toe telde onze landmacht één brigade, de zogenoemde Gemotoriseerde Brigade. Die is in 2018 opgericht, het resultaat van verschillende hervormingen - lees afslankingen - van het leger na afloop van de Koude Oorlog. De Gemotoriseerde Brigade is de grootste eenheid van de Landmacht en is gevestigd in Leopoldsburg en Marche-en-Famenne.
Vandaag telt Defensie meer dan 30.000 personeelsleden, verdeeld over Landmacht, Luchtmacht, Marine, Medische Dienst en Cybermacht. Minister van Defensie Theo Francken (N-VA) wil dat aantal tegen 2029 optrekken naar 40.000.
De (her)oprichting van 2 brigades is eigenlijk een opsplitsing van de Gemotoriseerde Brigade en kadert in de uitbreidingsplannen van de minister.
Waarom 1e en 7e Brigade?
"De NAVO vraagt eigenlijk dat we 2 gemotoriseerde brigades hebben", legt onze defensiespecialist Jens Franssen uit. "Daarom is beslist om de Gemotoriseerde Brigade in 2 delen te splitsen." De 1e Brigade is Nederlandstalig en in Leopoldsburg gevestigd, de 7e Brigade is Franstalig en ligt in Marche-en-Famenne.
Voor alle duidelijkheid: dat we nu een 1e en een 7e Brigade hebben, betekent helemaal niet dat onze Landmacht 7 brigades telt. "We zullen voortaan 2 brigades hebben", legt Franssen uit. "Dat die om historische redenen de cijfers 1 en 7 krijgen, is typisch voor Defensie in ons land. Er wordt te veel rekening gehouden met de geschiedenis, en dat is niet bevorderlijk voor de duidelijkheid."
De naam '1e Brigade' verwijst naar de 1e Infanteriebrigade, die in 1944 uit de Brigade Piron ontstond. Dat is de eenheid die in 1942 in het Verenigd Koninkrijk werd opgericht en onder leiding van luitenant-kolonel Jean-Baptiste Piron deelnam aan de bevrijding van ons land, in 1944-45. Na de oorlog vormde de 1e Infanteriebrigade de kern van het nieuwe Belgische leger.
'7e Brigade' verwijst naar de 7e Gemechaniseerde Brigade, die in 1948 is opgericht en in 2011 ontbonden. De '7e Brigade' zal alle Franstalige bataljons van de Landmacht groeperen, waaronder het bekende infanteriebataljon Ardense Jagers.
Wat gaan deze brigades doen?
De brigades zijn niet alleen uitgerust met jeeps, maar onder meer ook met pantservoertuigen van de types Griffon en Jaguar. Die heeft Defensie aangeschaft in het kader van de Capacité Motorisée (CaMo), een strategische samenwerkingsovereenkomst tussen België en Frankrijk om de Belgische Landmacht te moderniseren en nauwer te doen samenwerken met het Franse Armée de Terre.
"Grote vraag is wat de landmacht met die 2 brigades wil doen", zegt Jens Franssen. "Komen er 2 identieke brigades, of - en dat zou maar logisch zijn - komt er een vorm van specialisatie per brigade?"
"Gezien de al aangekochte Franse voertuigen lijkt het logisch dat er zeker 1 brigade uitgerust wordt voor buitenlandse opdrachten", denkt hij. "De NAVO verwacht dat ook van ons land."
"Dan lijkt het logisch dat de 2e brigade zich toespitst op 'homeland'-security, en zich meer focust op het nabije. Meteen kan in zo'n brigade ook een deel van de opgebouwde eenheden een thuis vinden", aldus Franssen. "De vraag is of de landmachttop daarop zit te wachten." Het antwoord? "Neen."
Waarom wielen, en geen rupsen?
Pantserwagens op wielen, verkenningswagens op wielen, luchtafweer op wielen: sinds 2014 heeft onze Landmacht geen tanks meer. Toen werd de laatste Leopard 1-tank uitgefaseerd, een besparingsmaatregel.
"De discussie over het nut van tanks voor ons leger loopt nog volop", weet Jens Franssen. "Je kan je afvragen of die tanks vandaag nog wel zin hebben. De oorlog in Oekraïne toont aan dat dit niet altijd meer het geval is. Tanks zijn ook peperduur om in zetten, en vragen een -letterlijk - loodzware logistiek."
Wielvoertuigen zijn sneller, stiller, goedkoper en gemakkelijker om te onderhouden. Rupsvoertuigen of tanks hebben meer vuurkracht, zijn beter op zwaar terrein, maar zijn ook duurder. Zoals het er nu naar uitziet zullen de 1e en de 7e brigades het dus met wielvoertuigen moeten stellen. Die zijn dan weer uiterst geschikt voor lichtere opdrachten.
